Sırbistan’da halk, on yılı aşkın süredir iktidarda olan Aleksandar Vučić ile yolsuzluk karşıtı öğrenci hareketi arasındaki kritik seçim için sandık başına gidiyor. 2024’te Novi Sad’da 16 kişinin ölümüyle sonuçlanan tren istasyonu kazasının ardından başlayan protestolar, ülkenin siyasi geleceğini belirleyecek bir seçime dönüştü
Sırbistan’da parlamento seçimleri, on yılı aşkın süredir iktidarda olan Aleksandar Vucic ile yolsuzluk karşıtı ve otoriterleşme karşıtı öğrenci hareketi arasında geçiyor. Seçim, 2024’te Novi Sad’da bir tren istasyonu çatısının çökmesi sonucu 16 kişinin ölmesinin ardından başlayan ve neredeyse iki yıldır süren öğrenci öncülüğündeki gösterilerin bir sonucu olarak erken tarihte yapılıyor. Aleksandar Vučić, Eylül ayında cumhurbaşkanlığından istifa ederek seçimlere yeniden katılacağını açıkladı. Öğrenci Listesi hareketi ise 250 adayla seçime giriyor; listenin başında kardiyolog Ilija Srdanović bulunuyor.
Sandıkta büyük hesaplaşma
Sırbistan’da seçmenler, 6 milyon nüfuslu ülkenin siyasi geleceğini belirleyecek kritik bir seçim için oy kullanıyor. 2024’te Novi Sad’da meydana gelen tren istasyonu kazasının ardından başlayan kitlesel eylemlerden bu yana öğrenci hareketi geniş halk desteği kazandı. Aleksandar Vučić’in seçimlerde kaybetmesinin, Macaristan’da Viktor Orban’ın Nisan ayındaki yenilgisini hatırlatan bir siyasi değişim anlamına geleceğine dair yorumlar yapılıyor.
Öğrencilerden iktidara meydan okuyan seçim planı
Sırbistan’da Öğrenci Listesi hareketinin 15 Eylül 2026’da açıkladığı seçim ve talepler plan, üç başlık altında toplanıyor: “Ya Sırbistan ya Mafya”, “Bilgi Güçtür” ve “Sırbistan Bizimle Büyüyor”. Planın merkezinde suç ve yolsuzlukla mücadele, ücretsiz ders kitapları ve ucuz ilaç gibi sosyal önlemler, barınma hakkına yönelik talepler, çalınan kamu fonlarının geri alınması gibi sosyal talepler ve vaatler mevcut. Ana vaat, ülkenin nasıl yönetildiğine dair köklü bir değişim.
Vučić on yılı ve sonrası
Aleksandar Vučić, Eylül ayında cumhurbaşkanlığından istifa ederek yeniden başbakanlık için yarışıyor. Vučić, Çin ve Rusya ile yakın ilişkileri dengelerken Avrupa Birliği’ne katılım kapısını da açık tutuyor. Ancak liderliği döneminde AB ile ilişkiler, yargı, hukukun üstünlüğü ve yolsuzluk reformlarındaki büyük çapta eksikliklerin yanı sıra Vučić’in Erdoğan ve Netenyahu ile yakın ilişkileri, Sırbistan’daki ağır ekolojik yıkımlara neden olan maden ve enerji projelerini toplumsal rızayı gözetmeden gerçekleştirme girişimleri ve kitlesel eylemlerin yanında hukuk düzenine karşı yürüttüğü baskıcı siyasi müdahaleleri, gençlik ve ezilen toplumsal kesimlerde Vučić iktidarına karşı büyük tepkileri örgütledi.
Anketlerde başa baş yarış
Paris merkezli çokuluslu piyasa araştırma ve anket şirketi Ipsos’un Perşembe günü yayımladığı ankete göre, Vučić’in Sırbistan İlerici Partisi’nin yüzde 47 oyuna karşı, Öğrenci Listesi’nin yüzde 40 oyu mevcut. Ancak bazı başka anketler öğrencileri önde gösteriyor. Analist Mario Bikarski, seçimin Öğrenci Listesi’nin Vučić’e karşı şimdiye kadarki en büyük meydan okuması olduğunu belirtiyor.
Baskı ve suçlamalar
Hak örgütleri ve aktivistler, tren istasyonu kazasının ardından iktidar baskısının arttığını belirtiyor. Aleksandar Vučić ve partisi ise baskı, yolsuzluk ve muhalifleri gözetleme suçlamalarını reddediyor. Vučić, öğrencileri Hırvatistan ve Karadağ’daki yabancı ajanlar tarafından finanse edilmekle suçlarken, öğrenciler bu suçlamayı reddediyor. Seçim öncesi Perşembe günü öğrenci hareketini destekleyen 150 bin kişi Belgrad’da son bir miting düzenledi.
DIŞ HABERLER
