Rus fotoğrafçı Sergey Mihailoviç Prokudin Gorski 1905 yılından 1912 yılına kadar Kafkaslar ve civarını çektiği fotografları arasında Artvin Çoruh nehri kıyılarında, Karadeniz’e 30 km mesafede bulunan bir Kürt köyünde var. 1905 yılında çekilen bu fotoğraf, Kürtlerin Karadeniz’deki varlığına dair bir belge niteliğinde.
Prokudin Gorski, 1877-1878’da imzalanan Batum anlaşmasıyla Rus İmparatorluğunun hakimiyeti altına giren bu bölgede 1905 yılında fotoğraflamaya başlıyor. Artvin Kürtlerini gösteren bu fotoğrafta bir kadın ve 3 çocuğu bulunuyor. Fotoğraftaki kadına bakıldığında giyimi, renkleri ve takılarıyla süslendiğini görülüyor. Özgür Politika’nın haberine göre, Prokudin Gorski, fotoğrafı çekilirken kadının yüzünü örttüğünü, Kürt kadınlarının mütevaziliklerini fotoğraf çekimi sırasında böyle gösterdiğini dile getirmiş.
Bugünkü adı Bakırköy
Fotoğraftaki iki küçük çocuk yalın ayak. Diğerlerinin büyük olduğu görülen çocuğun ayağında ise yün çoraplar var. Aynı çocuğun giyimi ise tamamen Kürt. Özellikle Güney ve Doğu Kürdistanın dağlık alanlarında giyilen elbiselerle aynı. Belki de Şêxbizinî giyimidir. Zaten Şêxbizinîlerin yaşam alanları arasında Artvin de bulunuyor. Fotoğraf Artvin’in kuzeyinde Çoruh nehrinin kenarında Kvartsxan köyünde çekilmiş. Kvartsxan köyünün bulunduğu alan bugün, dağınık evlerin bulunduğu Bakırköy isminde bir yerleşim yeri. Kürtlerin varlığı ile ilgili başka bir iz bulunmuyor.
İki yöntemle bugüne taşınıyor Prokudin Gorski, fotoğrafları renklendirmek için özel bir süreç uyguluyordu. Bunun amacı 20. yüzyılın başlarında Rus İmparatorluğu için görsel bir arşiv yaratmaktı. 1905’te fotoğrafları çekmeye başladı. Fotoğraflarının çoğu 1909-1915 arası çekilmiş. Bu fotoğraf ise 1905’te çekilen fotoğraflardan biri. Çar 2. Nikolas ve Ulaştırma Bakanlığının desteği ile İmparatorluğun birçok bölgesine gidip fotoğraf çeken Prokudin Gorski’nin çektiği fotoğraflar günümüze iki yöntemle ulaşıyor. Bunlardan ilki 1901 adet negatif üç çerçeveli cam levhalara, siyah beyaz ve renk ayırıcı filtrelerle ekleniyor. İkincisi ise 12 albüm Sepia Tune yöntemiyle yani siyah beyaz renklere başka bir renk eklenerek, renklerin daha sıcak kalması yöntemiyle günümüze taşınıyor. Prokudin Gorski’nin fotoğrafları ölümünün ardından ailesi tarafından ABD Kongre Kütüphanesine satıldı.
İSTANBUL
