DEM Parti, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın İmralı’da ilettiği görüş ve önerileri siyasi partilere aktarmak üzere yeni bir temas turuna hazırlanırken, çerçeve yasanın uygulanmasına dönük idari mekanizmaların da oluşturulmaya başlandığı görülüyor
Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) İmralı Heyeti Pervin Buldan, Özgür Faik Erol ve Mithat Sancar, Barış ve Demokratik Toplum Süreci kapsamında yürütülen tartışmaları ve gelinen aşamayı değerlendirmek üzere 20 Temmuz’da Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan ile görüşmek için 2 ay aradan sonra İmralı Adası’na gitti. Heyet, burada yaklaşık 5 saat kalarak Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’a, iktidarın çerçeve yasa taslağına ilişkin 20 Temmuz’da DEM Parti İmralı Heyeti’ni ziyaret ederek sözlü aktarımlarını ve görüşmelerini iletti.
İmralı’dan yasal zemin vurgusu
DEM Partili kaynaklar yapılan görüşmeye ilişkin daha önce “Öcalan taslakta neye evet diyor neye hayır diyor bunu göreceğiz ve birçok konu netleşecek” değerlendirmesi yapmış ve bu görüşme neticesinde Kürt Halk Önderi’nin taslağa ilişkin önerileri ve görüşleri tekrar alınmıştı. Görüşmeye dair detaylar henüz kamuoyuna yansımadı fakat DEM Parti İmralı Heyeti, 21 Temmuz’da bu görüşmeye ilişkin Kürt Halk Önderi’nin yazılı mesajını paylaştı. Barış iradesinde kararlılığın sürdüğü ve geri adım atılmayacağına dair vurgu yapan Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan, “Karşılıklı hassasiyetlerin gözetildiği yasal bir zeminin oluşturulmasının vakti gelmiştir. Sabırla bu yolu açmanın tarihi bir fırsat olduğunun bilincinde olarak, basit, dar ve geleceğe hizmet etmeyen yaklaşımları terk ederek hep birlikte ortak yaşamı örelim” dedi.
Ziyaretler yapıldı
Süreçte kritik bir aşama olan bu görüşmenin ardından ise Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş, kök yasa taslağı üzerine siyasi partilerle temaslarına başlayarak birçok partiyi Meclis grubunda ziyaret etti. Numan Kurtulmuş, 21 Temmuz’da sırasıyla MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, DEM Parti Eş Genel Başkanları Tülay Hatimoğulları ve Tuncer Bakırhan ile Grup Başkanvekilleri Gülistan Kılıç Koçyiğit ve Sezai Temelli, Yeni Yol Grubu ve mutlak butlan kararı ile atanan CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nu ziyaret etti. Numan Kurtulmuş 22 Temmuz’da ise süreç komisyonuna üye vermeyen İYİ Parti ve AKP yetkilileriyle bir araya geldi.
Meclis ara vermeyecek
Kulislerde edilen bilgilere göre; AKP yetkilileri kök yasa taslağı görüşmelerinin Meclis Genel Kurulun’da 15 gün Meclis çalışmalarına ara verildikten sonra Ağustos’un ikinci haftası görüşülmesini talep etti. Bu sırada yasa taslağına ilişkin ise çalışmaların Meclis Adalet Komisyonu’nda devam etmesi önerisi iktidar tarafından yapılmıştı.
Fakat yapılan siyasi parti görüşmelerin ardından Meclis’in resmi çalışma süresi 31 Temmuz’a kadar uzatılırken, Numan Kurtulmuş yaptığı açıklamada Meclis’in ara vermeden süreç yasasına ilişkin çalışmalarını yürüteceğini ve önümüzdeki hafta itibariyle yasa taslağının Meclis Başkanlığı’na sunularak ardından Adalet Komisyonu’na iletileceğini belirtti. Numan Kurtulmuş, ayrıca taslağın bir kereye mahsus çıkarılan ve iktidara yakın basın organlarının yansıttığı gibi bir af niteliği taşımayacağını kaydetti.
Koordinatörlerden ortak çalışma
“Yetişirse önümüzdeki hafta Meclis bunu müzakere eder ve bitirir” diyen Numan Kurtulmuş’un işaret ettiği takvim 30-31 Temmuz’u işaret ederken, partilerin grup başkanları, grup başkanvekillerinin kendi aralarında bu yasa teklifinin detaylarıyla ilgili çalışmaları sürdüreceklerini ve belli bir noktaya getireceklerini aktardı. Kulislere göre süreç komisyonunun koordinatörleri bu hafta itibariyle taslak üzerinde son çalışmaları yürütebilir. Grup başkanvekillerinden oluşan komisyon koordinatörleri, AKP’den Abdulhamit Gül, CHP’den Murat Emir, DEM Parti’den Gülistan Kılıç Koçyiğit, MHP’den Feti Yıldız ve Yeni Yol Grubu’ndan Bülent Kaya idi.
Son görüşmeler
Taslağa içeriğine ilişkin müzakereler ve çalışmalar sürerken İmralı ile yapılan görüşmelerin de siyasi partilere aktarılması bekleniliyor. Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın görüş ve önerilerinin siyasi partiler ile paylaşılması için önümüzdeki günlerde DEM Parti de bir siyasi tur yapacak. Bu görüşmeleri DEM Parti’nin Eş Genel Başkanları mı yoksa DEM Parti İmralı Heyeti’nin mi yapacağı ise henüz netleşmiş değil.
Ortak imza ile sunulabilir
Bu görüşmelerde de gerekli değerlendirmeler yapıldıktan sonra taslağa son şekli verilerek komisyonda yer alan siyasi partilerin ortak imzası ile Meclis Başkanlığı’na sunulması şu an öne çıkan ilk seçeneklerden. Kulislerde, bu taslağın, hazırlanacak olan içeriğe göre yalnızca AKP-MHP imzası ile de Meclis Başkanlığı’na verilmesi söz konusu olabilir.
Taslağın kapsayıcılığı ve statü
Taslak içeriğine dair müzakereler sürerken Kürt Özgürlük Hareketi ve DEM Parti, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın hukuki statüsünün ve süreçteki rolünün belirlenmesinde ısrarcı olduğunu ifade ediyor. Kulislerde yansıyan ise bu tartışmanın kök yasa sonrasına bırakılacağına ilişkin. Yasada, PKK gerillalarının dönüşü, topluma entegrasyonu kapsamında Adalet, İçişleri, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı gibi birçok bakanlığa görev ve sorumluluk düşeceği siyasi partiler ile paylaşılırken, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın statüsüne ilişkin düzenlemenin doğrudan yasa metninde yer almasından ziyade kök yasa sonrası iletişim koşullarının iyileştirilmesi, görüşmelerin rutine binmesi ve rolünün devam eden müzakereler kapsamında belirleneceği tartışılıyor.
Yasa ne zaman yürürlüğe girecek
İçerik üzerindeki müzakerelerin tamamlanmasının ardından çerçeve yasa teklifinin önce Adalet Komisyonu’nda kabul edilmesi gerekiyor. Komisyon raporunun dağıtılmasının ardından teklifin Genel Kurul gündemine alınabilmesi için TBMM İçtüzüğü uyarınca kural olarak 48 saatlik bir bekleme süresi bulunuyor. Ancak Genel Kurulun kararıyla bu süre kısaltılabiliyor. Bu durumda teklif, bekleme süresi 24 saate indirilerek kısa süre içinde Meclis Genel Kurulu’nda görüşülmeye başlanabilir.
Ne zaman yürürlülüğe girecek
Çerçeve yasanın yürürlüğe girme konusunda ise iki senaryo öne çıkıyor. İlki yasanın direkt içerisinde yer alan maddelerden birinde yürürlülük tarihinin belirlenmesi; ikincisi ise net bir yürürlük tarihi vermeden “Milli Güvenlik Konseyi ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile verilen onay sonrası yürürlüğe girecektir” şeklinde bir ifade ile düzenlemesi olacak.
Meclis Genel Kurulu’nda yasalaşsa dahi iktidar kulislerinde kök yasanın yürürlüğe girmesinin Cumhurbaşkanlığı’nın onayına bırakılacağı belirtiliyor.
Hazırlıklara başlandı
Kök Yasa’nın Meclis’ten geçmesi beklenirken, yasanın uygulanmasına ilişkin kurumsal hazırlıkların ise şimdiden başlatıldığı görülüyor. Süreç kapsamında yalnızca yasal düzenlemenin değil, uygulamanın hayata geçirilmesini sağlayacak idari ve hukuki mekanizmaların oluşturulmasına yönelik çalışmalar da yansıyor. Geçtiğimiz günlerde Adalet Bakanı Akın Gürlek, 81 ildeki 175 Ağır Ceza Cumhuriyet Başsavcılığı bünyesinde müstakil “Terör Suçları Soruşturma Büroları” kurulması kararını duyurdu. Daha önce yalnızca bazı büyük adliyelerde bulunan bu bürolar, yeni düzenlemeyle 81 ildeki 175 Ağır Ceza Cumhuriyet Başsavcılığı bünyesinde standart ve müstakil bir yapıya kavuşturulacak.
Bürolar nasıl çalışacak?
Edinilen bilgilere göre, başsavcılıklar bünyesinde yapılandırılacak bu büroların, mevcut soruşturmaların yanı sıra asıl olarak Kök Yasa sonrasında ortaya çıkacak hukuki süreçleri yürütmeye de hazırlanacağı değerlendiriliyor. Bu kapsamda Türkiye’ye dönecek PKK gerillarının kök yasa kapsamında dosyaların değerlendirilmesi, kayıt altına alınması, haklarında uygulanacak hukuki prosedürlerin yürütülmesi ve denetimli serbestlik süreçlerinin takibinin bu bürolar aracılığıyla yürütülmesi öngörülüyor. Edinilen bilgilere göre yasa yürürlüğe girdikten sonra her Cumhuriyet Başsavcılığı bünyesindeki bu birimler, dönüş başvurularını ilgili kurumlarla koordinasyon içerisinde değerlendirecek.
Yasal ve kurumsal mekanizmalar
Adalet Bakanlığı’nın yanı sıra İçişleri Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı başta olmak üzere birçok kamu kurumunun da kendi görev alanlarına ilişkin uygulama mekanizmalarını hazırladığı belirtiliyor. Bu hazırlıklar, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın daha önce dile getirdiği yasal ve kurumsal mekanizma vurgusuyla hayata geçiyor. Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan, sürecin yalnızca siyasi iradeyle değil, uygulamayı güvence altına alacak kurul ve mekanizmalarla ilerletilmesi gerektiğini birçok kez ifade etmişti. Benzer şekilde MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli de Meclis çatısı altında komisyonların ve hukuki mekanizmaların oluşturulmasının önemine dikkat çekmişti.
Haber: Melek Avcı / JINNEWS
