Hüseyin Deniz
Fahiş, genelde “ölçüyü aşan, aşırı” olarak bilinse de “insafsız derecede, adil olmayan” manasını içeriyor.
Ekonomi, bunun çok daha görünür hale geldiği alanlardan biridir. İşte size son birkaç günün özet gelişmeleri…
– Dolar kuru, rekor tazeledi. 29 Eylül günü serbest piyasada 8,87 liradan güne başlayan dolar, akşam saatlerinde 8.93 liraya ulaştı. Oysa dolar geçen hafta 8.60, bir ay önce ise 8.20 civarındaydı. Ne oldu? Geçen hafta Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, beklenenin aksine politika faizini 100 baz puan indirime gitti.
– Konuttaki yüksek fiyat artışı fabrika binalarına da sıçradı. Organize sanayi bölgelerindeki yer sıkıntısı hem mevcut sanayi tesislerindeki kira fiyatlarını hem de birim maliyet bedellerini aşırı artırdı. Dünya’nın haberine göre Türkiye genelinde sanayi binaların metrekare başına ortalama birim bedelleri yüzde 27, birim kiraları da yüzde 31 arttı. Bazı OSB’lerde fiyatların yüzde 100’ü aştığı belirtiliyor.
– Twentify’nin 15-24 yaş arası 1.998 kişi ile yapılan ‘Türkiye’de Z Kuşağı” araştırmasına göre; aylık ortalama 750 lira olan gençler günlük 25 lira ile geçinmektedirler. Araştırmada, her 10 gençten 4’ünün ay içinde sadece yol parasının var olduğu aktarıldı.
– Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Türk-İş), eylül ayında açlık sınırının 3.049 liraya yükseldiğini açıkladı. Eylül ayı gıda fiyatlarının da aylık yüzde 4,18, yıllık yüzde 24,56 arttığı hesaplandı.
Türk-İş, gıda enflasyonunun yoksulluk sınırının ise 9,932 TL’ye yükseldiğini bildirdi. Açlık sınırı geçen yıl eylülde 2,447 lira, yoksulluk sınırı 7,973 liraydı. Halen yürürlükte olan aylık net asgari ücret ise 2,825.9 TL. Açlık sınırı ile asgari ücret arasındaki fark Eylül’de 224 liraya çıktı.
Reuters’ın yaptığı son anketlerden birine göre, gıda fiyatlarındaki fahiş artış ve Merkez Bankası’nın faiz indirimi ile dövizdeki artış nedeniyle eylül ayı enflasyonunun yüzde 19.7’ye çıkması bekleniyor.
– Tüm bu fahiş durum sürecinde ülkeyi yöneten iktidar, atı alanın Üsküdar’ı geçmesine izin verdikten sonra şimdi 5 büyük zincir market ile 6 büyük firma hakkında soruşturma açtı. Ya elektrik fiyatlarındaki fahiş zamlar ne olacak?
– İnşaatın ekonomiye gaz verdiği Türkiye’de öğrenciler yurtlarda yer bulamıyor. Var olan yurtlar el-cep yakıyor. İktidar ise barınma için eylem yapan öğrencilerin barınma sorunu olmadığını iddia ediyor.
– Sistemsel durumuna gelince; 2008 krizini önceden tahmin eden Nobel ödüllü ekonomist Nouriel Roubini, Wall Street analistleri ve merkez bankalarının en pembe senaryoya inansa da kendisinin “aşırı ısınma” senaryosunun gerçekleşeceğini öngörüyor.
– Siyasetteki fahiş durum ise altı milyonunun üzerinden oy almış ve parlamentoda 3. büyük parti olan HDP’yi meşru görmeme ve kapatma girişimi olup, gerçekte yaşanan krizin de asıl nedenini oluşturuyor. Türkiye’nin içinde bulunduğu ekonomik, sosyal ve siyasal krizin temelinde bu fahiş anlayış yatmaktadır.
