DEM Partili belediyeler 2 yılda ekonomi alanında parlak bir tablo çizmedi. Yoksulluk ve istihdam konusunda kimi dönemsel adımlar atılırken, ‘Doğduğum Yerde Doymak İstiyorum’ projesi başlatan belediye olmadı
Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) yönetimindeki 62 belediyenin 2 yıllık performansına dair hazırladığımız dosya haberin bu bölümünde, ekonomi alanında yapılan çalışmalara yer verdik. Belediyeler, ekonomide parlak bir tablo çizmedi. Yerel seçim beyannamesinde yer alan birçok hedefin çok gerisinde kalındı.
Ekonomi alanında yapılan çalışmaların başında, kadınların aktif yer aldığı atölye çalışmaları geliyor. Yine halk ekmek fırınları, halk lokantaları ve kadın bostanları dikkati çekiyor.
Yoksullukla mücadelede nakdi ve maddi yardımın ötesine geçilmezken, DEM Parti’nin öncelikli hedeflerinin başında gelen kooperatiflere dair de henüz bir adım atılmış değil.
Bu kapsamda Amed’in Hênê (Hani), Gêl (Eğil), Pîran (Dicle), Pasûr (Kulp) ve Farqîn (Silvan) ilçelerinde ortak bir mandıra projesi bulunuyor. Ayrıca Wan/Serav (Saray) Belediyesi’nin “Komün Köy Projesi” bulunuyor. Söz konusu çalışmaların yıl içerisinde hayata geçirilmesi hedefleniyor.
Belediyeler, ekonomi çalışmalarına dair 9 sorumuzu yanıtladı. Proje aşamasında ya da hedefler arasında yer alan çalışmalara yer vermedik.
25 belediyede müdürlük bulunuyor
- Tarımsal Hizmetler Müdürlüğü ya da Kırsal Kalkınma Müdürlüğü var mı?
Belediyelerin ekonomik faaliyetleri genelde söz konusu müdürlükler üzerinden yürütülüyor. Belde belediyeleri bu konuda adım atamıyor. Müdürlüğü bulunan belediyeler ise şöyle:
Amed Büyükşehir Belediyesi, Amed/Farqîn (Silvan), Amed/Xana Axpar (Çınar), Amed/Yenişehir, Bedlîs/Tetwan (Tatvan), Mêrdîn/Artuklu, Mûş/Kop (Bulanık), Mêrdîn/Dêrîk, Wan/Rêya Armûşê (İpekyolu), Wan/Tuşba, Wan/Ebex (Çaldıran), Wan/Serav (Saray), Wan/Westan (Gevaş), Wan/Şax (Çatak), Wan/Payîzava (Gürpınar), Agirî, Agirî/Bazîd (Doğubayazıt), Agirî/Giyadîn (Diyadin), Colemêrg/Gever (Yüksekova), Îdir, Mûş/Milazgîr (Malazgirt), Riha/Hewag (Bozova), Riha/Ceylanpınar
Farqîn’de (Silvan) ve Pasûr’da ise koordinatörlük bulunuyor.
- İstihdam noktasında ne gibi çalışmalar yürütülüyor; halı-kilim, dikiş-nakış atölyeleri, yün-iplik fabrikaları vb. atölye ve tesisler var mı?
İstihdam çalışmaları genelde kurulan kadın merkezleri, kent bostanları, halk fırınları gibi alanlarda yürütülüyor.
- Yenişehir: Meyve ağaçları, üzüm asmaları ve sebze bostanları bulunuyor. Atölye çalışması yürütülüyor.
- Sêrt/Ziyaret (Veyselkarani): Tekstil atölyesi
- Artuklu: Kent Kadın Bostanı, kilim atölyesi, dikiş-nakış atölyeleri
- Kerboran: Üzüm suyu işleme tesisi
- Xana Axpar: Örgü ve teknikleri atölyesi
- Sur: Kadın Komün Bostanı
- Rêya Armûşê: Dikiş-nakış atölyesi ve kent bostanları
- Tuşba: Atölyeler ve kent bostanı
- Artemêt: Dikiş-nakış atölyeleri
- Ebex: Dikiş-nakış atölyeleri, el çantası imalat atölyesi, kilim dokuma atölyesi
- Serav: Kilim atölyesi, 300 kişilik tekstil projesi yapım aşaması tamamlandı.
- Bêgirî (Muradiye): Kilim atölyesi
- Payizava: Mantar, biber ve domates ekimi, lavanta bahçesi
- Agirî: Atölye
- Giyadîn: Atölye
- Qelqelî: Bostan
- Ceylanpınar (Sêrêkaniyê): Tekstil fabrikası
- Pirsûs: Dikiş nakış ve mobilya atölyesi
- Belediye bünyesinde ya da belediyenin destek verdiği bir kooperatif var mı?
Bu konuda tüm belediyelerin yanıtları olumsuz oldu. Belediyelere bağlı herhangi bir kooperatif bulunmuyor. Birçok belediye “çalışmalar sürüyor” yanıtı verdi.
15 kentte bostan projesi
- Müdürlüğünüz bünyesinde bostan ve benzeri tarımsal faaliyetler neler? Üzüm, meyve ve sebze kurutma işleme tesisleri var mı?
- Amed Büyükşehir Belediyesi: Arıcılara destek veriliyor.
- Amed/Bismil: Pekmez yapılıyor.
- Amed/Yenişehir: Atölyelerde reçel, salça ve kurutmalık elde ediliyor.
- Serav: 50 dönüm arazide ata tohumu buğday üretimi, 20 dönüm arazide patates üretimi ve 10 dönüm arazide mısır üretimi var. 3 sera bulunuyor.
- Bozova ve Sur: Sera bulunuyor.
Kadın Bostanları öne çıktı: Kadınların ekonomik hayata katılımının sağlanmasını hedeflendiği kadın bostanları şu kentlerde kuruldu:
Artuklu, Sur, Dêrîk, Kerboran (Dargeçit), Şemrex (Mazıdağı), Karaz (Kocaköy), Yenişehir, Ebex (Çaldıran), Nisêbîn (Nusaybin), Xawesor (Gürpınar), Bêgirî (Muradiye), Erdîş (Erciş), Tuşba, Rêya Armûşê (İpekyolu) ve Artemêt (Edremit).
- Küçükbaş, büyükbaş, kanatlı hayvancılık, ipekböcekçiliği, arıcılık vb. faaliyetler var mı?
Bu konuda çiftçilere destek sunulduğu belirtiliyor. Ancak belediyelere bağlı faaliyetler bulunmuyor.
6 kentte banka ve mağaza bulunuyor
- Gıda ve Giyim Bankası uygulaması var mı?
- Sur: Giysi Bankası
- Cizîr: Kezî Dayanışma Mağazası
- Rezan: Günışığı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Mağazası
- Artemêt: Giysi Bankası
- Bazîd: Giyim Bankası
- Amed Büyükşehir: Gıda ve giyim desteği
Yoksullukla mücadele
- Yoksullukla mücadelede hangi çalışmalar yürütülüyor? Doğal ve ucuz gıdaya erişim noktasında bir çalışmanız var mı?
Bu başlıkta verilen yanıtlar genelde “ihtiyaç sahibi ailelere nakdi yardım yapıldı” oldu. Ayrıca dar gelirli engelli bireyler, üniversite öğrencileri, çölyak hastalarına hem nakdi hem de ihtiyaçları temelinde kimi destekler sağlandığı belirtildi. Bu soruya olumlu yanıt veren belediyeler şöyle:
Rezan, Bismil, Xana Axpar, Yenişehir, Misirc, Artuklu, Bulanık, Dêrik, Rêya Armûşê, Tuşba, Ebex, Westan, Şax, Erdîş, Giyadîn, Gever, Qelqelî, Deşta Darê (Sırtköy), Bulam (Pınarbaşı), Bozova, Pirsûs
Belediyelerin bu noktada attığı adımlardan birisi Halk Lokantaları oldu: Amed Büyükşehir Belediyesi, Pasûr, Dêrîk, Nisêbîn, Artemêt, Ebex, Bêgirî, Qelqelî
Bazı belediyeler ise halk halk ekmeği uygulamasını başlattı: Artuklu, Muş, Serav, Qelqelî, Ebex, Misirc
Her iki başlık noktasında yapılan çalışmalara dair verilen diğer yanıtlar ise şöyle:
- Bismil: Nujin Kadın Emeği Satış Ofisi
- Kerboran: Köy Pazarı
- Milazgîr: Halk pazarı
- Rêya Armûşê: Solucan gübresi üretimiyle kimyasal gübre kullanımı azaltılıyor. Sosyal destek kartı veriliyor. Üretime teşvik amacıyla çiftçilere fide dağıtımı yapıldı.
- Tuşba: Solucan gübresi üretimiyle kimyasal gübre kullanımı azaltılıyor. 19 kırsal mahallenin çiftlik yolları açılarak, atıl durumdaki tarım arazilerine ulaşım kolaylaştırıldı. Bu arazilerin yeniden kullanımı teşvik edildi.
- Amed Büyükşehir: Sosyal destek kartları veriliyor. Üretime teşvik amacıyla çiftçilere fide dağıtımı yapılıyor.
Proje başlatılmadı
- ‘Doğduğum Yerde Doymak İstiyorum’ projesi başlattınız mı?
Proje şeklinde bu konuda adım atan belediye yok. Sadece bu kapsamda bazı dönemsel çalışmalar yürütülüyor.
Serav Belediyesi, buğday, patates ve mısır üretim projesi hayata geçirdiğini; yerel üretimi destekleyen ve kırsal kalkınmaya katkı sağlayan çalışmalar yaptığını aktardı. Bazı belediyeler de benzer yanıtlar verdi.
- Belediyenin yürüttüğü diğer ekonomik faaliyetler neler?
- Farqîn: Çölyak hastalarının un ihtiyacını karşılamak için glütensiz buğday üretimi başladı.
- Mûş/Gimgim (Varto): Pazar yeri açıldı.
- Serav, Halfeli ve Şax: Üretime terk edilen topraklarda tarımsal faaliyetler yapılıyor.
Haber: Azad Altay / MA
