6 Şubat Mereş merkezli depremlerin üzerinden 3 yıl geçmesine rağmen 270 bin kişi konteynerlerde yaşamaya devam ediyor. Yapıların yıkılmasından sorumlu olan kamu görevlileri ve müteahhitlerin çoğu cezasız kaldı
Türkiye’de 6 Şubat 2023’te yaşanan 7,8 ve 7,6 büyüklüğündeki depremlerin üzerinden 3 yıl geçmesine rağmen acılar ilk günkü tazeliğini koruyor. Mereş’in Bazarcik (Pazarcık) ilçesi merkezli saat 04.17’de gerçekleşen ilk depremin ardından, yaklaşık 9 saat sonra ikinci büyük deprem yaşandı. Bu depremlerden Mereş, Hatay, Adana, Dîlok (Antep), Meletî, Osmaniye, Riha (Urfa), Semsûr (Adıyaman), Xarpêt (Elazığ), Amed ve Kilis olmak üzere toplam 11 kent ile Suriye’nin bazı bölgeleri ağır şekilde etkilendi.
“Asrın felaketi” olarak tanımlanan depreme ilişkin İçişleri Bakanlığı tarafından Şubat 2024’te yapılan son açıklamaya göre, 53 bin 537 kişi yaşamını yitirdi, 107 bin 213 yurttaş ise yaralandı. 120 bin kilometrekarelik alanda etkili olan depremde 11 kent, 124 ilçe ve 6 bin 929 köy ile mahallede ağır hasar meydana geldi. Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın 18 Mart 2023 tarihli verilerine göre, depremin Türkiye’ye maliyeti 103,6 milyar dolar olarak belirlendi.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı raporuna göre bölgede toplam 717 bin 614 bina hasar aldı. Depremin ilk yılında 707 bin kişi konteynerlerde kalırken, İletişim Başkanlığı’nın ikinci yıl kitapçığında bu sayı 651 bin 958 olarak kaydedildi. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın bir yıl içinde 319 bin, toplamda 650 bin konut sözü vermesine rağmen, depremin 3’üncü yılı geride kalırken halen 270 bin yurttaş konteynerlerde yaşıyor.
Adalet Bakanı Yılmaz Tunç’un açıklamalarına göre, deprem sorumlularına yönelik 2 bin 31 soruşturma ve 1491 kovuşturma açıldı. Toplam 3 bin 522 dosyadan 149’u karara bağlandı. Soruşturmalar kapsamında 248 kişi tutuklanırken, 1036 kişi adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı. Karara bağlanan davalarda şu ana kadar 118 kişi hakkında çeşitli sürelerde hapis cezası verildi.
Davalarda en yüksek cezayı, Adana’da 96 kişiye mezar olan Alpargün Apartmanı’nın müteahhidi Hasan Alpargün aldı. Alpargün’e, “Olası kastla birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma” suçundan 62 kez müebbet ve 865 yıl hapis cezası verildi. Müteahhitlerin yargılandığı diğer davalarda ise cezalar genellikle 8 ile 21 yıl arasında değişti.
Mereş
Mereş’te toplam 376 dava açılırken, 23 kamu görevlisi hakkında da iddianame hazırlandı. Açılan davaların 22’si karara bağlandı ve toplam 32 sanığa hapis cezası verildi. 48 kişinin yaşamını yitirdiği Serdarbey Apartmanı davasında müteahhit Ali Serdar Kazancı 13 yıl 4 ay; 69 kişinin hayatını kaybettiği Güneşli Kocabaş Sitesi davasında 8 sanık 12 yıl 2 ay ile 14 yıl 5 ay arasında değişen sürelerde; 96 kişinin yaşamını yitirdiği Güvenç Apartmanı davasında müteahhit Ahmet Kara 17 yıl 6 ay hapis cezası aldı. Ayrıca 49 kişinin yaşamını yitirdiği Melike Hanım Apartmanı davasında bir sanığa 12 yıl 2 ay, 14 kişinin yaşamını yitirdiği Arıkan Oteli davasında ise 2 sanığa 9 ve 7 yıl hapis cezaları verildi.
Hatay
Depremden en çok etkilenen illerin başında gelen Hatay’da, 269 kişinin hayatını kaybettiği Rönesans Rezidans davasında 3’ü tutuklu, 4’ü tutuksuz ve biri firari olmak üzere toplam 8 sanık, 22 yıl 6’şar ay hapis istemiyle yargılanıyor. 526 kişinin yaşamını yitirdiği 600 Evler Sitesi’nin 43 blokunun yıkılmasına ilişkin davada ise biri firari 7 sanık, Hatay 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde 22 yıl 6’şar aya kadar hapis talebiyle yargılanmaya devam ediyor. Kentteki bazı deprem davaları ise henüz soruşturma aşamasındadır.
Semsûr
Semsûr’da deprem sonrasında açılan 420 davanın 39’u karara bağlandı ve bu dosyalarda 47 sanık ceza aldı. 72 kişinin öldüğü Grand İsias Hotel davasında yapı sahipleri Ahmet Bozkurt 17 yıl 17 ay, Mehmet Fatih Bozkurt 15 yıl 28 ay, mimar Erdem Yıldız 17 yıl 17 ay, fenni mesul Hasan Aslan 15 yıl 16 ay, inşaat mühendisi Halil Bağcı 7 yıl 6 ay ve statik proje müellifi Mehmet Gündoğdu 7 yıl 16 ay hapis cezasına çarptırıldı. 37 kişinin vefat ettiği Zümrüt Apartmanı davasında müteahhitler Bilal ve Yavuz Karakuş 17 yıl 14 ay, teknik uygulama sorumlusu Sedat Gökay Harıkçı ise 13 yıl 10 ay hapis cezası aldı.
Adana
Adana’da yıkılan binalarla ilgili 21 kişi hakkında dava açıldı. 96 kişinin yaşamını yitirdiği Alpargün Apartmanı’nın müteahhidi Hasan Alpargün, 27 Eylül 2024’te sonuçlanan davada “Olası kastla birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma” suçundan 62 kez müebbet ve 865 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Diğer sanıkların yargılamaları sürüyor.
Amed
Amed’de Galeria Sitesi, Dündar, Hisami ve Yoldaş apartmanlarının yıkımına ilişkin yargılanan 11 sanığa, “Bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümü ve yaralanmasına neden olma” suçundan 13 yıl 4 ay ile 17 yıl 6 ay arasında değişen hapis cezaları verildi. Rezan ilçesindeki Tesisler Kavşağı’nda yıkılan ve 77 kişinin ölümüne yol açan Serin-2 Apartmanı davasında ise müteahhit, statik proje müellifi ve fenni mesulün de aralarında bulunduğu sanıkların 22 yıl 6’şar aya kadar hapis istemiyle Diyarbakır 7. Ağır Ceza Mahkemesi’ndeki yargılaması devam ediyor.
Osmaniye
Osmaniye 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen Bilge Sitesi davasında; eski imar müdürü Kadir Kara, müdürlük görevlisi Sevinç Ayşe Argun ile fenni mesuller Haluk Koç ve Ayhan Gedik, “Bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma” suçundan 21’er yıl hapis cezasına çarptırıldı. Kentteki diğer davaların soruşturma ve yargılama süreçleri devam ediyor.
Dîlok
134 kişinin hayatını kaybettiği Ayşe-Mehmet Polat Sitesi davasında, müteahhit Mehmet Ertan Akay 21 yıl 9 ay, mimari proje müellifi Altan Bayhan ise 12 yıl hapis cezası aldı. Nurdağı’ndaki soruşturmalarda, aralarında eski Belediye Başkanı Ökkeş Kavak’ın da bulunduğu 11 sanık hakkında mahkumiyet kararı verildi. Kavak, 36 kişinin öldüğü Emek Apartmanı davasında 16 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı.
Meletî
Meletî’de 192 olayla ilgili iddianame hazırlanarak dava aşamasına geçildi. 280 kişinin yargılandığı bu davalardan 6 kişinin öldüğü Dursun Apartmanı dosyasında fenni mesul Süleyman Dursun 11 yıl 3 ay hapis cezası aldı. 32 kişinin öldüğü Kasapoğlu Apartmanı davasında müteahhitler M.D. ve V.E. ile statik proje müellifi M.G. 15’er yıl, belediye görevlileri A.Ö. ve M.B. ise 6 yıl 8’er ay hapis cezasına çarptırıldı. 27 kişinin öldüğü Ergün Apartmanı davasında ise müteahhit İ.G. ve fenni mesul B.B. 13 yıl 6 ay hapis cezası alarak tutuklanırken; belediye görevlilerine 8 yıl 10 ay, diğer sanıklara ise 11 ile 13 yıl arasında değişen cezalar verilerek hükmün açıklanması geri bırakıldı.
Riha
Riha’da deprem nedeniyle 16 bina yıkıldı ve 111 vatandaş hayatını kaybetti. Yıkılan binalara ilişkin yürütülen 46 soruşturmadan 14’ü davaya dönüştü, 25 dosya hakkında ise takipsizlik kararı verildi. Kentte 34 kişinin öldüğü Osman Ağan Apartmanı’nın müteahhidi 18 yıl 1 ay 15 gün hapis cezasına çarptırıldı.
Haber: Ömer Akın \ MA
