ABD’li üst düzey heyetin Ortadoğu ülkelerine düzenlediği ziyaret başladı. Heyetin yoğun gündemi olmakla birlikte Donald Trump’ın Suriye’den çekilme kararıyla sarsılan dengelerin bir hafta sürecek diplomatik görüşmelerle netleşmesi bekleniyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, Suriye’den çekilme kararının yaratacağı güç boşluğu ve belirsizlikler tartışılırken, gözler Dışişleri ve Pentagon’dan üst düzey yetkililerinin de katıldığı iki ayrı heyetin Ortadoğu ülkelerindeki ziyaretlerine çevrildi. Bu kapsamda ABD Başkanı Donald Trump’ın Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton, IŞİD’le Mücadele Küresel Koalisyonu Temsilcisi James Jeffrey ve Genel Kurmay Başkanı Joseph Dunford’un içinde bulunduğu heyet dün İsrail’deydi. Bugün ise Ankara’da olması bekleniyor. Henüz kamuoyuna resmi bir açıklama olmasa da heyetin Ankara’daki görüşmelerinin ardından Kuzey Suriye’ye geçerek Demokratik Suriye Meclisi (DSM) yetkilileriyle görüşmesi bekleniyor. ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo’nun da bu görüşmenin hemen ardından Ürdün,Kuveyt, Mısır, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve Umman’a gerçekleştireceği ve bir hafta sürecek ziyareti başlayacak.
Bolton’un ajandasında ne var?
Bolton, resmi Twitter hesabından yaptığı açıklamada, ziyareti için “İsrail ve Türkiye’ye de DAİŞ’le mücadelenin bir sonraki adımını ve bölgedeki müttefiklerle ortakların karşılaştığı güvenlik sorunlarını konuşacağız” ifadelerini kullanmıştı. Uzmanlara göre Bolton’un ajandasında İran’ın Suriye’deki nüfuzunun sınırlandırılması, IŞİD ile mücadele, S400 ve F35 konusu, İsrail-Türkiye ilişkileri ile Türkiye’nin Kuzey Doğu Suriye’ye yönelik politikalarında ABD’ye yakın pozisyon alması var. İsrail, ABD’nin çekilmesiyle birlikte İran’dan kaynaklı risklere yönelik tedbir alması beklenirken, Türkiye, Kürtlerin statüsünün engellemesi için Kuzey Doğu Suriye’ye olası bir operasyon için ABD’yi ikna etmeye çalışacağı birçok uzmanın ortaklaştığı temel nokta durumunda.
ABD’nin Kürt vurgusu
İsrail ve Türkiye arasında yaşanan sorunlar ve Türkiye’nin Kürtlere yönelik mevcut politikası nedeniyle ABD’li heyetin istediklerine ne kadara ulaşacağı ise soru işaretleriyle dolu. Heyetin Türkiye gelmesinin hemen öncesinde Trump’ın “Biz Suriye’den çıksak da Kürtleri korumak istiyoruz” açıklaması ve ardından gelen Dışişleri Bakanı Mike Pompeo’nun, “Türklerin Kürtleri katletmesini engellemeye çalışıyoruz” söylemleri ABD’nin ziyaret öncesi Türkiye’ye Kuzey Doğu Suriye’ye yönelik taleplerini realize etme mesajı olarak okunuyor. ABD kamuoyu ve güvenlik bürokrasisinin Türkiye’nin IŞİD ile mücadele edeceğine inanmadığına ilişkin Amerikan basınına yansıyan tartışmaları hatırlatan uzmanlar, Bolton’un murat ettiği amaçlara ulaşmasının zorluğuna işaret ediyor.
Türkiye’nin talebi büyük engel
Türkiye’ninKürt karşıtı politikası ve Kuzey Suriye’de tampon bölge talebinin ABD’nin yanı sıra Rusya’nın da ilgi alanına girdiğine vurgu yapan birçok uzman, Demokratik Suriye Güçleri’nin de buna izin vermeyeceği ve Türkiye’nin bu talebinin ABD’li heyetin önündeki en önemli sorun olduğunu değerlendiriyor. Rusya’nın bu ziyareti yakından takip ettiğini ifade eden uzmanlar, olası bir ABD-Türkiye anlaşmasında Rusya’nın Kürtlerle daha fazla ilişki geliştireceği ve bu durumda bile Türkiye’nin Suriye müdahalesinin oldukça zor olduğunun altını çiziyor.
ABD-Rusya belirleyici
ABD’nin Ortadoğu’daki diplomasi trafiğine paralel olarak Rusya ile görüşme halinde olması dikkat çeken diğer bir gelişme. ABD GenelKurmay Başkanı Dunford’un İsrail ve Türkiye ziyareti öncesinde Rusya GenelKurmay Başkanı Valery Gerasimov’un Suriye krizini konuştukları basına yansıdı. Rusya’nın ABD’nin oluru ve katılımı olmadan Suriye’de nihai çözümün olmayacağı yönünde bir kanaate sahip olduğu ve bunu birçok defa açıkladığını hatırlatan uzmanlar, ABD ve Rusya’nın da perde arkasında anlaşma çabalarının olduğuna dikkat çekiyor.
Pompeo’dan ‘kalıcıyız’ mesajı
ABD Dışişleri Bakanı Pompeo’nun Ürdün, Mısır, Bahreyn, BAE, Katar, Suudi Arabistan, Umman ve Kuveyt’i kapsayacak ziyareti 8-15 Ocak tarihlerinde gerçekleşecek. Pompeo’nun ziyaret öncesi ABD’li basın kuruluşu Newsmax’e verdiği açıklamada “ABD Ortadoğu’dadır. Hiçbir yere gitmiyor” açıklamasına dikkat çeken uzmanlar ABD’nin bu ziyaretle Trump’ın Suriye’den çekilme kararıyla Arap müttefiklerinde oluşan kaygı ve rahatsızlığı gidermek olduğuna vurgu yapıyor.
İkinci mesaj Arap NATO’su mu?
Kimi uzmanlara göre Pompeo’nun diğer bir amacının da uzun bir süredir gündemde olan Arap NATO’su olduğunu değerlendirirken, birçok uzman da bunun olanaksız olduğu kanaatinde. Ortak kanaatise Pompeo’nun hem müttefiklerinin kaygılarını gidermek hem de Arap ülkeleriniİran’a karşı daha fazla konsolide etmek. Yemen ve Suriye krizinin de Pompeo’nun diğer önemli bir gündem maddesi olduğuna vurgu yapan birçok uzman, Arap müttefiklerine bu iki ülkeye ilişkin yeni bir yükümlülük rotası çizebileceği beklentisi hakim. ABD’li heyetlerin birçok gündemi olmakla birlikte Trump’ın Suriye’den çekilme kararıyla sarsılan dengelerin ABD’nin bir hafta sürecek diplomatik görüşmeleri ile yaşanan belirsizliklerin netleşmesi bekleniyor.
Bolton: Anlaşmadan çekilmeyeceğiz
ABD heyeti, temasları kapsamında dün İsrail’deydi. ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton, ülkesinin Suriye’den çekilme kararı hakkında konuştu. Bolton, “Türkiye’nin, kendileriyle tam koordinasyon içinde olmadan Suriye’de askeri müdahale düzenlemesini istemediklerini” söyledi. Bolton, “Trump’ın pozisyonu, Türkiye’nin Kürtleri öldüremeyeceği yönünde ve ABD onları koruyacak bir anlaşma yapmadan çekilmeyecek” dedi.
DIŞ HABERLER
