İktidarın maden şirketlerine sınrısız desteği sürerken, şirketlerin talepleri bitmek bilmiyor. Ormanlar, meralar ve tüm doğal yaşam şirketlere tahsis edilirken, MÜSİAD strateji toplantısı dikkat çekti
K. Bülent Ongun / İstanbul
Kapitalizmin dünyayı yerle bir eden yağma süreci Türkiye’de AKP iktidarı eli ile azgınca devam etmektedir. AKP; inşaat, enerji, maden, savaş sanayisi gibi üretimleri merkezine oturturken, sermayenin ihtiyaç duyduğu yeni yasalar, yönetmelikler çıkarmayı ve ihaleler yapmayı aralıksız sürdürmektedir. Sermayeye adeta dikensiz gül bahçesi açan iktidarın kamu mallarını, ormanları, meraları, dağları, ovaları, kıyıları, gölleri, akarsuları yani tüm yaşam bileşenlerini sermayeye bağlamış olması sermaye örgütlerine yetmiyor. MÜSİAD Madencilik başlığıyla gerçekleştirdiği toplantıda iktidardan madencilik için yeni taleplerde bulunması dikkat çekti.
İzin süreçleri uzunmuş!
MÜSİAD Metal ve Maden Sektör Kurulu tarafından düzenlenen Maden Sektör Meclisi Toplantısına kamu, akademi ve özel sektör temsilcilerinin katıllırken, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) Genel Müdür Yardımcısı Fatih Dumanlı ile Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Daire Başkanı Aytunç Nane de toplantıdaydı. Açılış konuşmasını yapan MÜSİAD Metal ve Maden Sektör Kurulu Başkanı Muhittin Can, madencilik sektörünün uygulama aşamasında istenen ilerlemenin sağlanamamasının dikkat çekici olduğunu belirtti. Toplantının ilk bölümünde özellikle ruhsat ve izin süreçlerinin uzunluğu, kurumlar arası yetki karmaşası, yatırım ortamında öngörülebilirliğin zayıflaması ve finansmana erişimde yaşanan sıkıntılar konuşuldu.
Yatırım iştahları azalıyormuş
Türkiye coğrafyasının yarısından fazlasını maden sahası olarak işaretleyen MAPEG’in Genel Müdür Yardımcısı Fatih Dumanlı, ruhsat süreçlerinde öngörülebilirliği artıracak ve uygulamada bütünlüğü sağlayacak mekanizmaların yatırım ortamı açısından kritik önem taşıdığını söyledi. Toplantıda söz alan şirket temsilcileri ise sahadaki uygulamalardan örnekler paylaşarak, izin ve denetim süreçlerindeki belirsizliklerin yatırımları yavaşlattığını, yüksek maliyetler ve hukuki risklerin yatırım iştahını azalttığını dile getirdi. Ayrıca madencilik faaliyetlerine yönelik toplumsal algının büyük ölçüde yanlış bilgilere dayandığı, bu algının değiştirilmesi için daha şeffaf ve katılımcı bir iletişim yaklaşımına ihtiyaç duyulduğunu belirtmesi ise tüm bakışların sermaye yararı üzerinden, halk ve doğa düşmanı görüşlerle hareket edildiğini ortaya çıkarmakta.
Sınırsız güvence talebi
Toplantıda izin süreçlerinin sadeleştirilmesi, kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmesi, uzun vadeli ve siyaset üstü bir madencilik stratejisinin oluşturulması, yatırımcıya güvence sağlayacak mekanizmaların geliştirilmesi ve sektörün finansal altyapısının güçlendirilmesi yönünde öneriler sıralanırken, talepleri sınırsız güvenceydi. Toplantı sonunda yapılan genel değerlendirmede, madenciliğin Türkiye için stratejik bir sektör olduğu ve bu alanda zaman kaybetmeden yapısal adımlar atılması gerektiği vurgulanırken, bu tür istişare platformlarının düzenli hale getirilmesinin, kamu-özel sektör ve akademi iş birliğinin güçlenmesine önemli katkı sağlayacağı belirtildi.
Her şey şirketler için!
MÜSİAD toplantısında arsız sermayenin gerçek yüzü açığa çıkarken, bugüne kadar aldıklarından yetinmeyen sermayenin yeni taleplerle ortaya çıkmaları dikkat çekiyor. 2021 yılı Aralık ayında, ‘Elektrik Piyasası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’ TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmesiyle sermaye kesimlerinin yağma özgürlükleri genişletti. Komisyon görüşmelerine TÜSİAD, MÜSİAD, TOBB, Madenciler Derneği ve diğer enerji şirketlerinin örgütlendiği 13 örgütün davet edilerek kanunun son hali verilmişti. Kanunla birlikte ‘Enerji Piyasası Kanunu’ yeniden düzenlenerek enerji ve maden şirketlerine özel imtiyazlar, teşvikler, kamudan kaynak aktarılması gibi uygulamalar için önlerin de hiçbir engel bırakılmadı.
Maden şirketlerine engel yok
Bu da yetmedi, 2025 Ekim’de ‘Maden Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’ değiştirilerek Resmi Gazete’de yayınlandı. Buna göre yönetmelikte yer alan sekizinci maddenin üçüncü fıkrasındaki ‘ihale yoluyla’ ibaresi yürürlükten kaldırıldı. Bu ibarenin yürürlükten kaldırılmasıyla beraber maden ruhsatlarının verilme yöntemi yeniden düzenlenmiş oldu. Her istediklerini iktidara yaptırabilme gücüne erişmiş olan maden şirketleri iktidarın baş gözdesi durumunda. Bu şirketlerin iktidardan beklentileri sürekli artarken uzun süredir gerçekleştirmekte zorlandıkları birçok talebi içeren yasa ve yönetmelikler ise iktidar tarafından çıkarılıp yürürlüğe sokulurken, maden şirketlerinin önünde hiçbir engel kalmazken şirketler tamamen özgürleşti. Zeytin bahçeleri dahil tüm alanlar, ormanlar ve meralar sermaye hizmetine sunuldu.
