Yalnızca çatışmasızlık ve silahların susması gibi durumlar barış imgesinin içini doldurmaya yetmez elbet. Demokrasi, eşitlik ve adaletin olmadığı bir barış eksik bir barıştır.
Ayrıca barışın kalıcı olabilmesi için, toplumun bütünüyle bu sürece dahil olması ve barışa hazır hale getirilmesi önem taşır. Toplumu barışa hazırlamak, sadece mevcut çatışmaları sona erdirmekle sınırlı değildir; aynı zamanda gelecekteki olası anlaşmazlıkları önleyecek, farklılıkları kabul etme ve birlikte yaşama kültürünü inşa etme sürecidir. Bu süreç, bireylerden kurumlara, medyaya kadar birçok alanı kapsayan çok boyutlu bir yaklaşım gerektirir.
Barışın temel taşlarından biri, farklılıklara karşı empati ve anlayış geliştirmektir. Toplumun farklı kesimleri arasında köprüler kurmak, önyargıları kırmak ve karşılıklı saygıyı teşvik etmek esastır. Bu, diyalog ortamları yaratmak, farklı kültürleri ve bakış açılarını tanıtmakla mümkün olabilir. Eğitim müfredatlarına barış eğitimi dersleri eklemek, genç nesillere farklılıklara saygı duymayı ve çatışma çözme becerilerini öğretmek önemli olacaktır.
Barışın sürdürülebilirliği, adalet ve eşitlik temeli üzerine kuruludur. Bir toplumda adaletsizlikler, eşitsizlikler veya ayrımcılık var olduğu sürece, barış tam anlamıyla tesis edilemez. Bu nedenle, hukukun üstünlüğünü sağlamak, ayrımcılığı ortadan kaldırmak ve tüm bireylerin temel hak ve özgürlüklerine saygı duymak büyük önem taşır. Sosyo-ekonomik eşitsizliklerin giderilmesi, herkesin fırsat eşitliğine sahip olması, toplumsal huzurun anahtarıdır.
***
Medya, toplumsal barışın sağlanması ve sürdürülmesinde kritik bir role sahiptir. Hem yapıcı hem de yıkıcı etkileri olabilen medya, doğru kullanıldığında uzlaşmayı teşvik edebilir, farklı kesimler arasında diyalog köprüleri kurabilir ve önyargıları azaltabilir.
Nefret söylemini yaymaktan kaçınmak, önyargıları pekiştiren içeriklerden uzak durmak ve doğru, dengeli habercilik yapmak medyanın sorumluluğundadır. Barış inşa süreçlerini destekleyen, farklı gruplar arasında anlayışı artıran ve yapıcı diyalogları teşvik eden yayınlar yapmak, toplumun barışa olan inancını güçlendirecektir.
Yoksa medya, özellikle sosyal medya, yanlış bilgilendirme, dezenformasyon ve nefret söylemi ile kutuplaşmayı derinleştirebilir. Taraflı yayınlar, önyargıları pekiştirerek toplumsal gerilimi tırmandırabilir.
Sivil toplum kuruluşları toplumun barışa hazırlanmasında önemli bir kaldıraç görevi görebilir. Çatışma çözümü, arabuluculuk, rehabilitasyon ve toplumsal uyum projeleri yürüten STK’lar, tabandan gelen inisiyatiflerle barış kültürünün yaygınlaşmasına katkıda bulunur. Bireylerin ve toplulukların karar alma süreçlerine aktif katılımını sağlamak, barışın sahiplenilmesi ve sürdürülebilirliği açısından hayati öneme sahiptir.
***
Geçmişteki çatışmaların ve yaşanan travmaların etkileriyle yüzleşmek, barışa giden yolda kaçınılmazdır. Bu süreç, mağdurların seslerinin duyulmasını sağlamayı, adalet mekanizmalarını işletmeyi ve toplumsal uzlaşmayı hedeflemelidir. Hakikat ve uzlaşma komisyonları gibi mekanizmalar, geçmişle hesaplaşma ve geleceğe daha güçlü bir şekilde ilerleme konusunda önemli rol oynayabilir.
Sonuç olarak, toplumu barışa hazırlamak uzun soluklu, çok yönlü ve kararlılık gerektiren bir süreçtir. Bu, sadece devletlerin veya kurumların değil, her bir bireyin ve toplumsal kesimin ortak sorumluluğudur. Empati, adalet, diyalog ve katılım prensipleriyle hareket ederek, daha huzurlu ve uyumlu bir gelecek inşa etmek mümkündür. Unutmayalım ki, barış bir varış noktası değil, sürekli çaba gerektiren bir yolculuktur
