‘Köykent Projesi’ kapsamında Şax’a bağlı Konalga mahallesine yerleştirilen binlerce kişi, ‘afet bölgesi’ gerekçesiyle göçe zorlanıyor
Wan’ın farklı köylerinde yaşayan Êzdînan Aşireti’ne mensup yurttaşlar için 1998 yılında “Köykent Projesi” kapsamında Şax’ın (Çatak) Konalga kırsal mahallesinde 383 konut inşa edildi. 12 köyden binlerce yurttaş, 2000 yılına kadar mahalleye tamamen yerleşti. Ancak kısa bir süre sonra konutların duvarlarında çatlamalar ve döküntüler meydana geldi.
Mahalle, heyelan bölgesi olduğu gerekçesiyle 2007 yılında “Afet Bölgesi” ilan edildi. Yurttaşlara köyü boşaltmaları ve Wan merkezde yapılan TOKİ konutlarına geçmeleri istendi. Birçok aile, hem köylerini boşaltmamak için hem de konutlar karşılığında borç altına girmemek için bu teklife karşı çıktı. Sonraki süreçte yurttaşların evlerini terk etmeleri için okul ve sağlık ocağı kapatıldı. Boşaltılan ve harabeye dönen evler ise iş makineleriyle yıkıldı. Evlerden çıkan molozlar da mahallenin yanı başındaki dereye döküldü.
100 aile direniyor
Mahallede şimdi 100’e yakın aile yaşıyor. Temel geçim kaynakları tarım ve hayvancılık olan aileler, mahallelerinin “Afet Bölgesi” olmadığına işaret ederek, inşa edilen evlerin çürük yapıldığını savundu. Ailelerin tek talebi ise, evlerinin yeniden inşa edilmesi.
Yurttaşlardan Kerem Okay, askerlerin mahalleyi boşaltmaları için kendilerine 2 hafta süre verdiğini aktardı. “Köykent Projesi” sürecini anlatan Kerem Okay, “Kanaat önderi proje sonrası köyümüzü ve yaylalarımızı (Mahallenin yukarısındaki Alandeşt Yaylası) bizden habersiz başkalarına sattı. Köyde çoğu insanın okuma ve yazması yok. Daha sonra köylülere imza attırıp ‘afet bölgesi’ ilan ettirdiler” dedi.
‘Dereden çıkarılan kumlar ev inşaatında kullanılmış’
Yapılan konutların sağlam yapılmadığının zamanla ortaya çıktığını dile getiren Kerem Okay, “Yer noktasında herhangi bir sorun yok, o dönem bunun ihalesini alan müteahhit ne demir, ne çimento kullanmış. Dereden çıkarılan kumlar ev inşaatında kullanılmış. Devlet, kanaat önderini de arkasına alıp bizi köyden çıkarmak istiyor. Askerler her gün köye gelerek, köyü terk etmemizi istiyor” diye konuştu.
‘Köyümüzü, hayvancılığı ve tarımı bırakmayacağız’
“Köyümüzü nasıl terk edelim?” diye soran Kerem Okay, on binlerce küçükbaş hayvanın köyde bulunduğunu aktardı. Kerem Okay, “İnsanlar bunlarla geçimini sağlıyor, herkesin ekonomisi bununla yürüyor. Köyümüzü, hayvancılığı ve tarımı bırakmayacağız. Sonuna kadar mücadelemizi sürdüreceğiz. Hiçbir güç bizleri köyümüzden çıkaramaz” şeklinde konuştu.
‘Çoğu insan konutları yıkıldığı için çıkmak zorunda kaldı’
Kasım Gümüştaş, “Bu ev ve arsaları devlet bize verdi. Evler yapıldığında birçok usulsüzlük yapıldı; dereden çıkarılan kumlar kullanıldı. İki yıldır da devlet köyü boşaltmamızı istiyor. Çoğu insan konutları yıkıldığı için mecburen çıkmak zorunda kaldı” dedi.
Tek gelir kaynaklarının hayvancılık olduğuna dikkati çeken Kasım Gümüştaş, “Kimsenin elinde avucunda bir şey yok. Bu yaştan sonra başka bir işte çalışacak gücümüz de yok. Tek isteğimiz devletin bize karışmaması. Bizi köyümüzden çıkarmayın” ifadelerini kullandı.
‘Bizler köyümüzde yaşamak istiyoruz’
Mahalledeki okulun zemininde herhangi bir kayma olmamasına rağmen boşaltıldığını söyleyen Tahir Akbulak, “Gelip baksınlar; 2 dağın arasındayız, kış boyunca yağmur ve kar durmadı, buna rağmen en ufak bir yerde bir zemin kayması yaşanmadı. Sağlık ocağı ve dört katlı bir okulun zemininde tek bir çizgi var mı yok mu? Maddem bizim başımıza böyle bir şey getirecektiniz neden o zaman bizi buraya yerleştirdiniz? Köyü terk etmeyeceğiz, bizleri rahat bırakın. İnsanlar nereye gitsin, hayvanlarını nereye götürsün? Bizler köyümüzde yaşamak istiyoruz” şeklinde konuştu.
‘Zorla getirdiler, şimdi de çıkın diyorlar’
“Zamanında zorla bu köye yerleştirdiler ve şimdi çıkın diyorlar” diyen Gülçin Danış, “Bize ‘şehre gidin’ diyorlar. Burası dışında başka bir yerimiz yok. Kendileri bizi zorla getirdiler. O zamanlar afet bölgesi değildi de şimdi mi affet bölgesi oldu? Evlerimize dokunulmasın. Kimse bizleri toprağımızdan alıkoyamaz, bunu kabul etmiyoruz” tepkisinde bulundu.
‘Sorun zeminde değil, yapılan evlerde’
4 çocuk annesi Mahbup Kılıç, arıcılık yaparak geçimlerini sağladıklarına işaret etti. Mahbup Kılıç, “Askerler tarafından neredeyse her gün bize tebligat geliyor. Madem bizleri buradan çıkartacaktınız ne diye zamanında buraya yerleştirdiniz? Şimdi birileri rant için buraya ‘afet bölgesi’ diyor. Zeminde bir sorun yok, devletin yaptıkları evlerde sorun var. Dereden alınan kumlarla evler yapıldı” diye kaydetti.
‘Konutların yapımında malzeme çalındı’
Bir başka mahalle sakini Gurgin Kamaç ise, “Aylardır yağmur ve kar durmadı. Kentlerde birçok yer yağmura ve kara dayanamadı. Ama bu köyde tek bir yerde zeminde bir kayma meydana gelmedi. Birileri çıkar sağlamak için bizi mağdur etmek istiyor. Konutların yapımında malzeme çalındı” dedi.
“Nereye gideceğiz?” diye soran Gurgin Kamaç, bağımsız bir heyetin köyde inceleme yapmasını istedi.
Haber: Bilal Babat \ MA
