Trakya’da kaya gazı sondajları 400’e ulaştı. yer altı suları 600 metreye geriledi. Süren sondajlara 500 milyon m2 daha eklenmek istenirken, bu yok oluşa karşı ortaya konan tepkiler ise Trakya için umut veriyor
K. Bülent Ongun
Trakya’da Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nın (TPAO) Petrol ve Doğalgaz Arama (Kaya petrolü ve kaya gazı) ve Üretim Projesi kapsamında alınan acele kamulaştırma kararına tepki gösteren TMMOB Tekirdağ İl Koordinasyon Kurulu, Trakya Platformu, Tekirdağ Akademik Odalar Birliği ve kent konseyleri tarafından ortak basın açıklaması gerçekleştirildi. Kaya gazı arama ve üretim sürecine ilişkin kararların, toplum sağlığı, tarımsal verimlilik ile su-çevre üzerindeki etkileri dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği aktarılan açıklamada, kararın yurttaşların Anayasal Mülkiyet Hakkı ile Çevre Hakkı’nı ihlal etmesi nedeniyle Anayasa’ya, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne, Çevre Yasası’na aykırı olduğu kaydedildi.
Trakya’nın yüzde 82’si tarım alanı
Söz konusu kararın, acele kamulaştırma içeriği yönüyle de Anayasa’ya, Kamulaştırma Yasası ve Danıştay Kararlarına aykırı olduğu belirtilen açıklamada, bir an önce iptal edilmesi gerektiği dile getirildi. Prof. Dr. Doğan Kantarcı’nın, hukuki alanda Avukat Güneş Gürseler’in katkıları olduğu, Tekirdağ’dan Bedia İlerler’in Kırklareli ve Edirne’den de çevre savunucusu iki kadının daha kararın iptaline ilişkin dava açtıkları kaydedildi. Stratejik öneme sahip tarım topraklarının tehlikede olduğuna dikkat çekilen açıklamada, Trakya topraklarının yüzde 82’sinin tarıma elverişli olduğu belirtildi.
355 bin dekar tarım arazisi
Verimli toprakların korunmasının sadece bölge halkı için değil, Türkiye’nin gıda güvenliği açısından da önemine değinilen açıklamada, Trakya Kalkınma Ajansının verilerine göre; Türkiye genelinde ayçiçeği üretiminin yüzde 41’inin, çeltik üretiminin yüzde 44’ünün, kanola üretiminin yüzde 61’inin ve buğday üretiminin yaklaşık yüzde 15’inin Trakya Bölgesinde yetiştiği ifade edildi. Alınan kamulaştırma kararlarının üstün kamu yararı ilkesi doğrultusunda ele alınması gerektiğine dikkat çekilen açıklamada, Trakya’nın yeraltı su kaynakları bakımından da risk altında olduğu aktarıldı. Cumhurbaşkanlığı kararıyla, 355 bin dekar taşınmazın acele kamulaştırılması kararına tepkiler devam ediyor.
Su ve zehirli kimyasallar
Kaya gazı çıkarmak için açılacak her bir kuyu için 190–380 m³ su ve kimyasallar kullanıldığı vurgulanan açıklamada, “Bir kaya gazı kuyusunun verimi 15–20 yıl olduğu uzmanlarca bildirilmiştir. Bu sürede arazide yoğun bir araç trafiği olacaktır. Çevredeki tarım, otlak, orman alanları ve yerleşim yerleri toz ve egzoz kirliliği ile aşırı ölçüde kirlenecektir. Trakya’da su kısıtlıdır. Tarım sularının hemen hemen tamamı yeraltı su kaynaklarından sağlanmaktadır. Son yıllarda Trakya’da artan sanayi ve nüfus artışı su talebini artırmıştır. İçme ve kullanma suyu yetersizliği ile karşı karşıya olan bölgede su kaynaklarının kaya gazı çıkarılmasında kullanılması durumunda ciddi sorunlar yaşanacaktır” denildi.
Deprem riskine dikkat çekildi
Planlanan çalışmaların jeolojik riskler bakımından incelenmesi gerektiği dile getirilen açıklamada, söz konusu çalışmaların bazı bölgelerde yer hareketlerini tetikleyebildiğine ilişkin bilimsel çalışmalar bulunduğu belirtildi. Teknik açıdan bakıldığında, bazı literatür kaynaklarında bu tür faaliyetlerin yer hareketlerine neden olduğunun tespit edildiğine dikkat çekildi. Bölgenin kırıklı yapısının da risk oluşturduğunun yer aldığı açıklamada, Tekirdağ’da deprem beklentisi bulunduğu ve kentin depremsellik açısından riskli konumu nedeniyle büyük bir sarsıntının, can ve mal kaybıyla birlikte şiddetli etkiler yaratabileceği belirtildi. Sürecin teknik açıdan takip edildiği ve hukuki olarak gerekli itirazların yapılacağı ifade edilerek, Trakya’nın su kaynaklarının, tarım alanlarının ve doğal yaşamının korunmasına yönelik mücadelenin bilim ve hukuk çerçevesinde, kamu yararı gözetilerek sürdürüleceği ifade edildi.
Sondajlar ve PFAS!
ABD’de hazırlanan bir raporda, ExxonMobil ve Chevron dahil olmak üzere petrol ve gaz şirketlerinin, 2012 ile 2020 yılları arasında altı ABD eyaletindeki 1.200’den fazla kuyuda petrol ve gaz için hidrolik kırılma (“fracking”) yöntemiyle yapılan çalışmalarda, perfloroalkil ve polifloroalkil maddeler (PFAS) ve/veya PFAS’a dönüşebilen maddeler kullandığına dair kanıtlar ortaya serildi. Raporda, PFAS’lar, çok küçük miktarlarda bile toksik olan ve çevrede parçalanmayan sentetik maddeler olduğu yer alırken, zamanla vücutta birikerek çeşitli (kanser vd.) ciddi sağlık sorunlarına neden olmaktadır. Şimdiye kadar PFAS’ın hidrolik kırılmada kullanıldığı bilinmiyordu çünkü şirket sırrı olarak bu bilgi paylaşılmıyordu. Dikey ve yatay sondajlar ve hidrolik kırılmada kullanılan ve 600 aşan toksik kimyasallar listesine oldukça güçlü bir madde olarak PFAS’ında olduğu ortaya çıkmasıyla bu süreçlerin yaşamı hedefe alan bir özellik barındırdığı daha net anlaşıldı.
Her kuyuda 350 bin m3 su
Trakya’da kaya gazı-petrolü sondaj sayıları artarken, bir adet sondaj kuyusuna 15-18 kez basılan su miktarı her seferinde ortalama 18 bin m3 civarında. Bir kuyuda tüketilen su miktarı ise ortalama 300 bin m3’e ulaşabilmekte. Sayısı 350 civarı olan sondaj sayısı ile bu sondajlarda toplamda 105 milyon m3 su tüketildiği anlaşılırken, sondaj kuyuları arttıkça yer üstü ve yer altı suları tükenip kirlenecek ve yeraltı sularını depolayan akiferlerde yok olacak. Türkiye’nin kişi başı yıllık su miktarı 1400-1500 metreküp civarındayken TESKİ verilerine göre Trakya’da bu miktar yalnızca 150-200 metreküpe gerilemesinin nedenleri bilinirken, bölge belediyeleri ve çevrecilerin gündemine bu gerçekler her nedense bir türlü girememiş olması dikkat çekiyor.
Amed ve Trakya!
Amed’in Bismil ilçesinde önce 600 bin dekar kaya petrolü alanı ilan edilmiş ve ardından bu alanın 7 milyon 200 bin dekara ulaşacağı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Selçuk Bayraktar tarafından duyurulmuştu. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün (MAPEG) petrol hakkına müteallik kararına göre, TPAO’nun Amed’de işaretlediği 102 bin 430 dekarlık AR/TPO/K/L46-d4 pafta numaralı petrol arama ruhsat sahasına 448 bin 510 dekar ilave edildi. Amed’in güney/güneybatı bölgelerini (Çınar-Mazıdağı civarı) kapsarken bu bölgede kaya petrolü rezervi olduğu duyurulmuştu. 102 bin 430 dekarlık alana, d1, d2 ve d3 paftalar olarak eklendiğinde 450 bin 920 dekar alanla birlikte bölgede toplam 7 milyon 650 bin 920 dekar doğal alan, mera ve tarım arazisi kaya petrolü ve kaya gazı için Transatlantik Petrolium şirketine tahsis edildi. Öte yandan Trakya’da ilk adımda 355 bin dekar alanda acele kamulaştırma kararı alınarak bu alan kaya gazı ve kaya petrolü için Transatlantik şirketine tahsis edilecek.
651 milyar m3 kaya gazı!
ABD, şu ana kadar yapılan tahminler doğrultusunda dünyadaki kaya gazı potansiyeline ‘ülke ülke’ yer veren bir rapor yayınlamıştı. ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin (EIA) raporunda Türkiye de yer almıştı. Türkiye’den “Trakya ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi”ndeki rezervlerin incelendiği rapora göre, bu iki bölgede toplam 4.6 trilyon metreküp yerinde kaya gazı var, ancak bunun 651 milyar metreküpü alınabilir nitelikte olduğu yer alırken, diğer yandan, bu iki bölgedeki kaya petrolü miktarının ise toplam 4.7 milyar varil olduğu raporda yer almıştı.
TransAtlantic’e 500 milyon m2 arazi
ABD Texsas merkezli çok uluslu bir şirket olan TransAtlantic Petroleum Trakya’da kaya gazı ve ardından kaya petrolü için geçtiğimiz yıl ruhsat aldı. Şirket, Kırklareli’nin Babaeski ve Pehlivanköy ilçeleri ile Tekirdağ’ın Hayrabolu ilçesi sınırları içinde 145 milyon 350 bin metrekare tarım alanı üzerinde petrol işletme sahası için işletme ruhsatı onaylandı. MAPEG, başvuruyu iki yıl içinde söz konusu sahada bir adet yeni petrol kuyusu açılması şartıyla ruhsat talebini onaylayarak, Transatlantic Petroleum’a şimdilik 6 yıl geçerli olmak üzere yeni petrol işletme ruhsatı verdi. İşletme ruhsatı verilen 145 milyon 350 bin m2 alanın ardından 355 milyon m2 alan için acele kamulaştırma kararı alınırken, toplam 500 milyon 350 bin m2 tarım arazisi ve tüm sular ABD’lİ şirkete tahsis edilmiş olacak.
