Hayvan haklarından çevre felaketlerine, Kürt sorunundan, kayyımlara, kadın cinayetlerine kadar Türkiye gündemini sarsan pek çok acı gerçek var. Hepsinin ortak noktası, çözüme kavuşmayı beklemeleridir. Aynı ideolojik çatının altındaki kişiler bile sorunlarını açığa çıkarmaktan kaçınıyor; meseleler halının altına süpürülüyor, tartışmak yerine uzlaşmanın yolları aranıyor. Birbirilerinden uzaklaşarak ya da kaçarak kendi sorunlarını bile çözemeyen devrimcilerin halkın sorunu çözmeye çalışması samimi yaklaşım olmadığı gibi başarısız olması da kaçınılmazdır. Asli görevi iletişim sorunlarını tartışmak ve aşmak olan ideolojik yapılar tartışmayı ya bilinçli ya da bilmeyerek kişisel saldırılara getirebiliyorlar. Sorunların tek çözüm kaynağı olan topluma sorunu taşımak yerine görünmez kılmayı tercih ediyorlar. Özellikle son dönemde gelişen hastalıklı anlayışlardan olan sorunu kendinden uzaklaştırma ve bu durumu hukukun kılıcı ile korumaya çalışan anlayış, devlete “ben sorunumu çözemiyorum al sen çöz demektir” elbette ki kendisini korumayanı devlet korumakla mükelleftir. Ama aynı çözümü devletten bekleyen anarşist, Marksist, Maoist, Sosyalist olunca, sistemine karşı savaştığın yapıdan destek istemektir. Değişim dönüşüm için çıktığımız yolu sistemin liberal dişlerinin yanıltıcı güvenliğine teslim etmektir.
Siyasi partilerimiz, dernek ve federasyonlarımızdan toplumsal değişimin lokomotif gücü olmaları beklenirken, kronik bir sorun çözme “gelenek zafiyetiyle” yüzleşmekten kaçınıyorlar. İdeolojiler farklılıklarla tanımlansa da ortak bir zeminde sorunları tartışma geleneğimiz, gelişmemiş en önemli devrimci yöntemimizdir. Bu tutum, ortak mantık ve kültürün oluşmasını engellediği gibi, tartışarak sorun çözmeyi temel alan en doğal insani refleksleri de köreltiyor. Oysa varoluş savaşı böyle bir refleks üzerine kuruludur; sorunların üstünü örtmek bu savaşı kaybettirir.
İradesini yitiren toplum–birey sorun çözeceğine inanmayı bırakıyor; içe kapanıyor, karşısındakini değiştirmek için bir iki genel doğruyu dile getirdikten sonra “nasılsa bu değişmez” diyerek kaçmayı planlamaya başlıyor. Bu kişiler zamanla kendine ait olmayan yeni kimliklere sığınıyor; liberalizmin çekici maskesine bürünerek, üstünde rahat ettikleri geçici roller bulsalar da, bu yüzeysellik ötesine geçmiyor. Kişinin gerçek potansiyelini açığa çıkarmakla mükellef devrimci kişisel kaygılar ve değişim karşısında gösterdiği güçlü direnme gücü ile kendisini kapatıyor, çok geçmeden karşılaştığı herkese kirpi gibi dikenlerini göstererek sistemin kirli çatlaklarında kaybolup yitiyor.
Reklam Panosuna Dönüşen Siyaset
Sorun çözme kültüründen uzak siyaset piyasa mantığıyla işliyor. Medyatik hamlelerle dönemsel puan toplayan partiler, sanki borsadaki anlık senetler gibi değerlendiriliyor. İyi giden bir açıklama birkaç puan yükseltirken, aksilikler aniden düşüşe geçiriyor. Neticede ideolojik derinliklerinden çok reklama bağlı kalan partiler birer pazarlama stratejisine dönüşüyor. İdeoloji, ucuz propagandanın ekmeğine yağ sürercesine bir yöntem haline geliyor.
Son on yıldaki politikalar da bu tabloyu daha da derinleştirdi. Seçimi %52 oyla kazanan iktidarın meşruiyeti hile iddialarıyla sorgulandı; yarattığı güvensizlik halkın genel olarak siyasal sürece duyduğu inancı zedeledi. Kendini meşru görmeyen bir düzenin ve onu meşru görmeyen topluma sunduğu hiçbir hizmet gerçek anlamda içselleştirilemiyor. Sonuçta bu durum bireyde ve toplumda yorgunluk, öfke ve pasifleştirmeye dönüşüyor.
Tartışmaya Kapalı Kültürün Kökenleri
Bu sorun elbette sadece güncel politikaların sonucu değil. Türkiye tarihine bakıldığında, tartışma alanını daraltan köklü dinamikler hep mevcut olmuştur: İslam’ın tartışılamaz kabul edilmesi ve Anayasa’nın tartışılamaz, değiştirilemez olması biat kültürünün en çok beslendiği dogmalar olarak toplumsal diyaloğu kesen prangalar işlevini görüyor. Tartışma önündeki bu dinamikler, eleştiri ve sorgulama geleneğini zayıflatarak sorunların üzerini örtmeye yol açıyor. Kökü imam Gazali’ye kadar giden yasalar ile toplum oluşturma, bin yıla yakındır aynı kısır döngünün tekrar tekrar tartışılmasına zemin sunarken bu zeminin tatlı şerbetleri olan öyküler ile yaşamı geçiştirmek, artık dur dememiz gereken bir baş dönmesi olmalıdır.
