Brezilya’da cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunda Luiz Inácio Lula da Silva ile Flávio Bolsonaro kafa kafaya yarışıyor. Anketler teknik beraberliği gösterirken Meta’nın seçime müdahale ettiği iddiası ve faşizm tehdidi kitlesel sosyalist hareketin unsurları tarafından tartışma konusu
Brezilya’da 158 milyondan fazla seçmen, cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turu için 25 Ekim Pazar günü sandık başına gidiyor. İlk turda Flávio Bolsonaro yüzde 47,03, Lula ise yüzde 45,16 oy almış, 2 milyon oydan fazla oy farkı meydana gelmişti. Datafolha ve Quaest anketleri Bolsonaro’yu yüzde 51, Lula’yı yüzde 49 oy oranında gösterirken, CNT/MDA yüzde 50,7’ye yüzde 49,3, AtlasIntel/Bloomberg ise yüzde 50,8’e yüzde 49,2 sonucunu veriyor. Tüm farklar hata payı içinde olduğundan yarışın teknik beraberlik olduğuna yönelik yorumlar var. Lula dördüncü kez cumhurbaşkanlığına adayken, Bolsonaro ise tutuklu babası Jair Bolsonaro’nun yerine ilk kez yarışıyor.
Lula’nın vaatleri: ekstraktivizm ve dijital platform düzenlemesi
Lula, mikro girişimciler ve kayıtlı çalışanlar için işçi haklarının genişletilmesini vaat ediyor. Programında, 6×1 vardiyasının sona ermesiyle 40 saatlik çalışma haftası ve ücretsiz hafta sonu toplu taşıma yer alıyor. Lula ayrıca dijital platform çalışanları için devlet tarafından geliştirilecek uygulamalarla düzenlemelerin yapılacağını, Uber ve iFood gibi özel platformlarla rekabet edecek ve daha iyi çalışma koşulları sunacak bir model oluşturulacağını açıkladı. Lula’nın programı, “enerji ve maden egemenliğinin savunulmasını” ve nadir toprak elementlerinin işletilmesini öne çıkarıyor.
Tek merkez – sol adayın ekstraktivizm savunması yapması ise Brezilya’da maden ve yağmur ormanlarını talan eden şirketlerin “özel güvenlik şirketleriyle” yerli halkları katlederek topraklarını çaldığı bir düzlemde Lula’nın yeşil emperyalizmin neresinde durduğunu sorgulatıyor.
Bolsonaro’nun vaatleri: af ve ABD’ye yakınlaşma
Flávio Bolsonaro, babası Jair Bolsonaro için af çıkaracağını ve darbe girişiminden mahkûm olan diğer kişileri serbest bırakacağını vaat ediyor. Bolsonaro, 200 milyar realin üzerinde mali düzenleme, saat başı ücret modeli, vergi reformunun bir yıl askıya alınması ve özelleştirme programının yeniden başlatılmasını öneriyor. Ayrıca ABD Başkanı Donald Trump ve Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei ile daha yakın ilişkiler kurmayı ve ABD’nin “Amerika Kalkanı” programına katılmayı planlıyor.
Meta müdahalesi iddiası
Lula kampanyası, Meta’nın Lula içeriklerini sistematik olarak kısıtladığını ve Bolsonaro içeriklerine daha çok yer verdiğini iddia ediyor. Kampanya, WhatsApp’ın yapay zekâsının Lula ile ilgili materyal üretmeyi reddederken Bolsonaro için ürettiğini gösteren video kanıtları sundu. Ayrıca Lula’yı destekleyen çok sayıda dijital medya fenomeninin hesapları askıya alındı. Yüksek Seçim Mahkemesi (TSE) ve Ulusal Veri Koruma Otoritesi’ne (ANPD) Meta’nın müdahalesine yönelik de başvuruda bulunuldu. Meta, iddiayı reddederek “teknik arızalar” yaşandığını öne sürse de, ancak arızaların neden yalnızca Lula kampanyasını etkilediği açıklanmadı.
UP’den faşizm uyarısı
Sol örgüt Unidade Popular (UP), seçim bütçelerinin büyük partilere akarken, kendilerinin yalnızca 3,3 milyon real seçim bütçesi alabildiğini belirterek faşizme karşı halkı sokağa çağırdı. UP, Lula’nın dört yıllık iktidarında halkın yaşam koşullarında köklü bir değişiklik olmadığını, yüksek faiz ve sosyal kesintilerle bankerlere kaynak aktarıldığını savundu. UP, gıda fiyatlarının kontrol edilmediğini, yalnızca temel gıdalardan oluşan bir alış-veriş sepetinin São Paulo’da 922,51 real (9 bin 240 TL) , Rio’da 913,46 real (yaklaşık 9 bin 145 TL) olduğunu söyledi. UP, işçilerin yüzde 70’inin ayda en fazla iki asgari ücretle (3.242 real – yaklaşık 32,500 TL) ancak geçinebildiğini ve on aileden sekizinin borç içinde olduğunu vurguladı. UP, faşist adayın kazanmasının halk için ağır sonuçlar doğuracağını belirterek tüm ilerici güçleri sokağa ve sandığa çağırdı.
DIŞ HABERLER
