Zoomkitap tarafından geçtiğimiz aylarda Utku Özmakas çevirisiyle tarihçi-yazar Robert Darnton’ın ‘Fransız Devrimi’nde Devrimci Olan Neydi?’ kitabı Türkçe olarak okurla buluştu
Ercan Kaplan – İstanbul
Fransız Devrimi ya da Fransız İhtilali 18. yüzyılda yeni bir çağın ilk adımı olarak tarihsel mecradaki yerini alır. Yeni bir düşünüş yeni bir dünya tahayyülüyle Kral tahtından alaşağı edilir monarşi yerle bir edilerek cumhuriyet ilan edilir. Toplumun bilcümle sefaletin içinde yaşadığı nefes borularının daraldığı Fransa’da toplumsal dinamiklerin bir altüst oluşla yeni bir yaşama adımlaması elbette halkın zora başvurmasıyla olacaktı. Fransız Devrim ateşi, Bastille’de özgürlük eylemleriyle kilit altında, duvarların ardında bekletilenlerin bileklerindeki kelepçelerin parçalanmasıyla ilk kıvılcımın tutuşuyla başlar.
Devrim’in sokağı
Zoomkitap tarafından geçtiğimiz aylarda Utku Özmakas çevirisiyle tarihçi-yazar Robert Darnton’ın Fransız Devrimi’nde Devrimci Olan Neydi? kitabı Türkçe okumayla buluşturuldu. Fransız Devrimi’nde Devrimci Olan Neydi? isimli kitap iki bölümden oluşmakta. İlk bölümde Devrim’in sokağından bahsetmektedir. Hem de eski rejimin Devrim’den sonraki halini onun insanların yaşamlarındaki değişimine ışık tutuyor. Meydanlardan belirli gün adlarına, giyimden hitap sözlerine kadar birçok alanda gıcır gıcır bir hayatı örgütleme çabası Devrim’in sokaklarını doldurarak eski rejim kalıntılarını kaldırıp atmaya çalışır. İnsani en temel haklar; özgürlük, eşitlik, kardeşlik renkleri eşliğinde yaşama sırasındaki yerini almaya başlar. Eski rejimin dar bir alanda dahi paylaşmadığı haklar, Devrim’le beraber geniş alana yayılmış, eskinin kökünü kazırcasına onun yokluğuna kendi varlığını koyabilmiştir. Fakat kitabın kimi sayfalarında kraliyetin ancak zora dayalı bir eylemle ortadan kaldırılmasını söyleyen satırlar; kimi yerlerde savaşın, kaosun getirdiği siyasi iklimde masumiyetin de bundan etkilendiğini izah etmeye çalışır.
Edebi yönleri
İkinci bölüm ise Fransız Devrimi’nin edebi yönüne dair. 1789’daki Devrim’in yeni yaşamanın bir gerçekleşme ayağı ismi ise elbette edebiyat. Fransız Devrimi edebiyatta da devrim hamlelerine imza atarak yeni bir dil yaratma gayesiyle kollarını sıvar. Eski rejimde basın-yayının olabildiğince sıkı bir denetleme mekanizmalarıyla kontrol altına alınıp sansürlenip yasaklandığı ortam Devrim’le nihayetlenir. Basın-yayın üzerindeki prangalar sökülüp atılır. Eski rejime ait edebi kurumlar dağıtılarak Devrim’in edebiyatına koşulur.
