COP31 eşbaşkanları Türkiye ve Avustralya, Paris Anlaşması’ndan bu yana gerçekleştirdikleri kömür ticaretiyle 75 milyon ton karbondioksit salımına sebep oldu. İki ülkenin de henüz kömürden çıkış yönünde bir taahhüdü bulunmuyor
350.org tarafından yayımlanan Kömür Ortakları adlı yeni rapor, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’na (COP31) eş başkanlık etmeye hazırlanan Türkiye ve Avustralya arasındaki fosil yakıt ticareti ilişkisini ortaya koydu. BM Comtrade verilerine dayanan rapora göre, iki ülke Paris Anlaşması’nın imzalandığı tarihten bu yana 75 milyon tonun üzerinde karbondioksitten sorumlu dev bir kömür tedarik zincirini paylaşıyor.
Rapordan öne çıkan başlıca bulgular şöyle:
- Türkiye ve Avustralya, Ek-1 ülkeleri arasında kömürden çıkış için resmi bir tarih açıklamayan tek iki ülke konumunda.
- Küresel kömür madeni projelerinin yüzde 56’sını elinde tutan Avustralya, dünyada en çok petrol ve gaz üreten ilk 15 ülke arasında üretimini 2015’ten bu yana yüzde 77 ile en hızlı artıran ülke durumunda.
- Avrupa’nın en büyük kömür kaynaklı elektrik üreticisi olan Türkiye, güncellenmiş enerji planına göre 2035 yılına kadar kömür ve gaz kapasitesini yüzde 30 daha artırmayı hedefliyor ve 2035’e kadar yaklaşık 10 GW’lık yeni gaz santrali kapasitesine açıkça yer bırakıyor.
İki büyük maden çukuru
Rapor ayrıca, iki ülkenin yalnızca ikili kömür ticaretini derinleştirmekle kalmadığını, fosil yakıt ticaretini LNG’yi de kapsayacak şekilde genişlettiğini ve Paris Anlaşması’yla temelden uyumsuz ulusal iklim ve enerji politikaları sürdürdüğünü ortaya koydu.
Yes to Life, No to Mining (Yaşama Evet, Madene Hayır) grubunun yayınladığı bir rapora göre ise, Avustralya’nın kritik mineralleri, İsrail’in Gazze’de yürüttüğü soykırımda kullandığı silahların üretimine doğrudan katkıda bulunuyor. Avustralya, ABD’li silah şirketi Lockheed Martin aracılığıyla İsrail’e sağlanan F-35 savaş uçakları için özel parçalar ihraç ediyor. Avustralya, F-35’te de kullanılan bomba bırakma mekanizmalarında dünya tekeliyken, yine Avustralya’da madenciliği çokça yapılan bir kritik mineral olan titanyumdan üretilen uçak yapı bileşenleri bu ihracatın içinde. Bir F-35 jeti ise rapora göre yaklaşık 420 kg nadir toprak metali kullanılarak üretiliyor; Avustralya, bu alanda ABD için giderek daha önemli bir tedarikçi haline geldi.
Türkiye ise fosil yakıt üretimini, petrol ve kömür ticaretini ve LNG ithalatını da artırırken Kürdisten ve Türkiye’nin neredeyse tamamını potansiyel bir maden sahasına çevirmiş durumda. Geçtiğimiz yıl yürürlüğe giren iki yasa, iklim kriziyle mücadele değil, krizin fırsat olarak görüldüğüne delil niteliğinde:
Ormanları, meraları ve kentsel, kırsal alanların tümünü acele kamulaştırmayla enerji ve madencilik projelerine veren Süper Talan Yasası ile halkların soluduğu havayı metalaştıran, şirketlere kirletme hakkını alıp satma imkanı sunan, suyun özelleştirildiği neoliberal doğa ve yaşam politikalarının had safhası olan karbon emisyon ticaretini yasalaştırmış İklim Kanunu.
Yalnızca Gabar’da 176 petrol kuyusu işleten Türkiye, Bakü Tiflis Ceyhan hattından İsrail’e gönderilen petrollerle de gündeme gelmişti. Fosil yakıt şirketlerinin Amed’deki işgal hazırlığı da, ekokırımcı TransAtlantic gibi şirketlerin saldırısıyla Amed’in tümünü yutacak boyutta.
Kasım ayında başlayacak COP31, bu gerçeklerin gölgesinde fosil yakıt ve enerji geçişi sermaye lobilerinin, küresel silah şirketlerinin ve devletlerin taraf olduğu bir zeminde gerçekleşecek; öte yandan yine aynı günlerde Halkların İklim Zirvesi, buna karşı harekete geçmeye hazırlanıyor.
Rapora ulaşmak için: https://350.org/wp-content/uploads/2026/09/PARTNERS-IN-COAL-350.org_-1.pdf
HABER MERKEZİ
