Sürecin cezaevlerine bir etkisi olmadığını, ihlallerin devam ettiğini belirten ÖHD Üyesi Berivan Bekçi, ‘Hak ihlallerinin devam ediyor olması yalnızca mahpusları değil; tüm toplumu ve barış umudunu olumsuz etkilemektedir’ dedi
Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD), 13 Ocak’ta Temmuz ve Aralık 2025 kapsayan Marmara Bölgesi’ndeki cezaevlerinde yaşanan hak ihlallerine dair raporunu açıkladı. Raporda, tutsakların ısınma sorunu yaşadığı, etkinlik yasaklarıyla karşılaştığı, tek kişilik hücrelerde tutulduğu, tahliyelerin ertelendiği, kitap ve Kürtçe yayına erişimlerinin engellendiği, çıplak aramaların sürdüğü belirtildi.
Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin cezaevindeki baskıcı uygulamalar üzerinde etkisinin olmadığına işaret edilen raporda, bu durum, “Bir yılı aşkındır bir süreç yürütülmesine karşın maalesef hapishanelerde süregelen hak ihlallerinin azalmadığı görülmektedir. Oysaki hapishaneler geçmişle hesaplaşmanın en somut ve simgesel alanlarıdır. Dolayısıyla hak ihlallerinin devam ediyor olması yalnızca mahpusları değil; tüm toplumu ve barış umudunu olumsuz etkilemektedir” ifadeleriyle anlatıldı.
Rapora ilişkin bilgi veren Özgürlük İçin Hukukçular Derneği Üyesi (ÖHD) Berivan Bekçi, 18 cezaevini kapsayan raporla, baskı ve ihlallere karşı kamuoyu oluşturmak istediklerini söyledi. Marmara Bölgesi’ndeki cezaevlerini her ay ziyaret ettiklerini ifade eden Berivan Bekçi, “Burada tutsakların bize yaptığı aktarımlarla tespitlerde bulunuyoruz. Ne yazık ki Türkiye’de gelişen Barış ve Demokratik Toplum Süreci cezaevlerini etkilemedi. Yine cezaevlerinde hak ihlalleri giderek artmaya devam etti. Tahliye engellemeleri, hasta mahpusların tedaviye erişimi ve tahliyeleri engellenmeye devam etti. Mahpusların süreli yayınlara erişimi, Kürtçe ve muhalif yayınların hapishanelerde bulunması ve içerisine alınması yasağı devam ediyor. Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin hapishanelere yansımadı” ifadelerini kullandı.
‘Yeni sürecin cezaevlerine bir etkisi olmadı’
Cezaevlerinde tahliyelerin hala sistematik bir şekilde engellendiğini, hastane sevkleri yapılmadığını ya da uzun sürdüğünü, Kürtçe ve muhalif basın organlarının cezaevlerine alınmadığını aktaran Berivan Bekçi, “Yeni sürecin cezaevlerine bir etkisi olmadı. Temennimiz gelişen süreç ile beraber yapılan düzenlemelerin eşitlik ilkesi kapsamında hapishanelere de yansımışıydı. Ancak hapishanelerde mahpusların hastanelere kelepçeli götürülmesine devam edildi. Mahpuslar insanlık onuruna aykırı durumlarla karşılaşıyorlar. Bunlardan bir tanesi çıplak arama. Hasta mahpuslar çıplak aramayı kabul etmediği zaman çoğunlukla hastaneye sevkleri de yapılmıyor. Bu yönüyle sağlığa erişim hakları engellenmektedir. Bir şekilde çıplak arama durumu aşılsa bile aşılmıyor tabii; ama hastaneye sevk olan mahpus orada da ya doktorun beyanı üzerine ya da jandarmanın dayatmasıyla kelepçeli muayeneye zorlanmakta. Özetle mahpuslar tedaviye erişemiyor. Bazı hapishanelerde ise hastaneye götürülmeden mahpuslara ilaç tedavisi yapıldığı aktarıldı. Örneğin Çorlu Hapishanesi’nde mahpusların aktarımını göre rutin olarak kullanılan ilaçların mahpus hapishaneye götürülmeden başlandığı öğrenildi. Mahpus herhangi bir doktorla görüşmeden ilaca devam ettirildiği ya da başlatıldı, tarafımıza aktarıldı. Bu da hapishanelerin ne keyfi, kişi onuruna aykırı uygulamalar yaptıkları görülüyor” diye konuştu.
‘İGK’ye dair iyileştirme değil, kapatılma talep ediyoruz’
İdare ve Gözlem Kurullarının da çok sayıda tutsağın tahliyesini engellediğinin altını çizen Berivan Bekçi, “Bu kurullarda doğrudan mahpusların günlük yaşantısında da birebir muhatap olduğu, belki de bir tartışma yaşadığı memur kişinin tahliyesinde söz kuruyor. Çoğunluk olarak da mahpusların tahliyesinin engellenmesine yönelik kararlar veriliyor. Hukuki nosyonlarının bulunmaması ve tarafsız olarak değerlendirilemeyen bu kurulların mahpusların kişi ve özgürlük haklarını doğrudan ihlal ettiğini söyleyebiliriz. Öte yandan yargı, infaz paketleriyle bu durumun değişmesini bekliyorduk; ama böyle olmadı. İdare ve Gözlem Kurullarına dair bir iyileştirme yapılması da değil, doğrudan kapatılmasını talep ediyoruz. Çünkü hem kişinin özgürlük haklarını doğrudan ihlal etmekte hem de verilen kararların insan onuruyla bağdaşmayan kararlar olduğunu söyleyebiliriz. Hasta mahpusların tahliyeleri ‘kişinin toplumla bütünleşmesine hazır olmaması’ iddiasıyla daha doğrusu güvenlikçi bir tutum gözetilerek, tahliye edilmemesi de söz konusu. Adli Tıp Kurumunca (ATK) hazırlanan raporlarda birçok mahpusun ‘hapishanede kalabilir’ raporları mevcut. Ancak birçok hasta mahpus hayatını idame ettiremeyecek durumda. Fatma Tokmak ve Jiyan Erdinç hasta tutsaklardan bazıları” şeklinde konuştu.
‘İhlallerin engellenmesine yönelik çalışmalar yapmaya çağırıyoruz’
Bu sorunların çözümünün başında eşitlikçi bir infaz düzenlemesinin yapılması gerektiğini ifade eden Berivan Bekçi, “Hapishanelerin bağımsız kuruluşlarca denetlene bilirliğinin önü açılması gerekmektedir. İdare ve Gözlem Kurullarının kapatılması gerekmektedir, keyfi uygulamalara son verilmeli ve bunları denetleyecek mekanizmalar oluşturulmalıdır. Biz ÖHD olarak her zaman hapishanelerdeki hak ihlalinin tespitinin yapılmasında ve bunların kamuoyuna duyurulmasında yer alıp çalışmalarımıza devam edeceğiz. Tüm duyarlı kamuoyunu da bu alanda çalışan sivil toplum örgütlerini, hak örgütlerini, baroları da hapishanelerdeki ihlallerin tespitinin yapılmasına ve oradaki ihlallerin engellenmesine yönelik çalışmalar yapmaya çağrıda bulunuyoruz” diye belirtti.
Haber: Ömer İbrahimoğlu \ MA
