ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattıkları saldırı savaşının sonucunda Hürmüz Boğazı ile Kızıldeniz’e giriş noktası olan Bab el-Mandab’ın fiilen kapatılması Avrupa’yı, ama özellikle enerji kaynakları ithalatına bağımlı olan Almanya’yı olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle Avrupalı devletler risk oranını azaltan alternatif güzergâhlar arayışına girmekteler. Basına yansıyan haberlere göre Körfez ülkelerinden yapılacak nakliyatların Mısır, Suriye ve Türkiye üzerinden yeni boru hatlarıyla gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Geliştirilen planların neler içerdiğini görebilmek için Federal Şansölye bütçesinden finanse edilen “Bilim ve Politika Vakfı” SWP’nin analizlerine bakmak yardımcı olacaktır. Merkezi Berlin’de bulunan SWP, Hürmüz ve Bab el-Mandab boğazlarındaki gerilimlerin sona ermeyeceğinden, hatta her iki boğazın da gelecekte yapısal olarak savunmasız olacağı tespitinden hareketle, bir dizi alternatif boru hattının kurulmasını öneriyor. Örneğin Kerkük’teki petrol sahalarından Suriye’nin Banyas limanına uzanan eski petrol boru hattının ivedilikle onarılması, ayrıca Basra’daki petrol sahalarından Türkiye’nin Ceyhan limanına kadar uzatılması planlanan boru hattının Avrupa tarafından desteklenmesi isteniyor.
İran’a yönelik saldırı savaşının sonuçlarından en fazla etkilenen Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri halihazırda alternatif güzergâhları inşaya başladılar bile. Suudi Arabistan doğusundaki üretim bölgelerinden Kızıldeniz’deki Yanbu limanına giden doğu-batı boru hattını genişletme çalışmalarına hız vermişken, Birleşik Arap Emirlikleri Hürmüz Boğazı’nın çıkışında, Oman Körfezi’nde bulunan Fudjaira limanına ikinci bir petrol boru hattını inşa etmekte. Bu iki proje birlikte her ne kadar Hürmüz Boğazı’nın nakliyat kapasitesine ulaşılamasa da nakliyatlarda belirgin bir rahatlama sağlayacağı düşünülüyor. Hem bu şekilde İran veya Yemen’deki Husi güçlerinin olası saldırılarından korunma sağlamak isteniyor.
Türkiye’yi ilgilendiren diğer büyük bir proje, daha önceleri yazılarımızda belirttiğimiz gibi, Irak’ın güneyindeki İran sınırında bulunan Al Faw konteyner limanından kuzeye, Irak’tan ve Türkiye’den Avrupa’ya uzanacak yeni bir nakliyat koridoru planlarıdır. Irak Kalkınma Yolu (Iraq Development Road) olarak bilinen IDR-Projesi demiryolları, karayolları, enerji ve veri bağlantılarını kapsamakta ve Birleşik Arap Emirlikleri ile Katar tarafından desteklenmektedir. Böylelikle Körfez ülkeleri nakliyatlarını çeşitlendirmek istemektedirler.
Ancak bir diğer proje, İsrail’in Kıbrıs ve Yunanistan’la ortaklaşa geliştirdikleri ve Doğu Akdeniz’deki devasa Levante doğal gaz sahasından, Yunanistan üzerinden Avrupa’ya uzanan enerji koridoru projesi, Türkiye’deki karar vericiler tarafından Türkiye’yi dışlama çabaları olarak değerlendirilmektedir. Ankara, bu iş birliğinin askeri ortaklaşmasını da görerek, kendi sınırlama ve caydırma adımlarını atmaktadır. “Mekke Antlaşması” olarak bilinen iş birliği, İsrail ile olan sistemik rekabetin bir sonucudur aynı zamanda.
Diğer yandan Avrupalı devletlerin fosil yakıtlara olan ihtiyaçlarını uzun vadede azaltma planları da bu saydığımız farklı projeler arasındaki rekabeti kızıştıracak gibi görünüyor. Kanımızca Avrupalı devletlerin bu farklı projelere olan özel ilgisi, sadece enerji kaynakları ithalatının çeşitliliğini sağlamak değil, aynı zamanda ve özellikle jeoekonomik ve jeopolitik çıkarlarına dayanmaktadır. Bu çıkarların ne olduğunu SWP’nin güncel analizinde okumak mümkündür: “Avrupa’nın Körfez ülkeleri ve Hint Okyanusu ile daha sıkı ve dayanıklı bağlar kurma çıkarlarını destekleyen ve İran’ı bypass eden alternatif ulaşım yolları, adeta füze savunmasının jeoekonomik eşdeğeri olacaktır.”
Görüldüğü gibi, Avrupalı emperyalist güçler piyasalara, hammadde ve enerji kaynaklarına engelsiz erişimi ve nakliyat yolları üzerindeki mutlak kontrollerini sağlamak için, bölgedeki birbirleriyle rekabet halinde olan ülkeleri kullanmaya, gerektiğinde birbirine düşürmeye devam etmektedirler. Bu gelişme ise Türkiye’nin merkezinde bulunduğu Balkanlar-Kafkaslar-Ortadoğu üçgenini kanayan bir çıban başı misali diken üzerinde tutmakta, yeni ve daha kanlı savaşlara kapıları açmaktadır.
