İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, sokakta yaşayan hayvanların yüzde 83’ünün toplandığını açıkladı. Hayvan Hakları İzleme Komitesi (HAKİM) ve Yaşamdan Yana Derneği’nin 2025 yılında ortaklaşa hazırladığı rapor ise belediyelerin toplam barınak kapasitesinin ihtiyacın çok altında kaldığını ve toplama sürecinde sistematik hak ihlalleri yaşandığını ortaya koydu
Sokakta yaşayan hayvanlarla ilgili iktidarın yürüttüğü Katliam Yasası sürecine dair bilgi veren İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, 81 il genelinde “sahipsiz hayvanların” yüzde 83’ünün toplanarak barınaklara veya doğal yaşam alanlarına alındığını, İl Özel İdaresi bulunan 51 ilde bu oranın yüzde 100’e ulaştığını açıkladı. Büyükşehirlerde çalışmaların Ağustos ayı gibi başladığını ve 30 büyükşehirde toplatma oranının yüzde 74 olduğunu söyledi.
Erzurum, Mêrdîn (Mardin), Manisa, Mersin, Riha (Urfa), Kayseri, Sakarya, Denizli, Konya, Balıkesir, Dîlok (Antep) ve Mereş’te toplatmaların tamamlandığını ifade eden Bakan Çiftçi, büyükşehirlerdeki toplatma oranlarını şu şekilde aktardı:
- Ankara: yüzde 99
- Wan (Van): yüzde 91
- Meletî (Malatya): yüzde 91
- Muğla: yüzde 89
- Tekirdağ: yüzde 87
- Samsun: yüzde 82
- Trabzon: yüzde 80
- Hatay: yüzde 76
- Kocaeli: yüzde 71
- Antalya: yüzde 68
- Adana: yüzde 64
- Eskişehir: yüzde 59
- Bursa: yüzde 58
- İstanbul: yüzde 49
- Aydın: yüzde 47
- Ordu: yüzde 38
- İzmir: yüzde 35
- Amed: yüzde 27
HAKİM: Kapasite ihtiyacın onda birinde kalıyor
HAKİM ve Yaşamdan Yana Derneği’nin Şubat 2025’te yayımladığı “Türkiye Geneli Belediye Hayvan Barınakları Raporu”, Ağustos 2024’te yürürlüğe giren ve sokak köpeklerinin toplanıp barınaklarda tutulmasını, yaşam alanlarına geri bırakılmamasını zorunlu kılan yasa değişikliğinin uygulanabilirliğini sorguluyor. Rapor, 1408 belediyeye Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) üzerinden bilgi edinme başvurusu yapılarak hazırlandı; 1111 belediye yanıt verirken 297 belediye hiçbir şekilde cevap vermedi.
Yanıt veren belediyelerden 273’ü barınağı olduğunu bildirdi; bu barınakların toplam hayvan kapasitesi 89.451 olarak hesaplandı. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın verilerine göre Türkiye’de yaklaşık 4 milyon sokak köpeği bulunuyor; Bakanlığın kendi açıkladığı toplam barınak kapasitesi ise 105 bin. Rapor, mevcut kapasite göz önüne alındığında yasanın uygulanabilir olmadığını, kapasite yetersizliğinin bazı belediyelerce hayvanları öldürme gerekçesi olarak kullanıldığını, bu ölümlerin boğma, kürekle kafa ezme ve diri diri gömme gibi yöntemlerle gerçekleştiğini belirtti.
Personel ve denetim eksik
Rapora göre belediyelerin bildirdiği toplam personel sayısı 2.228, veteriner hekim sayısı 711, veteriner tekniker sayısı ise 358. Raporda tahmini 4 milyon köpek için 711 veteriner hekimin son derece yetersiz olduğu, bu hekimlerin yalnızca barınaklarla değil belediyelerin diğer veterinerlik hizmetleriyle de ilgilendiği belirtiliyor. Barınağı olmayan 320 belediyenin sokak hayvanı topladığını bildirdiği rapora göre, bunların 171’i toplama işlemini zabıta veya temizlik işçileri gibi bu konuda uzmanlığı olmayan birimlere yaptırırken; yalnızca 16 belediyenin toplamayı veteriner hekim gözetiminde gerçekleştirdiği belirtildi.
Barınaklar ziyarete kapalı
Barınağı olduğunu bildiren 273 belediyeden 54’ü barınakların ziyarete açık olup olmadığına dair herhangi bir bilgi vermedi. 8 belediye, barınaklarının tamamen ziyarete kapalı olduğunu belirtirken, yalnızca 206 belediye belirli zamanlarda ziyarete açık olduğunu bildirdi. Raporda ayrıca barınakların genellikle şehir merkezlerinden uzağa, toplu taşımayla ulaşımın bazı durumlarda imkânsız olduğu noktalara inşa edildiğini, yasayla yerel hayvan koruma görevlisi statüsünün de kaldırıldığı belirtildi.
Kimi belediyeler bilgi paylaşmayı reddediyor
Bilgi edinme başvurusuna yanıt veren belediyelerden 58’i talep edilen bilgiyi paylaşmayı reddederken, 22 belediye otomatik yanıt gönderdi. Raporda, bazı belediyelerin ret gerekçesi olarak Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun “özel bir çalışma neticesinde oluşturulabilecek bilgi” istisnasını veya “kurum içi düzenleme” istisnasını gösterdiği belirtilirken, sorulan soruların (barınak olup olmadığı, personel sayısı, kapasite gibi) belediyelerin zaten elinde bulunması gereken temel veriler olduğu ifade edildi. Raporda söz konusu ret gerekçelerinin hukuka aykırı olduğu değerlendirildi. Rapor, Niğde ve Erzincan örneklerinde, barınaklardaki hak ihlalleri gündeme geldiği dönemlerde belediyelere yapılan başvurulara, sorulan sorularla ilgisiz, adeta hazır kalıp niteliğinde yanıtlar verildiğinin tespit edildiğini aktardı.
Katliam yasası ikinci yılında: Hayvan hakları savunucularından ‘yasa geri çekilsin’ çağrısı
HABER MERKEZİ
