Türkiye Avrupa’dan ithal edilen çöplerle adeta çöplüğe dönüşürken, gelen tehlikeli atıklar atık yakma tesisleri ve çimento fabrikalarında yakılmakta. Yakma tesisi kuran şirket bedava yakıt ile elektrik üretirken tek kazanan olmakta
Türkiye’nin dört bir yanında ortaya çıkan çöp ve tehlikeli atık yakma tesisleri bir avuç sermaye çıkarı uğruna desteklenmekte. Yakma sonucu ortaya çıkan ısıyla elektrik üretilmesi bedava ‘yakıt’ olarak değerlendirilen atıkların yakılması sonucu tesisin bulunduğu bölgede yaşam zehirlenmektedir. Türkiye’de ve birçok ülkede çöp yakma sadece adı geçen bu tesislerde yapılmıyor. Çimento fabrikaları yıllardır kullanılmış araba lastiği ve her türden plastik dâhil olmak üzere ağırmetal yüklü sanayi çamurlarını yakmaya devam ederken, termik santrallerde atık yakmaktadır. En son Kırklareli’nin Lüleburgaz ilçesinde ortaya çıkan yakam tesisi bölge halkı tarafından tepkiyle karşılandı.
Ciddi çevresel riskler
Lüleburgaz’ın Eskibedir Köyü’nde Atık Yakma Tesisi girişimine karşı köylüler ayağa kalktı. 4R Çevre ve Enerji San. ve Tic. A.Ş. tarafından planlanan Elektrik Üretimi – Yakma Tesisi’ne halk tarafından tepki gösterildi. ÇED toplantısının yapılacağı gün olan 10 Mart Salı günü Tesiste çıkan yangının ardından Çevre ve Şehircilik Bakanlığı toplantıyı iptal etti. Tesisin kurulmasına karşı yapılan basın açıklamasında konuşan Eskibedir köyü Muhtarı Cumhur Gül, projenin bölge için ciddi çevresel riskler barındırdığını söyledi.
Tehlikeli atıklar
Yaklaşık 24 bin 472 m² büyüklüğündeki bir alanda tehlikeli ve tehlikesiz atıkların yakılmasının planlandığını belirten Gül, “Lüleburgaz, sanayi atıklarının yakılacağı bir bölge değildir. Tehlikeli atıkların yakılması; hava kirliliği, toksik gaz emisyonları, ağır metal yayılımı, dioksin ve furan oluşumu gibi ciddi çevresel ve sağlık riskleri doğurabilecek bir faaliyettir. Bir zamanlar içinde yüzdüğümüz, balık tuttuğumuz ve tarlalarımıza can veren Ergenemiz, artık kirlilikten dolayı bizden can almaktadır. Köyümüzdeki canlı nüfusu, mezarlığımızda yatanlarımızdan daha az kalmıştır” dedi.
Yangın çıktı!
Muhtar Gül, “İki gün önce hepimiz şahit olduk; burada bir yangın çıktı. Bölgemizde hâkim olan kuzey rüzgârları nedeniyle kapkara, zehir yüklü dumanlar bir anda tüm Lüleburgaz’ı sardı. Ne soluduğumuz belli değil! Hepimiz rahatsız olduk. Burada zaman zaman bu tür yangınlar meydana gelmektedir ve yarın olmayacağının garantisini kimse veremez. Kamyonlarla gelecek bu atıklar, çevreye geri dönüşü olmayan zararlar verebilir. Zaten yoğun olan trafiğimizi daha da içinden çıkılmaz hale getireceği ortadadır” diye belirtti.
Her şey sermaye için
2018’e kadar kadar tüm gezegenin çöplük alanı olan Çin, atık ithalatını yasaklamasıyla atık yakma tesisleri Avrupa’da boy göstermeye başladı. Romanya’da Teodor Nita isimli bir savcıya bir siyasetçinin atık kaçakçılarına karşı neden ciddi bir baskı uygulanmadığını sorduğunda aldığı yanıt dikkat çekiciydi. Savcı Nita, “Bunu yapamayız çünkü bu çimento üreticilerini kızdıracak ve onların güçlü bir lobisi var” sözleri yaşanan sürecin özetidir. Fransa’da, Ocak 2023’te Nice’te Veolia’ya ait bir belediye atık tesisinin radyoaktif atıkları yaktığı ortaya çıkarılmıştı.
Tesisler her yeri zehirliyor
Yakma fırınlarından çıkan toksinler arasında kansere, sinir hasarına ve doğum kusurlarına neden olabilen furan ve dioksinler bulunur. Bir çöp yakma fırınının rüzgâr yönünde yaşayan herkes bu tehlikeli kimyasalları soluma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Atık yakma tesislerinde yakılan her 3 ton atıktan yaklaşık 1 ton kül oluşmaktadır. Bu tesislerden havaya karışan ağır metal ve KOK’lardan (Kalıcı Organik Kirletici) yüzlerce kat daha fazlası uçan küllerle çevreye yayılır. Ne kadar önlem alınırsa alınsın, kül boşaltım alanlarındaki küllerin rüzgârla birlikte çevreye yayılması engellenemez. Kül toplama alanlarının su geçirmez olduğu iddia edilen zemini göreceli bir koruma sağlar. İçeriğindeki zehirli atıklar zamanla çok daha zehirli farklı bileşiklere dönüşür ve sızıntı yeraltı sularını zehirler. Suyun doğal çevrimi, kirliliği her alana yayılır ve besinler de kirlenirken, ortaya çıkan kirlilik sonunda insan dâhil her canlıya ulaşır.
Yakılan atık, zehire dönüşüyor!
Alman Çevre Yardımı kuruluşunda dönüşüm ekonomisi uzmanı olarak çalışan Thomas Fischer, “Çöplerin yakılması temiz ve atıksız bir yöntemmiş gibi yansıtılıyor, ancak bu kesinlikle doğru değil” diyor. Fischer, atığın da atığının var olduğunu ve bu atıkların yüksek derecede zehirli atık olarak karşımıza çıktığını belirtiyor. Fischer, yakma işlemi sırasında dioksin ve furan gibi direkt kanserojen maddelerin yanı sıra zehirli kül ve tozun ortaya çıktığını söylüyor. Almanya Çevre ve Doğayı Koruma Birliği tarafından sunulan verilere göre, çöpler yakıldıktan sonra ortaya çıkan maddeler kanser, solunum yolu hastalıkları ve doğuştan sakatlıklara neden oluyor.
EKOLOJİ SERVİSİ
