ABD’nin tek taraflı olarak İran ile nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından yürürlüğe koyduğu yaptırım kararının yankıları sürüyor. Yaptırımların zor duruma düşürecek kesimlerin başında iş yapan Avrupalı şirketler geliyor. Trump’ın önceki gün, “İran ile iş yapan ABD ile ticaret yapamayacak” twettini ardından gözler, anlaşmanın sürmesinden yana olan Avrupa Birliği(AB)ile Avrupalı şirketlere çevrildi. AB kararın hemen ardından İran ile meşru zeminde iş yapan bu şirketlerin olumsuz etkilenmemesi için bir takım önlemlerin yer aldığı ‘Engelleme Mevzuatı’nı(Blocking Statute) yürürlüğe koydu.
96’da hazırlandı
Mevzuat ilk defa 1996 yılında İran ile ticaret yapan Avrupalı firmaları, ABD’nin yaptırımlarından korumak için hazırlanmış fakat Washington ile anlaşmaya varılmasının ardından kullanıma girmemişti. Komisyon, aynı mevzuatı güncelleyerek son gelişmeler ışığında tekrar uygulama kararı aldı.
Zararlar tazmin edilecek
Mevzuat sayesinde Avrupa Birliği üzerinde yerleşik olan firmalar, ABD’nin uyguladığı yaptırımlardan muaf oluyor. AB Komisyonu, bu konuda yabancı mahkemeler tarafından verilecek cezaları tanımayacağını duyurdu. Ayrıca şirketlerin ABD yaptırımlarında dolayı maruz kalacağı zararlar da Komisyon tarafından tazmin edilecek.
Şirketlerin tutumları
Avrupalı şirketlerin yaptırım karşısındaki tutumları ise Komisyon’dan farklı oldu. Milyar dolarlık uluslararası firmalar, ABD’den yapılan uyarıya uyacaklarının sinyallerini verdi.İlk adım ise Alman otomobil üreticisi Daimler’den geldi. Firma, ülkede zaten az olan varlıklarını, ABD’nin yaptırım kararı sonrasında tamamen sonlandıracaklarını söyledi. Benzer bir tutum da Peguet, Citroen ve Reno’dan geldi. Fransız otomobil üreticileri PSA (Peugeot/Citroen) ve Renault şirketleri de yaptırımlara uyarak İran ile yapılan antlaşmaları askıya alacaklarını dile getirdi. Fransız petrol şirketi Total ise, ABD’den imtiyaz alamazsa ülkedeki operasyonlarını sonlandıracağını duyurdu. Fransız ilaç üreticisi Sanofi ise beklemede.İsviçreli gıda firması Nestle ise yenilenen yaptırımlardan etkileneceklerini düşünmüyor. Şirketin, halihazırda İran’da iki fabrikası ve 818 çalışanı bulunmaktadır.
BRÜKSEL
