Bugün 21 Mart. Bugün Newroz. Yaşam dört mevsimlik yeni yolculuğuna çıkıyor. Newroz ateşi bu yolculuğun başlangıcını müjdeliyor. Bin yıllardan kalan zulmün ve acının kar sularıyla yıkanması, güneşin toprağa havaya ve suya sıcak bir merhabası… Suların damarlardan bütün vücuda yayılmasıdır Newroz… Tarihten çalındı bu ateş, talandan, yalandan çalındı ateş… İnkardan ve imhadan, kıyımdan çalındı ateş, ateşe insan karıştı, insana isyan karıştı… Dilden dile, kulaktan kulağa, gönülden gönüle ulaştı ateş… Newroz salt doğa ananın canlanması ve kış koşullarının sonlanmasıyla sınırlı bir imge değil, aynı zamanda toplum yaşamını sınırlayan koşulların yok olması ve hareketlenmesi, insanın özündeki yenilenmenin sevincidir. Cemrelerin yüreklere de düşmesidir.
***
Newroz ateşi zulme karşı direnişin adı oldu çoğu kez, kimi zaman yasaklara karşı bir duruşu simgeledi. En sıkışık anlarda umut oldu ısıttı yürekleri. Bazen kültürleri buluşturan, ayrımcılığa karşı birliğin adı oldu bu ateş. Siyasal, sosyal ve kültürel taleplerin haykırıldığı alanlarda yandı bu ateş. Savaşa karşı barışı haykırdı bu ateş. Newroz ateşi, bu kez ‘Mutlaka kazanacağız, tecridi kıracağız’ şiarıyla yanacak. Açlık grevindeki yüzlerce canın mücadelesini selamlayacak.
Newroz, kimliğine yabancılaştırılmaya çalışılmış, kültürel değerleri yağma edilmiş, bayramları ve sabahları yıllar yılı yasaklanmış bir kavmin kendiyle kucaklaşmasıdır… Zulmün saraylarını yerle bir etmesi ve bunu ateşler yakarak cümle aleme duyurmasıdır. Newroz, Kawaların Dehaklara… Ahura Mazdaların Ahrimanlara ‘dur’ demesidir. Zerdüşt’ün Avesta’sında da ateş kavramı önemli bir yer tutar. Ateş vicdandır, zaferin müjdecisidir, iyinin koruyucusudur, özgürlüktür… Ateş güneşin bir parçasıdır. Ve insanlara korunması, beslenmesi ve günahlarından arınması için yeryüzüne indirmiştir. Bu yüzden ateş kutsaldır. Newroz toplumsal sorunların mücadele ile kazanılan özgürlükleri ifade etmektedir. Bu çerçevede direniş ve özgürlük ruhunun yükseltilmesine en fazla ihtiyaç duyulan bir dönemde yanıyor Newroz ateşi, barışı haykırmak, özgürlüğü, eşitliği vurgulamak için yanıyor. Ateşin kutsandığı bir gündür. Çünkü Newroz ateştir, bu ateş ezilenlerin, mazlumların yüreklerinde yanan ateştir. Bu ateşi tanrıların elinden alıp onu insanlığın emrine vermek için mücadele edenler, değişen tarihsel koşullara göre bu ateşe değişik anlamlar yüklediler. Bu yüzden ateşin bir şiir imgesi gibi anlam katmanları oldu hep.
***
21 Mart aynı zamanda yıllar öncesinden Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilmiş Uluslararası Irkçılıkla Mücadele Günü. Yine 21 Mart aynı zamanda ‘Dünya Şiir Günü’. Evet birkaç yıldır 21 Mart, hem Newroz’un hem de şiirin birlikte kutsandığı bir gün. Şiir de yüreğimize sözcüklerle ateş salan ve bizi çoğaltan bir delişme aşk gibi ise Newroz ateşi ile bir akrabalığı var demektir.
Cegerxwîn dizeleriyle eşlik ediyor bize: “Newroz e Newroz e/ Sibe ye Newroz e/ Maçek bide min yar/ Cejna te pîroz e/ Newroz e bihar e / Bel bûne gul û dar e/ Bîna gul û lale/ Destê min bi dest yar e/ Newroz û mizgîn e/ Bihara rengîn e / Kesk û zer û şîn e/ Xalîça rengîn e “ (Newrozdur Newrozdur/ Sabahtır, Newrozdur / Bana öpücük ver sevgili/ Bayramın kutlu olsun/ Newrozdur, bahardır/ Çiçekler ve ağaçlar açmıştır/ Gül ve lâle gibi/ Elim sevgilimin elindedir/ Nevruz ve müjdedir/ Rengarenk bahardır/ Yeşil ve sarı ve mavidir/ Rengarenk halıdır.)
***
Bugün Diyarbakır, Van, İstanbul başta olmak üzere 27 yerde Newroz Bayramı kutlanıyor; 9 yerde de miting düzenlenecek. Bugün 21 Mart. Bugün Newroz. Bugün sazın telinde, davulun tokmağında, halayın coşkusunda yanacak ateş… Bugün ateşin ve güneşin çocukları alanlardalar…
Ateşle dans edenler aşkına; Kutlu olsun… Ateşiniz bol olsun.
Newroz pîroz be.
