33 yıl sonra hayata geçirilen Pay Sulama Kanalı Projesi, Geliyê Zîlan Vadisi’ni tahrip ediyor. Suyun azaldığı vadiden diğer alanlara su taşınmasının planlanmasına yurttaşlar tepkili
Wan’ın Erdîş (Erciş) ilçesinde bulunan Geliyê Zîlan’da (Zilan Vadisi) Pay Sulama Kanalı Projesi gerekçesiyle 23 Eylül’de iş makineleri kanyona girdi. Edinilen bilgilere göre; proje 1993 yılında Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından başlatıldı. Proje kapsamında sulama kanalı için 1993 yılında Çevre Etki Değerlendirme (ÇED) raporu “olumlu” olarak verildi. Ancak yıllarca hayata geçirilmeyen proje, 2016 yılında ihale edilerek, Günsay isimli şirkete verildi.
Vadide başlatılan kazı çalışmaları ile devasa bir doğa tahribatı ortaya çıkarken, çalışmaların başladığı İncesu köyünde piknik ve ormanlık alanlar da tahrip edildi, çok sayıda ağaç kesildi. Sulama kanalına taşınacak borular için açılan yolun köyün tam ortasından geçirilmesiyle yerleşim alanı ikiye bölündü. Vadideki tahribatın boyutu yalnızca kazı çalışmaları ile yapılan müdahalelerle de sınırlı değil. Zîlan Çayı’nın oluşturduğu su ekosisteminde yaşayan su samuru ve endemik balık türü olan Erciş bıyıklı balık gibi canlıların yaşam alanları da iş makinaları tarafından yok edilme tehlikesi altında. Köylülerin tepkilerine rağmen sürdürülen çalışmalar, köylülerin yaşamını da tehdit ediyor. Mezopotamya Çevre ve Ekoloji Platformu’nun çalışmaların durdurulması talebiyle Van 4. İdare Mahkemesi’ne yaptığı başvuru ise henüz sonuçlanmadı.
‘Mahkeme süreci hala devam ederken iş makinalarını soktular’
Boru güzergahı arazisinin önünden geçirilen Yusuf Demir, gözlerinin önünde ağaçlarının kesilerek doğal yaşam alanlarının yol edildiğini belirtti. Yusuf Demir, “Bu proje 1993 yılında gündeme gelen bir proje. 2016 yılında proje ihaleye verildi. Nerede müşterek arazi buldular ilk olarak oralarda yıkımı başlattılar. Araziler bize ait ancak halen bize tapularımız verilmiş değil. Tapularımız bize verilseydi bu projenin ihalesi verilmezdi. Ama şimdi vadiye girdiler. Evlerimizin önünü, arazilerimizi, ağaçlarımızı talan ettiler. Mahkeme süreci hala devam ederken iş makinalarını buraya soktular. Kanyonun tümünü kazdılar. Biz engellemeye çalıştık ancak bize, ‘cumhurbaşkanı kararnamesi ile geldik’ diyorlar. Erciş’te en güzel alan burasıydı, insanlar gelip burada piknik yapardı, burada temiz nefes alırlardı. Ama şimdi o alanı da yok ettiler” dedi.
‘Sulama kanalı diyorlar ama su yok’
Projenin tamamlamasıyla vadi çevresinde bulunan köylerin susuz kalacağını dile getiren Demir, bunun kabul edilir olmadığını dile getirdi. Yusuf Demir, “Toprağımızı talan ediyorlar. Sulama kanalı diyorlar ama su yok. Hangi suyu çekecekler? Projenin başladığı 1993 yılında vadide su fazlaydı ama şimdi vadide su yok. Bu suyu Muradiye’ye, Kocapınar’a verecekler ama biz bunu kesinlikle kabul etmiyoruz. Bu su bize yetmiyor. Vadide akan şu gördüğünüz şelale önemli ve çok tarihi bir şelale. Ama şu anda bu çalışma ile birlikte o da tehdit altında. Burayı yıktılar ve burası eskisi gibi olmayacak. Bu kanyonda su samuru var, Erciş bıyıklı balık var, alabalık var. Ve daha sayamadığım bir sürü balık var ama bu kazı ile birlikte onların yaşam alanları da yok ediliyor. Biz bunu kabul etmiyoruz, sonuna kadar buna karşı mücadele edeceğiz” şeklinde konuştu.
Haber: Zeynep Durgut – Lütfi Pala\MA
