Hewler’de serbest gazetecilik yapan Hemn Xoşnaw ile, savaşın Kürdistan’a yansımalarını konuştuk:
- Hewler’de saldırıları günlük hayatı fazla etkilemedi. Dronlar atıldı, füzeler atıldı ama bunların hepsi Amerika tarafından havada patlatıldı. Sadece birkaç yer isabet aldı. Silêmanî’de bir yeri vurdu, ziyaret yerleri vuruldu. O da fazla bir zarar vermedi. Bir-iki hafif yaralanma oldu
- Kürtler nasıl tarafsız olabilir? Bir iki gün dayandık, tamam. Tarafsız olduktan sonra da illa bir şekilde bir tarafı tutmak zorundayız. Yani Amerika nezdinde tarafsızlık İran’ı desteklemek anlamına geliyor. Amerika yıllardır buradaki peşmergeleri eğitiyor, finanse ediyor. Lojistik destek veriyor
- İran ordusu içerisinde zincirleme, emir-komuta yok. İnternet kesilmiş. İkinci günden itibaren kesilmiş, İsrail- ABD saldırılar için haberleşme sistemini kesmiş. Şu anda var olan asker grupları, asker komutanlar, herkes kendi inisiyatifinde çalışıyor
Hüseyin Kalkan
Federe Kürdistan Hükümeti’nden tarafsız kalma açıklamaları gelirken, ajanslara bölgeye düşen füze ve dronların haberleri giriyor. İran savaşı bütün bölgeye taşırma stratejisini uygularken, en çok Kürdistan Bölgesi’ni hedef alıyor. Burada bulunan ABD’ye ait üs ve tesisler füze ve dronlarla vurulurken, bölgede sivil yaşam da olumsuz etkileniyor. İranlı yetkililer açıkça Kürdistan Bölgesel Hükümeti’ni tehdit ediyor. Tehditle kalmıyor, saldırılarda da bulunuyorlar. Geçtiğimiz günlerde İran Savunma Konseyi Üyesi Ali Ekber Ahmediyan’ın Federe Kürdistan Bölgesi yönetimine yönelttiği kapsamlı tehdit bu konuda önemli bir örnek oldu. Bu tehdit mesajında, “Rojhilatlı Kürt grupların sınırdan geçmesi durumunda tüm altyapı ve kurumların hedef alınacağını” söyledi. Ahmediyan, tehdidi şöyle sürdürdü: “Ancak bu gruplar İran sınırlarına girerse, Kürdistan Bölgesi’ndeki tüm tesis ve kurumlar hedef alınacaktır. Kürt partilerinin üyelerinin sınırdan geçişine izin verilmesi Kürdistan Bölgesi’nin onlara ‘tam destek’ verdiği anlamına gelecektir. Böyle bir durumda kurumlar geniş çaplı olarak hedef alınacak, İran’ın zor günlerde Kürdistan Bölgesi’ne sunduğu dostane ilişkiler ve destekler sona erecektir” dedi. Biz de bölgede serbest gazetecilik yapan Hemn Xoşnaw ile bütün bunları, savaşın Kürdistan’a yansımalarını konuştuk.
Xoşnaw, İran saldırılarının günlük yaşamı çok etkilemediğini söylüyor. İran tarafından atılan füze ve dronların genellikle imha edildiğini belirten Xoşnaw, şunları ekliyor: “İran’ın saldırıları günlük hayatı fazla etkilemedi. Dronlar atıldı, füzeler atıldı ama bunların hepsi Amerika tarafından havada patlatıldı. Sadece birkaç yer isabet aldı. Silêmanî’de bir yeri vurdu, ziyaret yerleri vuruldu. O da fazla bir zarar vermedi. Bir-iki hafif yaralanma oldu. Sonar kasabasından bir eve yönelik, o ev KDP’nin eski bir komutanıydı. DAİŞ savaşında şehit olmuş, o eve saldırmışlar. Birkaç can kaybı var sadece.”
Okullar tatil edildi
Günlük yaşam sürerken, özellikle insanların kalabalık yerlerden uzak durmaya çalıştığını belirten Xoşnaw, okulların tatil edildiğini söyledi. Xoşnaw, savaşın bölgeye yansımalarına dair şunları belirtti: “Şu ana kadar büyük bir panik yok. Hayat devam ediyor. Normalde daha fazla panik olması beklenirdi ama öyle değil. Sadece elektrik yok. Elektrik de vurulmamış ama gaz üretimi durmuş. Doğalgaz üretimi durmuş. Onun için elektrik üretimi azaltılmış, çok azaltmış. Onun için elektrikler kesik. Diğer şekilde hayat devam ediyor. Okullar tatildedirler, kapatılmışlar. Yönetimin diğer kurumları çalışıyor. Başka kurumlarda herkes kendi işini yapıyor.”
İran, bugüne kadar ABD’nin bölgedeki üslerini ve petrol tesislerini hedef almış, ancak bu saldırılarda Kürtlerin hiç etkilenmediğini söylemek de mümkün değil. Silêmanî ve Hewlêr’de bazı Kürtlerin evlerine ve Rojhiatli Kürt partilerinin kampları hedef alınmış. Hewlêr’e bağlı Koye’de bulunan ve İran Kürdistan Demokrat Partisi’ne (PDK-İ) ait Azadî Kampı üç kez dron ile hedef alındı. Saldırılar sonucu bir kişinin hafif yaralandığı bildirildi. Hewlêr sınırları içerisinde bulunan Kürdistan Özgürlük Partisi’ne (PAK) ait bir nokta da dron saldırısına uğradı.
Xoşnaw, bu saldırılara dair şu bilgileri veriyor: “Yani şu ana kadar daha çok Amerika’ya ait üslere ve tesislere yönelik saldırılar oldu. Ama mesela Silêmanî’de Kürt partilere ait bir iki yeri vurmuşlar. Rojhilat peşmergelerinin kampları var dediler. Ama bunlar da isabet etmiyor. İran’ın droneleri fazla etkili değiller. Hatta mesela Erbil Havaalanı’na atılan birçokları havada patlatıldı. Çünkü burada Amerika’nın hava savunma sistemleri var. Öyle bir durum. Bir de Haşdi Şabi tarafından bazı dronlar atılıyordu. Geçtiğimiz günlerde onun platformunu buldular. Nereden atıldığını buldular. Onu da imha ettiler, ele geçirdiler. Peşmerge buldu onu.”
Bağdat güçsüz
Xoşnav, “Kürdistan Bölge Hükümeti merkezi Irak Hükümeti’ne tedbir alması için çağrıda bulunmuş, İran’ın saldırılarına karşı tavır almasını istemişti. Ama Irak hükümeti henüz bir tavır açıklamadı. Irak’ın durumu çok karışık. Sistaniya’da, Kerbala’da ne diyecek? O çok önemlidir. O Irak’ın tutumunu belirleyecek. Yani büyük ölçüde belirleyecek tutumunun ne olacağını” diye konuştu.
Xoşnaw, Federe Kürdistan Hükümeti’nin saldırılara karşı çok bir şey yapamadığını belirterek, “Yani bölgesel hükümet tedbirleri ne yapabilir? Bu saldırıya karşı hava savunma sistemi olmaları gerekir. Yok, artık Amerika ile konuşmamışlar. Eğer bu saldırılar devam ederse, daha şiddetli bir şekilde devam ederse acaba Amerika bunu temin edecek mi, edemeyecek mi? Henüz belli değildir. Belki yani gizlice parti arkasında konuşmuşlar bunu diyorum. Ama bu belki değil. Sadece izlenim” dedi.
‘Kürtler tarafsız kalmaya çalışıyor’
ABD ve İran bazen farklı bir söylem sergileseler de Kürtlerin bir bütün olarak İran’a karşı tavır almalarını istiyor. Kürtler şimdiye kadar tarafsızlık açıklamasında bulundular. Xoşnaw, bu konu ile ilgili gözlemlerini şöyle formüle ediyor: “Şu anda resmi tavrı söylüyorum. Açıklanan resmi tutum tarafsızlık. Resmî açıklamalar yönetimin bu savaşta taraf olmak istemedikleri yönünde. Hem Hewlêr’de hem Sîlêmanî’de bu tutum açıklandı. Ama bu tutum ne kadar sürdürülür bilmiyorum. Tamam, resmi tutum bu ama bak mesela şu anda Britanya, Fransa, Almanya gibi büyük ülkeler bunun tarafsız olma yeteneği yok ya da fırsatı yok. Kürtler nasıl tarafsız olabilir? Bir, iki gün, on gün dayandık, tamam. Tarafsız olduktan sonra da illa bir şekilde bir tarafı tutmak zorundayız. Yani Amerika nezdinde tarafsızlık İran’ı desteklemek anlamına geliyor. Amerika yıllardır buradaki peşmergeleri eğitiyor, finanse ediyor. Lojistik destek veriyor. Bu durumda nasıl Amerika’ya karşı çıkacaklar? Şu anda savunmasız bir halk ne yapabilir bu konuda? Yani, gerçekçi olmamız gerekir, objektif düşünmemiz gerekir bu konuda.”
Sınır köyleri boşaltılıyor
İran ordusunun ya da Devrim Muhafızları’nın, Kürtlere yönelik, Kürt güçlerine yönelik bir operasyonunun şu anda olmadığını belirten Hoşnaw, sadece bazı tehditler olduğunu söylüyor. Bu konu ile ilgili şu önemli bilgiyi veriyor Hoşnav: “Ancak geçtiğimiz günlerde sınırda bazı köylerin boşaltılmak istendiği duyumları aldım. Bir mayınlama söz konusu olabilir. Sınırda bir saldırıyı önlemek için öyle bir girişimde bulunabilirler. Bunun dışında ciddi bir yönelim yok şimdiye kadar. Kaç köy olduğunu bilmiyorum. Çünkü bağlantı çok çok zor. Rojhilat ile konuşmak, bağlantı kurmak çok zor. Ama Merivan tarafından sanki birkaç güne uyarmışlar, o köyleri boşaltın, öyle demişler, sanki. Öyle bir şey duydum ama gerçekten netleştiremedim. Çünkü netleşmesini zor.” Hoşnaw, Rojhilat’ta veya İran’dan Federe Kürdistan’a henüz bir göç olmadığını da ekliyor.
Rojhilat’taki Kürt partiler çok dikkatli
Hoşnaw, Rojhilat’taki Kürt partilerin şu anda beklemede olduğunun bilgisini vererek, “Şu anda durum çok belirsiz. Bu nedenle Kürt partileri fazla bir açıklamada bulunmuyorlar. Daha çok halkı korumak istiyor. Eğer bir tutumları varsa da bunu dışarıya sızdırmıyorlar. Yani beklemedeler diyebiliriz” dedi.
Xoşnav, son olarak şu bilgileri paylaştı: “Dışarıya haber sızmaması için oldukça dikkatli olduklarını sanıyorum. Rejimin her tarafta ajanları var. Partilerin planları, nasıl düşünüyorlar, ne yapacaklar? Yani sadece birkaç kişi biliyorlar. Ama onlar galiba hazırlık içindedirler. Hazırlık içindedirler, belki kendi aralarında bir iş bölümü var sanıyorum. İran ordusu içerisinde zincirleme, emir-komuta yok. İnternet kesilmiş. İkinci günden itibaren kesilmiş, İsrail- ABD saldırılar için haberleşme sistemini kesmiş. Şu anda var olan asker grupları, asker komutanlar, herkes kendi inisiyatifinde çalışıyor. Bir de askerler ya da polisler, Besicler ya da Devrim Muhafızı ordusunun temsilcileri camilerde, hastanelerde ve okullar içinde saklanıyorlar. Şu anda bir boşluk var, otorite boşluğunu hissediyorsunuz Kürdistan’da. Amerikan tarafından sık sık karakollar vuruyor, istihbarat yerleri vuruluyor, öyle bir durum var. Bence Kürt partileri şuna bakıyorlar, şu anda İran hava kuvvet savunması tahrip olmuş. Sıfıra gelmiş, sıfır düzeyine gelmiş. Ama şu anda roket, füze atmalarının kabiliyeti daha var. Az da olsa kalmış. Bunun için bence bekliyorlar. Birkaç gün içinde Amerika-İsrail uçakları bunu da bitirir ya da bitirme durumuna getirirler. Ondan sonra bir karar verecekler ne yapacaklarına.”
