Arkeolog Soyukaya, UNESCO listesindeki Sur’da yapımı tamamlanan duble yolun surlar için yıkım tehdidi oluşturduğunu söyledi
UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde bulunan Diyarbakır’ın tarihi Sur ilçesinde “yeniden imar çalışmaları” kapsamında başlatılan duble yolun yapımında sona gelindi. Çatışmalarla birlikte 2 Aralık 2015’te ilan edilen sokağa çıkma yasağının devam ettiği Cevatpaşa, Fatihpaşa, Dabanoğlu, Hasırlı, Cemal Yılmaz ve Savaş mahallelerini kapsayan duble yol, İçkale’ye bitişik Cevat Paşa Mahallesi’nden başlayarak, yer yer tarihi surlara bir metre mesafeyi takiben, Mardin Kapı girişinden Gazi Caddesi’ne bağlanan yolun, yasağın kaldırılmasıyla trafiğe açılması bekleniyor.
‘Titreşim zarar verir’
Çeşitli müzelerde 19 yıl müze müdürlüğü yapan Arkeolog Nevin Soyukaya, yolun sur diplerini takip ederek yapılmasının surlar için yıkım tehdidi oluşturduğunu belirtti. Bu tehdidin birincisinin yolun geçtiği doğu kısımdaki surların diğer kısımlara göre zayıf olması, ikincisinin ise doğu kısımda yapılan surların yüksek bazalt tabakadan yararlanarak bu tabakanın kıyısında inşa edilmesinden kaynaklandığını söyleyen Soyukaya, “Surların doğu kesiminin hemen kenarından geçirilen ve yoğun trafik akışının olması tasarlanarak yapılan geniş asfalt yolda, tasarlanan trafiğin yaratacağı titreşimin surlara zarar vereceğini kestirmek güç olmasa gerek” dedi.
‘Kalıntılar gömüldü’
Yolun yapıldığı alanda Mervani Kürt Devleti’nin kalıntılarının bulunduğunu açıklayan Arkeolog Soyukaya, “İbn-ul Ezrak (1116-1176), kitabında bu bölgede Mervani sarayının olduğunu yazar. 1939 yılına ait hava fotoğrafında ise batı surlarının hemen dibinde kalıntılar görülebilmektedir. Uçak pisti gibi yapılan bu geniş asfalt yol ile bu yapı kalıntıları bir daha açığa çıkarılamayacak şekilde gömülmüştür” diye konuştu
‘İnisiyatif kepçecilerde’
Sur’un “yeniden imarıyla” kadim kimliğinden koparıldığını söyleyen Mimarlar Odası Diyarbakır Şube Başkanı Şerefhan Aydın ise “Sit alanı olan tescillenmiş bir yerde bir taşın yerinin değiştirilmesi dahi ciddi bir uzmanlık gerektiren bir konu. Gözümüz gibi korumamız gereken bir alanı yıkım aşamasında kepçe operatörlerin inisiyatifine bıraktılar” şeklinde konuştu. Sur’da devam eden yıkım ve inşaatları “kimliksizleştirme” olarak değerlendirdiklerini söyleyen Aydın, şunları dile getirdi: “Bir kente kimliğini veren, yaşam alanlarıdır ve yaşam alanları da yönetenlerin değil, kentte yaşayanlarındır. Yeni yapılan evlerin Ankara’da Diyarbakır’ı görmeyen mimarlara yaptırılması sonucu böyle absürt bir durum ortaya çıktı. Bu duble asfalt yol Sur’un tarihine ciddi zarar verdi. Sur’da böyle bir şeye kesinlikle ihtiyaç yoktu.” Aydın, Sur’da yapılanların “operasyonel çalışmalar olarak” tanımlarken, “Eski Sur planını hiçe sayıp, modern kentlere uygun asfalt, kaldırım ve direklerin yapımı devam ederse, Sur ruhsuz bir bedene dönüşecek çünkü herhangi bir tarihi kültür doku kalmayacak” dedi.
DİYARBAKIR/MA
