Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası eski Başkanı İbrahim Şahin, Wan’ın var olan sınır kapılarına rağmen ihracatta son sıralarda yer aldığını belirtti
Wan-İran arasındaki Serav (Saray) ilçesinde Kapıköy Sınır Kapısı ve Elbak (Başkale) ilçesinde bulunan Gelincik Sınır Kapısı eskiden geçim kaynağı iken şimdilerde iş görmez halde.
Gelincik Sınır kapısı 1990’dan bu yana kapalı durumdayken, Kapıköy Sınır Kapısı ise İran ve Türkiye’nin koyduğu kota nedeniyle ticaret yapılamıyor.
Gümrük kapısı işlevsiz
İhracatta son sırada yer alan Wan’ın sınır ticaretini değerlendiren Wan Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası (VAN SMMMO) eski başkanı İbrahim Şahin, Wan’ın ihracat anlamında bir sınır kenti olduğu, birçok ülkeye sınırı bulunmasına rağmen ihracat ve ithalatın gerçekleştirilemediğine tanık olduklarını söyledi. Şahin, “İhracat zaten son yıllarda oldukça geriye gitmiştir. Yapılan araştırmalara göre, Wan ihracatta 69’uncu ildir. Oysa kentin 60 kilometre ötesinde sınır kapısı var. Bunun birçok nedeni var. Yasalardan kaynaklı nedenleri var, mesela Wan-İran arasındaki Kapıköy Sınır Kapısı ticarete kapalıdır. Sınır ticareti amacı taşıyan kapı, İran ve Türkiye’nin koyduğu kotalarla bu işi yapmaya çalışıyor. Kapı maalesef bu işlevini yerine getiremiyor. Bir diğer durum ise kentte istenilen düzeyde bir üretimin yapılmamasıdır. Devletin uyguladığı teşvikler, işletmeler yetersizdir. Wan’da ihracat, yap-sat üzerinde yapılıyor. Yani ürün dışarda alınıyor, yine aynı ürün daha sonra ihraç kaydıyla İran’a gönderiliyor” dedi.
Esnaflar kepenk kapatıyor
Wan-İran arasındaki sınır kapısının istenilen seviyede olmadığına dikkat çeken Şahin, ihracatta beklenen rakamların çok gerisinde kaldıklarını 2023 yılında 1 milyar dolar ihracat hedefi konulmasına rağmen bu hedefin çok gerisinde kaldıklarını söyledi. İhracattaki kötü durumun yanı sıra Wan’da esnafın durumunun iç açıcı olmadığını belirten Şahin, Kentte 22 bin esnaf bulunduğunu son yıllarda kayıtlı 500’e yakın şirket, kooperatif ve esnafın kepenk kapattığını söyledi. Kayıt dışı ile birlikle Wan’da bulunan iş yerlerinin yüzde 20’sinin kepenk kapattığını söyleyen Şahin, Üretim olmayınca ve işsizlik artınca insanlar nerde kazanacak, borçla beslenecek, borçlu şekilde hayatına devam edecek” diye konuştu.
Wanlılar kenti terk ediyor
Üretimin olmaması, yoksulluk ve işsizliğin yüksek olması nedeniyle son bir yılda başka kentlere göçlerin arttığını söyleyen Şahin, “İnsanlar hayatlarını devam etmek için batı illerine gitmek zorunda kalıyorlar. Her yıl ‘Wan cazibe merkezi olacak’ söylemleri bir seçim yatırımı oluyor. Yani kentte ciddi teşviklerin olması, alt yapı eksiklerinin giderilmesi gerekiyor. Bırakın cazibe merkezini insanlar kenti bırakıp başka kentlere gidiyor” ifadelerini kullandı.
Güvenle birlikte ekonomi büyür
Bu sorunların çözümünün demokrasi olduğunu dile getiren Şahin, “Bunları oturtamazsanız, ekonomik anlamda başarı sağlayamazsınız. Ekonomi güven ister, ekonominin gelişmesi güvenli ortamda olur. Yani güvenli olmayan bir ortamda, ekonominin gelişmesi mümkün değildir. Güvenle birlikte işsizlik, yoksulluk azalır, ekonomi büyür” diye konuştu.
Kaynak: MA
