Îdir’ın Başan ilçesinde yer alan ‘sit’ alanı, tescil derecesinin esnetilmesi yönündeki bakanlık itirazı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu engeline takıldı. Kararda müze denetiminde bilimsel amaçlı kazı, sondaj ve yüzey araştırması yapılması değerlendirmesi yapılması için sit alanının kaderi müze müdürlüğü çalışmalarına bırakıldı
Îdir’ın (Iğdır) Başan (Aralık) ilçesine bağlı Çiftlika Jor (Yukarı Çiftlik) köyünde yer alan ve “Kamu Orta Malı” statüsündeki 1’inci Derece Arkeolojik Sit Alanı’nın tescil derecesinin yeniden değerlendirilmesi ile jeoradar uygulaması yapılması talebi Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu’na takıldı. Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararına karşı yapılan itiraz reddedilirken, yüksek kurul, alanda müze denetiminde bilimsel amaçlı kazı, sondaj ve yüzey araştırması yapılmasına karar verdi.
Îdir’ın sınır hattında bulunan ve kentin tarihi mirasları arasında yer alan 173 ada 2 parsel üzerindeki tescil ve araştırma krizi resmi yazışmalara yansıdı. Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 27 Eylül 2017 tarihli kararıyla “1’inci Derece Arkeolojik Sit Alanı” olarak tescil edilen kamu arazisinde, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü’nün koruma statüsünü esnetmek amacıyla yaptığı itiraz başvurusu Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu engeline takıldı.
‘Müze denetiminde bilimsel kazı yapılacak’
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü’nün, Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 30 Ekim 2025 tarihli kararlarına karşı Kültür ve Turizm Bakanlığı nezdinde yaptığı itiraz, Ankara’da toplanan Yüksek Kurul tarafından incelendi. Yukarı Çiftlik Köyü Muhtarı Ahmet Gül’ün de resmi dilekçeyle başvuru yaptığı hukuki süreçte, Yüksek Kurul 28 Ocak 2026 tarihli ve 3984 sayılı kararıyla, mülkiyeti Kamu Orta Malına ait olan bu arazinin sit derecesinin yeniden değerlendirilmesi talebinin uygun bulunmadığını ilan etti.
Yüksek Kurulun karar metninde ve Aralık Kaymakamlığı’na gönderilen resmi tebliğde öne çıkan hukuki detaylar şu şekilde:
- Tarihi kimliğe müdahale durduruldu: Mülkiyeti Kamu Orta Malına ait olan ve 2017 yılında tescillenen 173 ada 2 parseldeki 1’inci Derece Arkeolojik Sit Alanı’nın koruma statüsü, kurulların uzman raporları tamamlanmadan değiştirilmedi.
- Bilimsel araştırma şartı: Kültür ve tabiat varlıklarıyla ilgili yapılacak yüzey araştırması, sondaj ve kazı çalışmalarının yürütülmesi hakkında yönergenin 16’ıncı maddesi kapsamında; alanda öncelikle Iğdır Müze Müdürlüğü denetiminde yüzey araştırması, sondaj ve bilimsel amaçlı kazı çalışmalarının yürütülmesi zorunlu kılındı.
- Kanuni zorunluluk hatırlatması: Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürü Zeynel Abidin Yaşlı imzasıyla iletilen yazıda, 2863 sayılı Kanun’un 61’inci maddesi uyarınca kamu kurum ve kuruluşları ile belediyelerin, Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurullarının kararlarına uymak zorunda olduğu açıkça hatırlatıldı.
Yüksek Kurulun aldığı kararla birlikte, sınır hattında yer alan tescilli parselin akıbeti Iğdır Müze Müdürlüğü uzmanlarının sahada yapacağı çalışmalara kilitlendi. Köyün ortak malı statüsünde olan bu arazide yürütülecek kazı ve sondajların ardından hazırlanacak rapor, sit alanının gelecekteki tescil durumunu belirleyecek.
Haber: Büşra Turan \ JINNEWS
