Kanadalı şirketler yıkım yaşattıkları madenleri terk ederken, bu madenlerden biri olan İliç Cengiz’e devredildi. Kanadalı şirket Çayeli Bakır Madeni’ni Cengiz’e devrederken, Kirazlı Altın madeni ise TÜMAD’a devredilmesi dikkat çekici
K. Bülent Ongun
Son aylarda Kanadalı şirketler yarattıkları yıkımlardan kaynaklı ortaya çıkan tepkiler sonucu işlettikleri madenleri devrediyor olması dikkat çekici. Kaz Dağları Kirazlı’da Kanadalı şirketin 300 binin üzerinde ağacı katletmesiyle birlikte büyük bir tepki ortaya çıkmış ve şirket faaliyetini durdurmuştu. Geçtiğimiz aylarda ise Kirazlı altın madenini işleten Alamos Gold’a ait olan Doğu Biga Madencilik’in tüm varlıkları Nurol Holding’e bağlı TÜMAD madenciliğe devredilmişti. Diğer yandan Erzingan İliç’te 9 işçinin yaşamına ve bölgenin siyanürle zehirlenmesine yol açan Kanadalı madencilik şirketi SSR Mining, Türkiye’deki Çöpler Altın Madeni ve ilgili varlıklardaki yüzde 80 oranındaki payını Cengiz Holing’e satarak süreçten ayrıldı.
‘En kısa sürede tekrar açacağız’
Çöpler madeninin yüzde 20 payına sahip olan Çalık Holding artık Cengiz Holdingle ortak olurken maden iktidarın kolları kanatları altında sürekli büyüyen şirketlerin eline verilmesiyle Çöplerin yeniden açılma adımın ilk adımı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alpaslan Bayraktar’dan geldi. Bayraktar Erzingan’da yaptığı açıklamada, “İliç, İliç için, Erzincan için ama Türkiye için önemli bir yer. Oradaki altın madeninde çalışan yüzlerce, binlerce kardeşimiz, oranın oluşturduğu ekonomik etki, sosyal etki inşallah bunlar önümüzdeki süreçte tekrar oranın çalışacağı bir sürece doğru gidiyor. Allah’ın izniyle orada yine binlerce kardeşimiz iş imkanına kavuşacak ve biz her türlü çevresel tedbiri almak suretiyle inşallah bu madeni de en kısa sürede tekrar açmayı hedefliyoruz, hedefimiz budur. İnşallah hayırlı olur, bu ramazan vesilesiyle ben de bunu paylaşmış olayım” dedi.
Çayeli Bakır İşletmesi
İktidarın gölgesi altında büyüyen şirketlere özel olarak sunduğu garantiler, sınırsız teşvikler ve hukuku ters yüz eden adrese teslim güvenceler verilen şirketler arasında Cengiz Holding başı çekiyor. SSR Mining’in İliç’te ruhsat süresinin 8 ay sonra doluyor olması SSR’nin madeni satma gerekçesi olarak gösterilirken, ruhsat süresinin Cengiz için bir önemi olmadığı anlaşılırken Bayraktar’ın açıklaması bu durumu açıkça gösteriyor. Diğer yandan Çayeli bakır madenin ömrünü uzatma çalışmaları yapan Kanadalı şirketinin maden sahasını genişletme adımları henüz onaylanmazken, işletmenin Cengiz’e satılması arasında mutlak bir ilişki var.
Fonlar değer kaybetti
Öte yandan Kanadalı SSR Mining ve ortağı Çalık Holding ortaklığındaki Artmin Madencilik Şirketi İliç’i Cengiz’e devrederken, Artvin’deki Hod Altın Madeni alanında kendisini göstermesi dikkat çekici. SSR Mining şirketinin Hod Madeni için yayınladığı verilere göre Artvin’den çıkaracağı madenin yıllık karşılığı 3 milyar dolara ulaşacağı belirtilmişti. Kanadalı şirketlerin sorun çıkan madenlerle ilgili olarak Kanada’daki fonların Kanada Borsa’sında değer kaybetmesi; sorunlu işlerden çekilip ballı işlere yönelmesinin başlıca nedenidir.
Kanada ile büyüyen işbirliği
Kanadalı şirketlerle garip ortaklıklar ve garip devretme işlemleri sıradanlaşırken, Kanadalı ve iktidar yakını şirketler arasında bir paylaşıma ve grift ilişkileri içine gidildiği ise daha çok açığa çıkıyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın Türkiye Petrolleri (TPAO) ve Eti Maden’in Kanada’da madencilik ve enerji alanlarında yatırım fırsatlarını değerlendirdiğini açıklanmıştı. Açıklamada, Kanada ile nükleer enerji (CANDU teknolojisi) ve madencilik alanlarında iş birliği hedeflendiğini açıklanması ise dikkat çekici bir sürece işaret ediyor.
