DEM Parti Mêrdîn Milletvekili Beritan Güneş Altın, Şemrex’te Cengiz Holding tarafından işletilen Eti Bakır tesislerinin ekolojik etkilerini Meclis KİT Komisyonu’nda gündeme getirdi. Tesisin su kaynaklarını tükettiğini ve köylerdeki yaşamı tehdit ettiğini belirten Beritan Güneş Altın, denetim raporlarının açıklanmasını ve genişleme projelerinin gerekçelerinin yanıtlanmasını istedi
Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Mêrdîn Milletvekili Beritan Güneş Altın, Meclis Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) Komisyonu’nda Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü’ne ait denetim raporlarının görüşüldüğü toplantıda, Şemrex’te (Mazıdağı) Cengiz Holding tarafından işletilen Eti Bakır tesislerinin ekolojik etkilerini gündeme getirdi.
Toplantıya DEM Parti’nin KİT Komisyonu üyesi milletvekilleri, Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürü, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı ile çok sayıda bürokrat katıldı.
Şemrex’te 1988-1994 yılları arasında dönemin Etibank’ı bünyesinde işletilen ve 2011’de özelleştirilerek Cengiz Holding’e devredilen tesisleri hatırlatan Beritan Güneş Altın, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın denetim ve yaptırım sorumluluğuna işaret etti. Tesise ilişkin altı ay önce verdikleri soru önergesine yanıt alamadıklarını belirten Beritan Güneş Altın, sorularını komisyonda bulunan yetkililere yöneltti.
‘Binlerce insanın geleceğini etkiliyor’
Eti Bakır’a 30 bin hektarlık maden ruhsat alanı verildiğini belirten Beritan Güneş Altın, bu alanın ilçe yüzölçümünün üçte birinden fazlasına denk geldiğini söyledi. Alanın tamamında işletme faaliyetlerinin yürütülmesinin su kaynakları, hayvancılık, tarım ve köylerdeki yaşam açısından ciddi sonuçlar doğuracağını vurgulayan Beritan Güneş Altın, “30 bin hektar, kağıt üzerinde bir rakam olarak görünse de bir kentin ekosistemini, binlerce insanın geleceğini etkiliyor” dedi. Tesisin mevcut faaliyet alanında bile su varlıklarının yüzde 60’ını tükettiğini ifade eden Beritan Güneş Altın, genişleme projelerinin bölgenin suyunu tamamen tüketme riski yarattığını belirterek “Bu, bütün köylerin boşaltılması, Mazıdağı’ndaki yaşamın sona ermesi anlamına geliyor. 90’larda köy yakmalar vardı. Bu tarz tesislerin faaliyetleri sebebiyle 90’ların köy yakmaları, bugün maden tesislerinin köy boşaltmalarına dönüşmüştür” dedi.
‘Eti Bakır gücünü nereden alıyor?’
Genişleme projelerine yurttaşların, sivil toplum örgütlerinin ve siyasi partilerin karşı çıktığını dile getiren Beritan Güneş Altın, tesisin işleyişine ve denetimine ilişkin bilgiye erişilemediğini söyledi. Tesisin bağımsız denetime kapalı olduğunu belirten Beritan Güneş Altın, yetkililere şu soruları yöneltti: “Eti Bakır gücünü nereden alıyor? Eti Bakır neden dokunulmaz? Neden her yer tel örgülerle kapalı? Neden hiçbir sendika giremiyor? Neden sivil toplum kuruluşları giremiyor? En önemlisi, siz o tesiste nasıl çalışmalar yapıyorsunuz, neyi denetliyorsunuz?”
Halk sağlığı, çevresel etkiler ve göç konusunda da ciddi kaygılar bulunduğunu ifade eden Beritan Güneş Altın, tesisin etkilerinin Dicle Havzası’ndaki geniş bir coğrafyayı da ilgilendirdiğini vurguladı.
‘Bu bir halk sağlığı riskidir’
Şemrex’in adını aldığı mazı ağaçlarının yetişme alanlarının daraldığını ve bölgedeki su kaynaklarının azaldığını belirten Beritan Güneş Altın, “Bu bir ekokırımdır, bu bir çevresel kırımdır, bu bir halk sağlığı riskidir” dedi.
Bursa Üniversitesi’nin bir çalışmasında, tesisin kirli su atıklarında halk sağlığını, hayvanları ve ekosistemi etkileyecek düzeyde zehirli maddeler tespit edildiğini aktaran Beritan Güneş Altın, Çemê Reş olarak bilinen piknik alanındaki akarsuda da balık ölümlerine tanık olduklarını söyledi. Buradan aldıkları su örneklerine ilişkin analizlerin, su kaynağının tesisten kaynaklı kirlilikten etkilendiğini ortaya koyduğunu ifade etti.
Denetim raporları açıklansın
Mêrdîn halkının tesisin genişletilmesine rızası olmadığını belirten Beritan Güneş Altın, “Cengiz Holding tarafından işletilen bu yerde neler oluyor sorusunu sormak bize, cevaplamak da Bakanlığa ve yetkililere düşüyor” diye konuştu. Tesiste en son ne zaman denetim yapıldığını soran Beritan Güneş Altın, denetim raporlarının paylaşılmasını istedi. Su kaynakları azalan Şemika, Golagûlê, Têznê, Kûfrag ve Cemê reşan köylerinin bu soruların yanıtını beklediğini belirten Beritan Güneş Altın, mevcut faaliyetler sorun yaratırken genişleme projelerinin hangi gerekçelerle sürdürüldüğünü sordu. Beritan Güneş Altın, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporlarının hangi yöntemlerle hazırlandığının açıklanmasını ve yanıtsız bırakılan soru önergesinin cevaplandırılmasını da istedi.
Yaşamını yitiren madencileri hatırlattı
Konuşmasının sonunda 14 Ekim 2022’de Bartın’ın Amasra ilçesinde meydana gelen maden faciasını da hatırlatan Beritan Güneş Altın, iş güvenliğinden söz edilen sunumda yaşamını yitiren madencilerin anılmamasına tepki gösterdi. Beritan Güneş Altın, “Bugün 14 Ekim, Bartın maden faciasının yıl dönümü. Bir anma gereği bile duymadınız” diyerek, işçilerin yaşamını koruma sorumluluğuna dikkat çekti.
Kaynak: MA
