Cumhur İttifakı Meclis’te çoğunluğa ulaşsa da AKP’deki kayıp dikkat çekti. AKP 1 Kasım’a göre yüzde 7’lik kayıpla çoğunluğu kaybetti. MHP beklentiyi aşarken; CHP, İYİ Parti ve Saadet beklentinin altında kaldı
Türkiye’de ilk kez cumhurbaşkanlığı seçimi ile birlikte “ittifaklarla” gidilen milletvekilliği genel seçiminden “meclis koalisyonu” tablosu çıktı. 16 Nisan referandumunda kabul edilen anayasa uyarınca cumhurbaşkanlığı sistemi uygulamaya girdi. Yürütme ve kabine kurma yetkisi Cumhurbaşkanı’na geçerken, yasama ve yargı alanında da kritik yetkiler tek elde olacak. Her ne kadar Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan yüzde 52 ile yeni sistemin ilk cumhurbaşkanı seçilse de AKP’de yaşanan oy erimesi de dikkat çekti. AKP tek başına Meclis çoğunluğunu kaybetti. Böylece ancak Cumhur İttifakı’yla ortaklık kurduğu MHP ya da Meclis’teki diğer partilerin desteğiyle çoğunluğa ulaşabilecek. Cumhur İttifakı ise anayasayı değiştirecek çoğunluğa da ulaşamadı.
Dikkat çekici düşüş
AKP, 1 Kasım seçimlerine göre en fazla oy kaybeden parti olurken, milletvekili sayısı 300’un altına gerileyerek, Cumhur İttifakı’nda ortak olduğu MHP’ye muhtaç hale geldi. 1 Kasım seçimlerinde AKP yüzde 49.4 oy almıştı. AKP’deki oyların 1 Kasım’da yüzde 11.9 oy alan MHP’ye gittiği analizleri yapılırken, MHP yüzde 11,1 oy aldı. Tabanı İYİ Parti’ye kaydığı belirtilen MHP’nin İYİ Parti’ye kaptırdığı oyları AKP’den karşıladığı analizleri yapılıyor. AKP Kürt illerinde de kayıp yaşadı. 1 Kasım’a göre birçok Kürt ilinde istediği orana ulaşamadığı görüldü. Yine büyük kentlerde de kayıp yaşadığı görüldü.
Erdoğan’ın dili MHP’ye yaramış
AKP ile kurduğu Cumhur İttifakı ile seçime giren MHP, HDP’nin gerisine düşerek 3. parti konumunu bu partiye kaybetse de beklentileri aştı. İttifak nedeniyle baraj sorunu olmasa da barajı aşamayacağı yorumları yapılan MHP, 1 Kasım seçimine yakın bir oran elde etti. MHP 1 Kasım’da 11,9’a, önceki günkü seçimde ise yüzde 11,2 oy aldı. 1 Kasım 2015’teki genel seçimde 40 milletvekili çıkaran MHP bu kez kesin olmayan sonuçlara göre 49 milletvekili çıkardı. MHP’nin İYİ Parti’ye kaybettiği oyları AKP’den telafi ettiği görülüyor. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli “Türk milleti, milliyetçi hareketi TBMM’nin hem kilit partisi yapmış hem de denge görevi vererek önemli bir sorumluluk yüklemiştir” yorumunda bulundu. AKP’nin tüm bu yasama faaliyetleri için Cumhur İttifakı’ndaki ortağı MHP’ye ihtiyacı olacak. Öte yandan başta Kürt sorunu olmak üzere demokratik adımlarla çözüm bekleyen birçok sorunda AKP, MHP’nin güvenlik politikalarını izlediği için ülkeyi çıkmaza sokmakla eleştiriliyor. Başta demokrasi, hak ve özgürlükleri kısıtlama ile ekonomi konusunda MHP ile AKP arasında süren işbirliğinin ülkeyi yeni krizlere sürükleme potansiyeli olduğu değerlendirmeleri yapılıyor.
Cumhurbaşkanı tek yetkili oluyor
Seçimlerin resmi olmayan sonuçlarına göre Tayyip Erdoğan oyların yüzde 52,5’ini alarak yeniden cumhurbaşkanı seçildi. Erdoğan böylece ‘cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin’ ilk lideri oldu. Yeni sistemde Başbakanlık makamı kaldırılıyor ve yürütmeye ait tüm yetkiler cumhurbaşkanına aktarılıyor. Cumhurbaşkanı hem devletin hem de hükümetin başı oluyor. Cumhurbaşkanı bakanları, üst yargının birçok üyesini, üst düzey çok sayıda bürokratı ve sayısı yasal düzenlemelerde belirtilmeyen cumhurbaşkanı yardımcı ya da yardımcılarını atama yetkisine sahip oluyor. Bütçeyi hazırlama ve Meclis’e gönderme yetkisi de cumhurbaşkanına geçiyor. Meclis’in, cumhurbaşkanı tarafından hazırlanan bütçe tasarısını reddetmesi halinde ise bir önceki yılın bütçesi yürürlükte kalmayı sürdürüyor. Cumhurbaşkanı’na kararname yetkisi de veriliyor. Anayasa Mahkemesi üyelerinin 15’te 12’sini Cumhurbaşkanı atıyor. Yine diğer yargı atamalarında da çoğunluk cumhurbaşkanında. Yeni sisten yasama, yürütme ve yargı erkini tek elde topladığı gerekçesiyle eleştiriliyor.
Yasama, yürütme, yargı
Yeni düzenlemeler kapsamında Meclis ve cumhurbaşkanlığı seçimleri bundan sonra aynı gün yapılacak. Erken seçime gidilme kararı da hem Meclis hem de cumhurbaşkanı tarafından alınabilecek. Meclis’in erken seçim kararını ise beşte üç çoğunluk, yani 360 oyla alınabiliyor. Meclis’e cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açma yetkisi veriliyor ancak oranlar yüksek tutulmuş. En az 301 milletvekili soruşturma talep edecek, 360 vekilin oyuyla soruşturma açılmasına karar verilecek, Yüce Divan’a sevk için ise 400 vekilin desteği gerekiyor.
HABER MERKEZİ
