Şam-DSG anlaşmasının ağır ilerlediğini söyleyen Gazeteci Berîtan Xalid, ‘Suriye Geçici Hükümeti krizin derinleşmesini istiyor. Eğer bu anlaşmanın maddeleri hayata geçmezse yeni bir savaş tehlikesiyle karşı karşıyayız’ dedi
HTŞ’nin oluşturduğu Şam yönetimi ile QSD arasındaki çatışmaları sonlandıran 29 Ocak’taki anlaşmanın sahada uygulanması çalışmaları devam ediyor. 2 Şubat’ta uygulanmaya başlanan QSD ve idari kurumların Şam yönetimine entegrasyonunu Efrîn, Serêkanîyê ve Girê Spî gibi yerlerde zorla yerinden edilenlerin kendi topraklarına geri dönmesi ve tutsakların bırakılması gibi 14 maddenin yer aldığı anlaşmanın henüz uygulanmayan maddeleri bulunuyor.
Anlaşma kapsamında ilk olarak Suriye İç Güvenlik Güçleri heyeti Hesekê ve Qamişlo’ya gelerek sivil kurumların devlete entegrasyonu için adımlar atıldı. Akabinde askeri yapılar ve ağır silahlar temas hatlarından çekilerek belirlenen alanlara taşındı. Bununla beraber Kuzey ve Doğu Suriye İç Güvenlik Güçlerine bağlı asayiş güçleri ile Suriye İç Güvenlik Güçlerine bağlı güçler ortak kontrol noktaları kurdu.
Yine anlaşmanın en önemli maddelerinden biri de yerlerinden zorla edilen mültecilerin geri dönmesi idi. 18 Mart 2026’da Türkiye ve destekli grupların Efrîn’i işgal etmesinden dolayı 300 bin kişi zorla yerinden edilmişti. 29 Ocak anlaşması kapsamında bu yurttaşların yerlerine geri dönüşünün önünün açılması ve gerekli koşulların sağlanması yer alıyordu. Bu maddenin uygulanması ağır aksak ilerlese de şimdiye kadar 400 ailenin Efrîn’e dönüşü sağlandı. Önümüzdeki günlerde dönüşlerin artması bekleniyor.
Esir takası yapılıyor
Anlaşmanın bir diğer önemli maddesi de savaş sırasında her iki tarafın karşılıklı esir aldığı savaşçıların durumu oldu. DSG Genel Komutanı Mazlum Ebdî, Şam’ın bin 70 kişiyi esir aldığını ifade etmişti. Mart ayının ilk haftasında Şam yönetimi tarafından 59 kişi serbest bırakıldı. İlk grupta serbest bırakılanların 33’ü sivil ve 9’unun da DSG ile sözleşmesi biten askerler olduğu, diğerlerinin de yollarda gözaltına alınan kişilerden olduğu duyuruldu. 10 Mart’ta yapılan ikinci takasta ise 100 kişi serbest bırakıldı. Son takasta ise karşılıklı 300 kişi serbest bırakıldı. Önümüzdeki günlerde bu sayının daha da artması bekleniyor.
29 Ocak’ta imzalanan ve 2 Şubat’a hayata geçen anlaşma kapsamında entegrasyona başlanmasına rağmen uygulamalar henüz tamamlanmadı. Suriye Geçici Hükümeti anayasal ve resmi adımlar atmak yerine “Kararnamelerle” adım atıyor.
Kobanê’de kuşatma sürüyor
Kuzey ve Doğu Suriye’de süreci takip eden gazetecilerden Beritan Xalid, 4 Ocak’ta İsrail ve HTŞ temsilcilerinin Paris’te yaptığı görüşmeyi hatırlatarak, “Bu görüşmeden sonra 6 Ocak’ta yıllardır özerk bir şekilde varlığın sürdüren, bölgede yaşayan halklar için şemsiye görevi gören ve bütün inançların yaşam alanı bulduğu Rojava’ya saldırılar oldu. İlk olarak Şêxmeqsûd ve Eşrefiye mahallelerine yönelik saldırılarla başladı ve ardından saldırılar geniş alanlara yayıldı. Bu saldırılardan sonra 29 Ocak’ta anlaşmaya varıldı” dedi.
Anlaşma maddeleri tamamlanmadı
Anlaşmanın hayata geçirilmesini bekleyen maddelerine işaret eden Beritan Xalid, “Bu entegrasyon halkların haklarını koruyacak şekilde yapılması esas alındı. Entegrasyon sadece askeri güçlerin Suriye ordusu içinde yer alması değildi. Bu anlaşma kapsamında Türkiye’nin işgali altında bulunan Efrîn, Serêkanîyê ve Gİrê Spî gibi yerlerden çekilmesi ve göçertilenlerin yurtlarına geri dönüşünü kapsıyordu. Bu anlaşmanın maddeleri şimdiye kadar belli oranda uygulandı, ama daha tamamlanmadı” diye konuştu.
Anlaşma kapsamında Şam yönetimine bağlı güçlerin sivil entegrasyonu sağlamak için Hesekê ve Qamişlo’ya geçtiğini hatırlatan Beritan Xalid, “Yine bu bölgelerde bulunan ve kentleri koruyan askeri güçlerin entegrasyonunu sağlamak için de geldiler. Örneğin QSD’ye bağlı güçler birçok köyden çekilerek belli yerlerde ortak kontrol noktaları kuruldu. Şêxler’de asayiş ve Suriye ordusuna bağlı güçler arasında ortak kontrol noktaları kuruldu. Bu anlaşmanın diğer maddelerinden biri de Kobanê üzerindeki kuşatmanın kaldırılması idi, fakat bu kuşatma hala tam anlamıyla kalkmadı” ifadelerini kullandı.
Anlaşma maddeleri hayata geçmezse…
Taraflar arasındaki esir takasına değinen Beritan Xalîd, “Şu an en önemli mesele ise esirler meselesidir. Herkesin bir an önce bir sonuca ulaşmasını istediği konu budur. Savaş sırasında Suriye Geçici Hükümeti tarafından alıkonulan savaşçıların akıbetleri bilinmiyor. Anlaşma kapsamında her iki taraf bu esirlerin değişimini yapacaktı, fakat daha tam anlamıyla uygulanmadı” diye belirti.
Anlaşma kapmasında kararlaştırılan maddelerin ağır aksak ilerlediğini ve bunun beraberinde ciddi tehlikeleri getirdiğini vurgulayan Berîtan Xalid, “Suriye Geçici Hükümeti krizin derinleşmesini istiyor. Eğer bu anlaşmanın maddeleri hayata geçmezse yeni bir savaş tehlikesiyle karşı karşıyayız” diye konuştu.
Haber: Ömer Akın / MA
