Derinleşen ekonomik krizden çiftçiler de nasibini alıyor. Yetiştirdikleri ürünlerden elde ettikleri paraların borca gittiğini belirten tütün üreticilerine bir dokunduğunda bin ah işitiyorsun
Mardin’in Kızıltepe ilçesinde tütün diyarı olarak anılan Xurs Vadisi’nde hasat zamanı başladı. Tütün yetiştiricilerinin nisan ayında başladığı ekim süreci, özenle toplanan yapraklar iğne aracılığıyla tek tek sıralanıp ağaç dallarına kurutulmaya bırakılıyor. Kuruyan tütün yaprakları, içimlik hale getirilmek üzere naylon brandalar altında nemlendiriliyor. Daha sonra 8’er kiloluk paketler haline getirilen ürün tüccarlar aracılığıyla piyasaya sürülüyor. Paketini 700 TL’den satan çiftçiler, artan maliyetler ve getirilen yasaklar nedeniyle emeklerinin karşılığını alamadığını dile getiriyor.
Bebek gibi bakılıyor
Vadide bulunan Xursa Navê (Yüceli) kırsal mahallesinde tütün yetiştiriciliği yapan Rıdvan Ceylan, hayatlarını bu iş üzerine kurduklarını belirterek, dört ay boyunca sıkı bir çalışma yürüttüklerini söyledi. İlk dört ayın önemli olduğunu ve tarlaya bağımlı hale geldiklerini anlatan Ceylan, tüm sürecin zahmetli olduğunu vurguladı. Kendi tohumlarıyla yetiştiricilik yaptıklarını dile getiren Ceylan, sulamadan toplanmasına kadar her şeyin titizlikle yürütülmesi gerektiğini ifade etti. Tütün yetiştiren kişinin işten iyi anlaması gerektiğini belirten Ceylan, “Rüzgâr çıksa dağılacak, yağmur yağsa bozulacak diye sürekli bakmak zorunda kalıyoruz. Önemli bir işimiz olsa bile bırakıp, gidemiyoruz. Zamanı kaçırmamak gerekiyor. Yani bir bebek gibi bakmamız gerekiyor ama karşılığını alamıyoruz. Bu nedenle tütün sezonu bitince de batı illerinde, sebze işlerinde çalışmaya gidiyoruz” diye konuştu.
Tek imkân tütüncülük
Girdi maliyetleri ve kotalardan kaynaklı beli bükülen çiftçinin satış aşamasında da rahat olmadığını anlatan Ceylan, tekel fabrikalarının kapanmasının ardından işin başa düştüğünü söyledi. Ceylan, şöyle devam etti: “Burada başka bir imkânımız yok. Xurs Vadisi’nin tek imkânı tütüncülüktür. Herkes tütün ile geçinmeye çalışıyor. Tütün de olmasa hepimiz batıya gidip çalışmak zorundayız.”
Gelen para borca gidiyor
Tütün tarlalarının küçük olduğunu ve her ailenin ancak küçük bir nüfusun ihtiyacını karşılayabildiğini sözlerine ekleyen Ceylan, şunları dile getirdi: “7 kişilik aileyi tütüne bağlıyoruz, 22 bin TL masraf yapıyoruz. Gübresi, ilacı derken tütünü satıp, parasını alana kadar yıl bitiyor. Ondan sonra parasını alabilirsek ancak götürüp borçları ödüyoruz. Buna rağmen de yapmak zorundayız. Yoksa yıl boyu gurbette çalışmak zorunda kalırız. Eskiden Tekel Fabrikası vardı, üç ürün alabiliyorduk. Ama Tekel kapanınca üçüncü defa toplamamaya başladık.”
MA/Ahmet Kanbal
