Johannes Lepsius’un 1896 yılında yayınlanan “Ermenistan ve Avrupa: Güçlü Hristiyan Devletlerine Karşı Bir suçlama Metni”, 1894-1896 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu’nda gerçekleşen ve tarihe “Hamidiye Katliamları” olarak geçen trajik olayları detaylı bir şekilde ele alan ilk önemli çalışmasıdır. Lepsius, bu eserde, binlerce Ermeninin maruz kaldığı zulmü ve Avrupa’nın bu trajedi karşısındaki sessizliğini yüreklice eleştiriyor.
Sadece bir tarihçi değil, aynı zamanda bir insan hakları savunucusu olarak bu eser Lepsius’un adalet ve insan hakları konusundaki kararlılığının bir yansıması. “Ermenistan ve Avrupa: Güçlü Hristiyan Devletlerine Karşı Bir suçlama Metni”, hem tarih meraklılarına hem de insan hakları savunucularına hitap eden çarpıcı bir belge niteliğinde.
Yazarın kendi gözlem ve tanıklıklarının yanı sıra Osmanlı İmparatorluğu’na ait resmi belge ve raporlarına, dönemin diplomatik yazışmaları ve resmi belgelerine, Ermeni toplulukları tarafından o dönemde tutulan belge, kayıt ve mektuplara, misyoner ve yardım kuruluşlarının raporları ve dönemin basın ile gazete haberlerine dayanarak kaleme aldığı bu çalışma, sadece geçmişin karanlık sayfalarını aydınlatmakla kalmıyor, aynı zamanda günümüz ve geleceğe yönelik önemli dersler de sunuyor.
Johannes Lepsius, 15 Aralık 1858 günü Almanya’nın Potsdam şehrinde doğdu. Ermenistan konusuna özel ilgisi olan Alman Proteston misyoneri, oryantalist ve hümanistti. Başlangıçta Münih’te matematik ve felsefe; 1880’de ise zaten ödüllü bir çalışmayla doktora eğitimi aldı. Alman-Ermeni Cemiyeti’nin kurucularından olan Lepsius, 3 Şubat 1926 günü İtalya’nın Meran şehrinde öldü.
Avrupa’nın ve dünyanın gözleri önünde yaşanan trajediye ışık tutan bu etkileyici eseriyle Lepsius, vicdan sahibi herkesi adalet ve insanlık adına harekete geçmeye çağırıyor. Mehmet Baytimur tarafından çevrilen bu eser, Ermeni sorunu üzerine araştırma yapmak isteyenlerin ilk okuyacağı kitaplardan biri olabilir. Aram Yayınları’ndan yeni çıkan bu eseri okurlarımıza öneriyorum.
KÜNYE
Yazar: Johannes Lepsius
Kitap adı: Ermenistan ve Avrupa: Güçlü Hristiyan Devletlerine Karşı Bir suçlama Metni
Çeviren: Mehmet Baytimur
Yayınevi: Aram Yayınları
