Rejimin iktidarda kalmak için her şeyi yapacağını söyleyen feminist Nasrin Momen, ‘Bu rejimin varlığını sürdürmesi İran halkına karşı çok geniş ve ölümcül bir baskının devam etmesi anlamına geliyor’ dedi
ABD-İsrail ve İran savaşı bölge ülkelerine yayılarak devam ediyor. Savaşın gidişatı ve sonuçları herkesçe merak ediliyor. İran halkları için durum daha farklı bir anlam taşıyor. Yıllardır mücadele ettikleri rejimi istemeyen İran halkları, ABD’nin müzakere söylemleri karşısında endişeli. İran halkı endişe ile savaşın sonucunu bekliyor. Rejimin gitmemesi durumunda ise halkı nasıl bir gelecek bekliyor sorusunun cevabı net değil. ABD- İsrail ve İran arasındaki savaşa ilişkin, aktivist aynı zamanda Afganistan ve İran’daki kadınlara yönelik çıkarılan feminist bir dergi olan Everday Feminism Dergisi Genel Yayın yönetmeni Nasrin Momen, ajansımıza konuştu.
En kapsamlı çatışma
Savaşın son yıllarda İran’da meydana gelen en geniş kapsamlı çatışmalardan biri olduğunu söyleyen Nasrin Momen, “Birkaç ay önce gerçekleşen önceki saldırılarda daha çok İran’ın belirli bölgeleri, özellikle Tahran ve bazı belirli merkezler, bunların arasında nükleer merkezler hedef alındı. Bu kez güvenlik merkezleri ve Devrim Muhafızları’na ait daha önemli bazı merkezler hedef alınıyor. Bunun sonucunda ülkenin birçok bölgesi saldırıların etkisi altına girdi. Özellikle Tahran, ülkenin batı bölgeleri ve bazı batı ilçeleri daha fazla hedef alınıyor ve bu durum bu bölgelerde insanların günlük yaşamı üzerinde büyük bir baskı yaratıyor” diye konuştu.
İran’da gündelik yaşam nasıl?
Birçok kamu kurumunun ve sosyal alanın kapatıldığını ve internetin kesildiğini hatırlatan Nasrin Momen, “Yalnızca bazı zorunlu ihtiyaç mağazaları, örneğin gıda satan dükkânlar, kısmen açık; ancak birçok işletme ve üretim fabrikası tamamen kapatıldı. Kafeler ve kamusal mekânlar da mümkün olduğunca kapatıldı. Ayrıca askeri hedeflere yönelik bombardımanların bulunması ve şehir genelinde güvenliğin ortadan kalkmış olması nedeniyle ABD ve İsrail tarafından alarm ve uyarı durumu ilan edildi. Şehrin birçok bölgesinde halktan saldırılar sona erene kadar evlerinde kalmaları istendi. Bu tavsiye bazı uluslararası kurumlar tarafından da dile getirildi” ifadelerini kullandı.
‘Rejim, halkı rehin olarak kullanıyor’
Rejimin ise halkın sokağa çıkmasını istediğini söyleyen Nasrin Momen, “İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, hükümet yanlılarından sokaklarda bulunmalarını istedi ve böylece caddelerde bir tür toplanma ya da geniş çaplı bir varlık oluşturulması çağrısında bulundu. Öte yandan devlet kurumlarının çalışanları ile fabrika işçileri de mutlaka iş yerlerinde bulunmaları konusunda baskı ve tehdit altında. İşe gelmemeleri durumunda işten çıkarılma ya da idari yaptırımlarla karşılaşabilecekleri söylendi. Oysa bildiğiniz gibi savaş koşulları nedeniyle birçok insan şehirleri terk etmiş ve daha güvenli bölgelere gitti” diye konuştu. Nasrin Momen, rejimin bu tarz kararlarla halkı bir biçimde rehin aldığını belirtti.
İran halkı ne istiyor
İran halkının, temel insan hakları ve can güvenliğini istediğini belirten Nasrin Momen, “İran halkının çok büyük çoğunluğu (hükümetin kendi yapısı içinde yer alan küçük bir kesim dışında) bu hükümetin değişmesini ciddi biçimde istiyor. Halk ekonomik ve psikolojik güvenlik istiyor, oysa bu güvenlik son 47 yıl boyunca çeşitli hukuksuzluklar ve adaletsizlikler nedeniyle ellerinden alındı. Zulüm, adaletsizlik, hak gaspları birçok insanın ideolojileri ne olursa olsun bu savaşı istemesine yol açtı. Şöyle düşünelim hükümet kendi halkına o kadar çok baskı ve işkence uyguladı ki, insanlar sonunda savaşı talep eden bir noktaya geldi. İnsanlar rejimin ortadan kalkacaksa eğer savaşın bedelini ödemeye hazır olduğunu söylüyor. İnsanlar artık dış yardıma sığınıyor. Yabancı ülkelerden bu hükümetten kurtulmak ve özgürleşmek için yardım istiyor” ifadelerine yer verdi.
Halkın ve dış devletlerin talepleri
Yabancı ülkelerin farklı ajandalara sahip olabileceğini söyleyen Nasrin Momen, “Yabancı ülkelerin amacı yalnızca bu hükümeti zayıflatmak ve kendi ülkelerine yönelik tehdit ve riskleri etkisiz hale getirmek olabilir. Dolayısıyla yabancı hükümetlerin amaçları İran halkının amaçlarıyla örtüşmeyebilir. İran halkı öyle bir çıkmazın içindedir ki bir yandan kendilerine bir yardım gelmiş olmasına sevinirken diğer yandan ise bu yardımın (yani diğer hükümetlerin İran hükümetine karşı yürüttüğü bu savaşın) gerçekten İran halkının özgürlüğüne yol açıp açmayacağı belirsizliğini yaşıyor” dedi.
Kürt ittifakının yarattığı umut
Kürtlerin İran’da her zaman daha örgütlü ve görünür siyasi faaliyetlere sahip olduğunu dile getiren Nasrin Momen, “Kürtlerin faaliyetleri, İran’daki diğer etnik azınlıklara kıyasla genellikle daha güçlü ve daha örgütlü olmuştur. Kürtler her zaman ciddi parti ve örgütlenmelere sahiptiler. Bu parti ve örgütlerin ömrü genellikle İran’daki diğer siyasi gruplara göre daha uzun olmuştur. Onlar her zaman İran’daki diğer kesimlere göre daha derin ve daha kapsamlı siyasi ve toplumsal faaliyetler yürütmüşlerdir. Şu anda da bir araya gelerek ittifak kuran ilk gruplardan biri olmuşlardır ve bu iyi bir haber olabilir. Çünkü kendi içlerinde de genellikle geçmişten gelen bazı anlaşmazlıklar vardı ve şimdi birleşmiş olmaları olumlu bir gelişme. Bu durum, aralarında anlaşmazlık bulunan diğer grupların da (etnik, dilsel, ideolojik veya diğer siyasi gruplar gibi) bu dini otoriterliğe karşı birleşmeleri veya geçici bir ittifak oluşturmaları için bir umut olabilir” diye konuştu.
Temel haklar
Kürtlerin rejime karşı her zaman mücadele içinde olduğunu hatırlatan Nasrin Momen, “Kürtlerin talepleri her zaman bir etnik azınlık olarak temel haklarının tanınması oldu. Medeni ve siyasi haklarının kendilerine verilmesini istediler. Hiçbir zaman bundan fazlasını talep etmediler ve her zaman İran’dan ayrılmak istemediklerini açıkça belirttiler. Kürtler sadece kendilerine yönelik baskının sona ermesini istiyor. Bildiğiniz gibi İran’daki Kürtler, tarih boyunca diğer etnik gruplara kıyasla daha fazla baskıya maruz kalan topluluklardan biri oldu. Talepleri çoğu zaman görmezden gelinmiş ve onlara ayrılıkçılık gibi çeşitli suçlamalar yöneltildi” diye belirtti.
‘ABD’nin ne istediği net değil’
ABD’nin İran konusunda ne istediğinin net olmadığını söyleyen Nasrin Momen, “ABD, hükümetin devrilmesinden söz etmiştir ve hatta İran içinden bir siyasetçinin yerine atanmasından bahsetmiştir. Bunu birkaç kez dile getirmiştir; buna rağmen Amerika’nın tam olarak ne istediği hâlâ net değildir. Ancak İsrail konusunda en azından şu açıktır ki hedefi bu hükümetin devrilmesidir. Fakat ABD hükümeti ve Trump şimdiye kadar farklı hedeflerden söz etmiştir; bu da bu savaşla tam olarak ne amaçladıklarını daha karmaşık hâle getirmektedir. Hem devrilmeden söz etmişlerdir hem müzakerelerin devam etme ihtimalinden bahsetmişlerdir hem de bu sistemin içinden bir kişinin liderliğiyle hükümetle anlaşabileceklerini söylemişlerdir. Bu durum koşulları daha da karmaşık hâle getiriyor” diye ifade etti.
‘Mollalar iktidarda kalmak için her şeyi yapacaktır’
İran’ın kayıplarına rağmen müzakere etme ihtimali olduğunu aktaran Nesrin Momen, “Sizin de bildiğiniz gibi burada mesele güç ve iktidarın devamıdır. İslam Cumhuriyeti ve yetkilileri her zaman iktidarda kalmak istemiştir ve bunu hangi yöntemle mümkünse onunla sürdürmeye çalışırlar. Gerekirse savaşla, gerekirse müzakereyle, gerekirse kendi halklarını sokaklarda öldürerek. Bu hükümet halkı bastırmak ve kendi varlığını sürdürmek için her türlü yöntem ve hileyi kullanıyor” değerlendirmesinde bulundu.
Rejimin iktidarda kalması durumunda İran halklarını zor günlerin beklediğini belirten Nasrin Momen, “Bu rejimin devam etmesi hâlinde bugününkinden daha karanlık bir gelecekle karşı karşıya kalacağız: yoğun baskı, sayısız insanın ve özellikle beyinlerin ve elitlerin göçü, yoksulluk, baskı ve umutsuzluktan kaynaklanan daha fazla toplumsal zarar, artan intiharlar. Rejimin iktidarda kalması, halkın son eylemlerdeki kayıpları nedeniyle halk daha az sokağa çıkacaktır. Zaten şu anda da hükümet halkı çeşitli tehditler ve yasal ya da yasa dışı yöntemlerle korkutmaya başladı ve onları sokaklara çıkmasını engellemeye çalışıyor. Kontrol noktalarıyla, askeri güçlerle ve savaş silahlarıyla sokaklara yerleştirilen sivil giyimli güvenlik güçleriyle insanları her türlü toplanma, protesto ve toplumsal hareketten korkutmakta ve tehdit etmektedir. Bu rejimin varlığını sürdürmesi İran halkına karşı çok geniş ve ölümcül bir baskının devam etmesi anlamına geliyor” diye konuştu.
‘Gayri resmi silahlı güçleri’
İran rejiminin çok sayıda gayrı resmi silahlı gücü olduğunu hatırlatan Nasrin Momen, “Rejimin özel durumlar için eğittiği gayri resmi silahlı güçleri var. Bunların bazıları Besic üyeleri gibi özel askerî eğitim almıştır, bazıları ise profesyonel suçlulardan ve ağır suçlardan hüküm giymiş kişilerden oluşuyor; bu kişiler hapisten çıkarılmış ve hükümetin baskı güçlerine katılmaları şartıyla serbest bırakılmışlardır. Hükümet bu güçleri özel durumlarda ve ihtiyaç duyduğu zamanlarda halkı bastırmak ve hatta acımasızca öldürmek için kullanıyor” ifadelerini kullandı.
Söz konusu gayri resmi güçlerin dini lidere bağlı olduğunu belirten Nasrin Momen, “ Dini liderin bir fetvası ve ‘yapacağınız her şey din yolunda cihattır’ şeklinde bir çağrı ile her türlü işi (her türlü suçu) işlemeye hazırlar. İran Güvenlik Polisi Başkanı Komutan Radan’ın da söylediği gibi, şu anda hepsi ‘tetikte ve parmakları tetikte’ bekliyorlar. Bu insanlar hükümeti kurtarmak için her türlü suçu işlemeye hazır. Son yıllarda ‘gayriihtiyari ateş’ adını verdikleri bir kavram ortaya koymuşlardır; bu, üst makamlardan emir almadan kendi inisiyatifleriyle halka ateş edebilecekleri anlamına geliyor. İran halkı böyle bir durumla karşı karşıya ve elleri boş bir şekilde hükümete karşı mücadele ediyor” dedi.
‘İran halkı savaştan yana değil’
İran halklarının barışçıl bir şekilde haklarını talep ettiğini ifade eden Nasrin Momen, rejimin eylemleri provoke ettiğini belirterek, “Birçok yürüyüş ve halk toplantısında insanlar yalnızca seslerinin duyulmasını isterken şiddete maruz kaldı. Hükümet bazı sivil giyimli kişileri halkın arasına gönderir; onlar kamu mallarına zarar verir ve ardından hükümet bunun protestocular tarafından yapıldığını iddia ederek çok daha ağır bir şiddet uygular. Jin, jiyan, azadî hareketinin yürüyüşlerinde de bazı protestocu vatandaşların, çöp kutularını ateşe verdikleri suçlamasıyla idam edildiklerine tanık olduk. Ayrıca son protestolarda sivil giyimli güçlerin halkın arasında gizlendiğini ve kalabalık sırasında insanları bıçaklayarak öldürdüklerini gördük. Hatta bazı videolar, son protestolar sırasında hükümetin bazı kendi güçlerini halkın arasına göndererek insanları tuzak olan yerlere çektiğini ve orada tutukladığını ya da öldürdüğünü gösteriyor” dedi.
Haber: Berivan Kutlu / MA
