Bir suikast sonucu 1980 yılında katledilen Guyanalı tarihçi, anti-emperyalist akademisyen, Walter Anthony Rodney, 1942’de bugün doğdu
Walter Anthony Rodney 23 Mart 1942 yılında, Birleşik Krallık sömürgesi olan Guyana’nın başkenti Georgetown’da doğdu. Üniversite eğitimini Jamaika’da tarih üzerine yapan Rodney, 1963 yılında mezun oldu. 24 yaşında Londra Üniversitesi Oryantal ve Afrika Çalışmaları Okulu’nda doktora yapan Rodney, tezlerinde Afrika’nın Gine Körfezin’de yapılan köle ticaretine odaklandı. Çalışmaları 1970 yılında ’A History of the Upper Guinea Coast 1545-1800’ kitabıyla Oxford University Press tarafından basıldı.
Sıkça seyahat eden Walter Rodney, kısa zamanda hitabetiyle ve aktivist kişiliğiyle tanınmaya başlandı. Afrika ve Karayipler’deki bazı üniversitelerde eğitim veren Walter Rodney, Karayipler’in bağımsızlığı sürecinde orta sınıfı sert bir şekilde eleştirerek, kapitalist sisteme karşı hep sosyalizmi savundu.
1968 yılında, Jamaika başbakanı Hugh Shearer’in Walter Rodney’in ülkeye girişini yasaklaması tepki çekmiş ve tepkiler kısa zamanda isyana dönüşmüştü. Tarihe ‘Rodney İsyanı’ olarak geçen olaylar, daha sonraki yıllarda Karayipler’deki ‘siyahi’ hareketlere ilham vermiştir.
Aynı yıl Tanzanya’ya geçen Walter Rodney, 1974 yılına kadar burada, Dar es Salaam Üniversitesi’nde tarih profesörü olarak çalıştı.
1974’te ülkesi Guyana’ya dönerek Guyana Üniversitesi’nde tarih profesörü olarak çalışmak arzusu ile başvuruda bulunan Rodney’in talebi, hükümet tarafından kabul edilmez. Fakat Rodney yine de ülkesinde kalır ve yeni oluşmakta olan İşçi İttifakı’na katılır. 1974’ten 1980’deki suikasta kadar geçen süre zarfında otoriteryan Halkın Millî Kongresi hükümetine karşı yürütülen direniş hareketinin önde gelen isimlerinden biridir. Kapalı salon toplantılarında ve çeşitli mitinglerde ülkede yeni bir politik bilincin doğması için uğraşır. İlgili dönem süresince işçilerin öz kurtuluşu, halk iktidarı ve birden fazla ırka dayanan demokrasi ile ilgili kimi fikirler geliştirir.
1 Temmuz 1979’da Walter yedi arkadaşıyla iki hükümet binasını ateşe vermek suçuyla tutuklanır. Bu dönemden suikastine kadar geçen sürede sürekli baskılara maruz kalır. 13 Haziran 1980’de bir akşam vakti Rodney seçim çalışması için ofisine gitmek amacıyla bindiği arabasına yerleştirilen bombanın infilak etmesi sonucu hayatını kaybeder. Ondan geriye eşi Patricia ile Shaka, Kanini ve Asha isimli üç çocuğu kalır. Saldırıdan yaralı olarak kurtulan Walter’ın kardeşi Donald’ın ifadesine göre, bomba Guyana Savunma Güçleri mensubu Gregory Smith isimli bir astsubay tarafından Rodney’ye verilmiştir.
Afrika’nın sömürülmesine yeni bir bakış
Rodney’in en etkili kitabı olan ‘Avrupa Afrika’yı Nasıl Geri Bıraktı’ adlı eseri 1972 yılında basıldı. Rodney kitabında, bugün Afrika kıtasında yoksulluğa yol açan Avrupa empeyalizminin kıtayı nasıl sömürdüğünü anlatmıştır. Rodney’in kitabı Afrika’nın sömürülmesine yeni bir bakış açısı getiren, çığır açıcı niteliktedir.
* Bu yazıda The Walter Rodney Foundation, Jacobin ve Vikipedi kaynak olarak kullanılmıştır.
