Saldırıların hedefi haline gelen Şengal’in durumunu değerlendiren gazeteci İbrahim Êzidî, bir yıldır Türkiye’nin desteğiyle Arap halkı üzerinden kurulan bir planın 2 Mart’ta devreye konulmak istendiğini, ancak İran savaşı nedeniyle şimdilik bekletildiğini söyledi
Reyhan Hacıoğlu
Suriye’de yürütülen entegrasyon süreci, İran’a yönelik saldırılar ve Türkiye ile yürütülen sürecin yanı sıra son süreçte Şengal yeniden saldırı dilinin ve saldırıların hedefine konuldu.
Daha önce de defalarca saldırıya uğrayan Êzidî halkı yeniden saldırı tehdidi ile karşı karşıya kalırken yaşanan durumu, Şengal’in geleceğini ve HTŞ tarafından Irak’ta teslim edilen DAİŞ’lilerin akıbetini deneyimli gazeteci İbrahim Êzidî gazetemiz için değerlendirdi.
Araplar kışkırtılmak istendi
Esad rejiminin çöküşüyle birlikte Şengal üzerine yeni planların tartışıldığına söyleyen gazeteci Îbrahîm Êzidî, , Suriye’de Sünnilerin iktidara gelmesiyle, Sünni bir coğrafyada yer alan Şengal’de Êzidî toplumunun öz yönetim ve öz savunmasını araçlarının engellenmek istendiğine dikkati çekti. Îbrahîm Êzidî, başlangıçta Yekîneyên Berxwedana Şengalê – Şengal Direniş Birlikleri (YBŞ) içinde Ezidîlerle birlikte hareket eden Araplara bir yönelim olduğunu ifade ederek, Êzidî ve Arap toplumları arasında çelişki yaratmak istendiğini, bunun da Türkiye’nin etkisindeki bazı Iraklı güvenlik yetkililerin eliyle yapılmak istendiğine vurgu yaptı.
Şengal planı
Özel savaşla Êzidî toplumunun özgür iradesinin teslim alınmak istendiğini aktaran Îbrahîm Êzidî, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın 27 Şubat Çağrısı ve özellikle Êzidî toplumuna gönderdiği ilk mesajdan sonra bir provokasyonla bazı YBŞ savaşçılarının tutuklandığını hatırlatarak, bununla Şengal’e güç sevk etmek ve güçlerini arttırmak istediklerini ifade etti ve o günlerden beri Şengal için yeni plan arayışlarının olduğunun altını çizdi.
Türkiye planın içinde
Şengal’e yönelik planların çoğunlukla kişiler üzerinden yürütüldüğünü dile getiren Îbrahîm Êzidî, Türkiye’nin süreç nedeniyle doğrudan saldırıların içinde yer alamadığını ama vekil güçler eliyle Şengal’e saldırmak istediğini ifade etti. Êzidîlerin geçtiğimiz yıl içinde Şengal’e yoğun geri dönüşleriyle bu planların önünün kesildiğini söyleyen Îbrahîm Êzidî, Iraklı yetkililerin de kamuoyunda Irak’a yönelik tepki oluşmaması için bir ölçüde Şengal’in yeniden çatışma alanına dönüşmek istemediğini ve geri dönüşlere engel olamadığını belirtti.
Eski vali ve Fidan
Rojava’ya yönelik saldırılarla birlikte Şengal üzerinde de yeni planların hazırlandığına belirten Îbrahîm Êzidî, bu planların, eski Musul Valisi olan ve şimdi Türkiye’nin Başika bölgesinde eğitip desteklediği “Ninova Savunucuları” isimli güçlerin başında olan Etîl Nicêfî’nin açıklamalarıyla başladığına vurgu yaptı. Etîl Nicêfî, Rojava’ya saldırıların yoğunlaştığı günlerde “YPŞ güçleri yok edilmeli, Şengal ellerinden alınmalı” açıklaması yaparken, Dışişleri Bakanı Fidan da geçtiğimiz ay Şengal’e yönelik tehditlerde bulunmuştu.
Musul’da toplantı
Bu açıklamalardan sonra Şengal etrafında olağandışı hareketliliklerin gözlemlendiğine işaret eden Îbrahîm Êzidî, 15-20 Şubat tarihleri arasında Musul’da, Irak yetkililerin YBŞ gündemiyle yaptığı bir toplantıya dikkati çekti. Bu toplantıda Irak yetkililerinin Haşdi Şabi, bazı Sünni şahsiyetler ve bazı Êzidî aşiret reisleriyle bir tartışma yaptığını, ancak dikkat çekici olanın Özerk Yönetim ve YBŞ’nin bu toplantıya davet edilmediğini ifade etti. Toplantıda Türkiye güdümündeki bazı Sünni şahsiyetlerin Şengal’e saldırı yapılmasını önerdiğini ancak devlet yetkililerinin “Savaşla ya da başka bir şekilde 2 Mart’a kadar Şengal konusunu halledelim,” dediğini aktaran Îbrahîm Êzidî, toplantıda yer alan biri Sünni diğeri Şii olan Ebû Ebas El-Beşekanî ve Evdirehîm El-Şemrî’nin “Şengal’e saldırmaya gerek yok, biz YBŞ’yi savaşmadan da yok edebiliriz,” dediğini aktararak bu kişilere görevlendirildiğini ve 2 Mart’a kadar süre verildiğini söyledi.
Arap savaşçılara baskı
Aynı günlerde ordunun Şengal’e askeri sevkiyat yaptığını, bazı yerlerde yolların kapatıldığını ve kimlik kontrolü yapıldığını söyleyen Îbrahîm Êzidî, eş zamanlı olarak bazı Arap yurttaşlara baskı yapıldığını, aileler üzerinden Arap savaşçıların YBŞ’den koparılmaya çalışıldığını kaydetti. Bu çabaların halkın YBŞ’ye bağlılığı nedeniyle sonuçsuz kaldığını ve Iraklı yetkililere verilen sözlerin yerine getirilemediğini ifade eden Îbrahîm Êzidî, bu nedenle Iraklı yetkililerin doğrudan devreye girdiğini ve güçlerini Şengal dağlarında, YBŞ’nin kontrolündeki yerlerde konumlandırmak istediğine dikkati çekti.
Îbrahîm Êzidî, Irak ordusunun hareketliliğine ilişkin şu bilgileri verdi:
“Kers Vadisi’nde, Êzidxane Asayişi’nin karşısında yeni kontrol noktalarını inşa ediyorlar. Ayrıca, Şengal’ın batısında ve dağın güneyinde, Şengal’a giden yol ile Şengal Dağı arasında yer alan Sikeniye köyünün tarafında, ordu siper kazmaya başlıyor ve dağlara gidiş gelişlerin kendi kontrolüne geçmesini istiyor.”
Özerk Yönetim’den hamle
Bu gelişmeler üzerine Özerk Yönetim’den bir heyetin Bağdat’ta birçok yetkili ile bir araya geldiğini kaydeden Îbrahîm Êzidî, bu görüşmelerde Irak Hükümeti’nin tümüyle bu saldırı planlarının içinde olmadığına dikkati çekerek, bu yüzden hazırlıkların tamamlanamadığını ve bu belirlenen tarihte saldırı yapılamadığını belirtti. Bu gelişmeler yaşanırken Şengal Özerk Yönetimi bir açıklama yaparak, bütün sorunların diyalog yoluyla çözülebileceğini, buna hazır olduklarını ifade ettiğini hatırlatan Îbrahim Êzidî, Bağdat’taki heyetin YBŞ’nin demokratik entegrasyonu için tartışmalar yürüttüğünü, YBŞ’nin Irak Savunma Bakanlığı bir güç olmasını istediklerini kaydetti.
Silah toplama girişimi
Irak’ın Şengal üzerine planlarını eş zamanlı olarak sürdürdüğünü; döneminde öz savunma temelinde örgütlenen halkın silahlarının “silahların kayıt altına alınması” adı altında bir operasyon başlatmak istediklerini belirten Îbrahîm Êzidî, “Evleri basarak silahlara el koymak istediler Ama büyük tepki oluştu, bölgenin mevcut durumu nedeniyle halk silahlarını hiç kimseye vermeye hazır değil. Bu yüzden Irak hükümeti operasyonu durdurarak başka yollar aramaya başladı,” dedi.
İran’a yönelik ABD-İsrail saldırılarından sonra Şengal’e yönelik planların durduğunu, ancak bu planlardan vazgeçilmediğini söyleyen Îbrahîm Êzidî, Irak’taki gergin durum nedeniyle Şengal planının değiştiğine işaret etti.
Türkiye eğitip donattı
Şengal’e yönelimlerin Türkiye’nin baskısıyla gerçekleştiğine dikkati çeken Îbrahîm Êzidî, Sünni bazı grupların kışkırtıldığını belirtti. Ferman döneminde Êzidîlere yönelik soykırım saldırılarına katılan bazı Sünni grupların Şengal’e dönemeyeceğini, toplumun bunu kabul etmeyeceğini söyleyen Îbrahîm Êzidî, Êzidî katliamlarında yer almayan Sünni ailelerin ise Şengal’de sorunsuz bir şekilde yaşadığını dile getirdi. Bu grupların Hewlêr’de olduğunu ve YBŞ’nin Şengal’e dönmelerine engel olduğu yönünde propaganda yaptıklarını aktaran Îbrahîm Êzidî, Türkiye’nin de buna dayanarak yaklaşık 3 bin silahlı gücü olan “Ninova Savunucuları” Başika bölgesindeki karargâhında eğitip donattığını ifade etti.
Musul’daki DAİŞ’liler
Bu olayların Suriye’de DAİŞ çetelerinin ve ailelerinin Irak’a, Şengal’e yakın olan Musul’a yerleştirilmesiyle eş zamanlı olduğuna dikkati çeken Îbrahîm Êzidî, bu planların çetelerin yargılanmasını kuşkulu hale getirdiğini ifade etti. Şu ana kadar çetelerin yargılanmasına ilişkin bir gelişmenin olmadığına, Êzidî halkının mağdur olarak bu yargılanmalarda yer alıp alamayacağının belli olmadığını söyleyen Îbrahîm Êzidî, Êzidî halkının, özellikle Êzidî kadınlarının yargılamalarda mağdur olarak yer alması gerektiğine vurgu yaptı.
Irak’ın hükümetinin 11 yıldır tüm bileşenleriyle kendini yöneten ve savunan Şengal’in demokratik ulus modelini hedef aldığını belirten Îbrahîm Êzidî, “Hegemonik güçler, herhangi bir toplumun bağımsız yaşamasına tamamen karşıdır, bu yüzden Êzidî toplumunu merkeze bağlamak ve yıllar içinde özgür bir hayata harcanmış tüm emeği yok etmek istiyorlar,” dedi.
