UNAMA, yayınladığı raporunda Taliban’ın kadınlara yönelik baskılarına dikkat çekerek keyfi tutuklamalar ile işkenceleri belgelediğini açıkladı. Rapora göre, kadınlar adım adım evlere kapatılırken, basına yönelik saldırılar da hız kazanmış durumda
Taliban yönetiminde olan Afgansitan’da kadın hakları her geçen gün daha da geriye gidiyor. Bu durum uluslararası raporlara da yansıyor. Birleşmiş Milletler Afganistan Misyonu (UNAMA) da, geçtiğimiz gün yayınladığı üç aylık insan hakları raporunda, Temmuz – Eylül 2025 döneminde Afganistan’daki kadın hakları ihlalleri, dini ve inanç özgürlüğünün baskı altına alınması, medya faaliyetlerinin kısıtlanması ve ifade özgürlüğüne yönelik baskıları belgelendirdi.
Rapor, Taliban’ın kadınların işyerlerine dönmesini engelleyerek, eğitim ve sağlık hizmetlerinden mahrum bırakmak ve sıkı hareket kısıtlamaları uygulamak suretiyle vatandaşların haklarını sistematik olarak ihlal ettiğini ortaya koydu. Ayrıca özel medya kuruluşları ve medya çalışanlarının da tehdit ve işgal ile karşı karşıya kaldığı belirtildi.
En az 14 katliam yaşandı
Raporda, Taliban’ın etnik ve dini gruplara yönelik baskıları ile kitap ve kültürel/ eğitim içeriklerini sınırladığı vurgulanırken; grubun şeriatı tamamen uygulayarak vatandaşların yaşamını kapsamlı biçimde kontrol altına almaya çalıştığı ifade ediliyor. Raporda ayrıca eski askerlerin ve İran ile Pakistan’dan sınır dışı edilen kişilerin keyfi tutuklamaları ve katledilmeleri de ele alınıyor; rapora göre en az 14 katliam ve 21 keyfi tutuklama, işkence ve kötü muamele vakası kayda geçirilmiş durumda.
Keyfi tutuklamalar arttı
UNAMA, raporda ayrıca Taliban’ın Eylül ayında Afganistanlı kadın çalışanların BM ofislerine girişini engellediğini ve kadınların evlerinden çalışmak zorunda bırakıldığını belirtti. Rapora göre, BM çalışanı kadınların ofislere geri dönmesine rapor yayınlanana kadar izin verilmedi. Raporda, 6’ncı sınıftan büyük kız öğrencilerin okullara ve üniversitelere girişinin ülke genelinde yasak olduğu belirtiliyor. Ayrıca bazı vilayetlerde kız çocuklarına yönelik dini okulların 6’ncı sınıf üstü kısıtlamalarla kapatıldığı ifade edildi.
UNAMA, Taliban’ın birliklerinin Kabil ve Herat’ta kadınları kendi belirledikleri hicap kurallarına uymaya zorladığını ve bunun keyfi tutuklamalar, sözlü uyarılar ve tehditler içerdiğini belirtti. Rapora göre, Kabil’de 60’tan fazla kadın hicap kuralını ihlal ettiği gerekçesiyle keyfi olarak tutuklanmış ve serbest bırakılmaları erkek akrabalarının kefaletine bağlanmış durumda.
Adım adım eğitimden uzaklaştırıldılar
Raporda ayrıca Taliban yetkililerinin kadınların vasisi olmadan toplu taşıma ve hizmetlere erişimini engellediği, bu yasakların Fereh, Urgenc ve Kandahar vilayetlerinde gözlemlendiği belirtildi. UNAMA, sağlık hizmetlerine erişimin de Taliban’ın uygulamaları nedeniyle kısıtlandığını vurgularken, buna göre Urgenc ve Kandahar’da sağlık personeline, erkek refakatçisi olmayan kadınlara hizmet vermemeleri talimatı verilmiş; Kandahar’da ise kadınların refakatsiz hastanelere girişi yasaklanmış durumda. Raporda ayrıca kadınların Aralık 2022’den itibaren tıp üniversitelerine kabul edilmediği ifade edildi.
Kadın gazeteciler baskı altında
Rapora göre bu dönemde 193 erkek ve 49 kadın olmak üzere 242 kişi Taliban tarafından fiziksel cezalara maruz bırakıldı. Raporda, Kabil’de Taliban yetkililerinin, kadın gazeteciler için atölye düzenleyen bir Afganistanlı medya kuruluşunun 3 erkek çalışanını tutukladığı belirtildi. Bu kişiler, kadın eğitimi teşvik etmek, ahlaksızlık yaymak ve casusluk yapmakla suçlanırken, Taliban istihbaratında gözaltında tutuluyor. Raporda, kadın gazetecilerin daha ağır kısıtlamalarla karşı karşıya olduğu ve sadece çok azının işine devam edebildiği ifade edilerek, Taliban’ın bir basın toplantısında, soru sormak isteyen bir kadın gazetecinin mikrofonunun kasıtlı olarak kapatıldığı da belirtildi.
Kaynak: JINNEWS
