Erzîngan (Erzincan) – Pulur(Ovacık) arasını 45 dakikaya indirmesi planlanan ‘Munzur Dağları Geçişli Yol Projesi’, ekolojik yıkım ve maden faaliyetlerini kolaylaştıracağı gerekçesiyle tepki çekti
Duygu Kıt
Endemik bitkileri ve yaban hayatı popülasyonu açısından zengin bir biyoçeşitliliğe sahip olan Munzur Dağları yeniden hedefte. 2 Şubat 2026 tarihinde Ergan Dağı Kayak Merkezi’ni ziyaret eden Erzincan Valisi Hamza Aydoğdu ile Tunceli Valisi Şefik Aygöl, Erzîngan(Erzincan), Dêrsim, Elazîz(Elazığ) ve Meletî(Malatya)’yi kapsayan çok günlük turizm programları ihtiyacından bahsederek “Munzur Dağları Geçişli Yol Projesi” hakkında basına bilgi verdi. Güzergah bilgisinin verilmediği duyuruda Munzur Dağları’ndan geçirilecek yeni yol sayesinde Karadeniz’den Doğu Anadolu’ya, Doğu’dan Güneydoğu Anadolu’ya uzanan turizm hattının güçlendirilmesinin hedeflendiği kaydedildi. Ancak uzun yıllardır başta Munzur Vadisi Milli Parkı olmak üzere birçok ormanlık alanı, dağları, yaşam alanları maden ve enerji projeleriyle tahribata uğratılan Dêrsim’de siyasi parti temsilcileri ve çevre örgütleri söz konusu projeyi gazetemize değerlendirdi.
‘Bu yol istila yoludur’
Munzur Koruma Kurulu Sözcüsü Ulaş Yeğin Munzur Dağları ve Dêrsim coğrafyasının, sermaye işbirliğiyle yürütülen yağma ve talan politikalarının yeni bir saldırısıyla karşı karşıya olduğunu belirtti. Yeğin şunları söyledi: “Erzincan-Ovacık arasında planlanan yol masum bir yol projesi değildir. Dêrsim’i madenciliğe, enerji şirketlerine ve sermaye birikimine açmayı hedefleyen bütünlüklü bir yıkım planının parçasıdır. Bu yol toprağı delen maden sahalarının, suyu boğan HES projelerinin ve doğayı metalaştıran rant düzeninin önünü açmak için planlanmaktadır. Munzur Vadisi ve çevresi; endemik türleriyle, suyu, toprağı, havasıyla, inanç merkezleri, kutsal mekânları ve kolektif hafızasıyla bir yaşam alanıdır. Erzincan Ovacık yolu bu yaşam alanını parçalayan, bölen ve denetim altına alan bir müdahaledir. Dağlar yarılacak, dereler borulara hapsedilecek, ormanlar maden sahalarına dönüştürülecektir.”
‘Yol projesi derhal durdurulmalı’
Dêrsim ve çevresinin yüzlerce maden ruhsatıyla kuşatıldığını, Munzur ve Plemüriye(Pülümür) havzaları enerji projeleriyle tehdit altına alındığını ifade eden Yeğin, “Yol projesi bu yıkım zincirinin kilit halkasıdır.” diyerek, “Yol olmadan maden olmaz, şantiyeler işlemez, yol olmadan doğa yağması hızlanmaz, sermayenin kar oranı yükselmez. Munzur Dêrsim coğrafyasının can damarıdır. Munzur’u kirletecek, yönünü değiştirecek, akışını kesintiye uğratacak her proje doğrudan yaşam hakkına saldırıdır. Sermayenin karı için Munzurların feda edilmesine izin vermeyeceğiz. Doğa yok edilirken tarafsızlık, su gasp edilirken sessizlik, toprak ve ormanlar yok edilirken suskunluk yıkımın ortağı olmaktır. Dêrsim coğrafyasındaki tüm maden ruhsatları iptal edilmelidir. Dêrsim coğrafyasının bir bütünü ‘Ekolojik ve Kültürel Koruma Alanı’ ilan edilmelidir. Yerel halkın rızası olmadan hiç bir proje yaşama geçirilmemelidir.” ifadelerini kullandı.
‘Munzur Yeşil Yol olmayacak’
Emek Partisi Dêrsim İl Örgütü Başkanı Ergin Tekin, “Bu projenin bize hatırlattığı şey Karadeniz’in yaylalarını birbirine bağlamak ve bu sayede yayla turizmini canlandırmak amacıyla yapıldığı söylenen Yeşil Yol projesi oldu.” dedi. Tekin şu değerlendirmede bulundu: “Her iki ilin valileri tarafından açıklanan projenin öğrenilmesinden sonra herkesin aklına ilk olarak Dersim’in dağlarının çok büyük bir kısmının maden sahası ilan edilmiş olması geldi. Tıpkı çevrecilerin ve Karadeniz köylülerinin öngördüğü gibi Yeşil Yol projesi bir yandan yaylaları ranta ve talana açarken diğer yandan Karadeniz’in bakir bölgelerinde maden sahalarının açılmasını kolaylaştıran bir proje oldu. Bugün de biz aynı şeyin Munzur Dağları’nda yaşanabileceğine dair kaygılıyız. Elbette ki böylesi girişimler söz konusu olursa bölgede yaşayan köylülerle birlikte bu projelerin gerçekleşmesine izin vermemek üzere hep birlikte mücadele edeceğiz.”
‘Kentin acil ihtiyacı deprem’
“Temel kent hizmetlerinin kapasitesi arttırılmadan yapılacak turistik projeler kentin yerli nüfusu üzerinde pek çok açıdan baskı yaratıyor.” diyen Tekin sözlerini şöyle devam etti: “Diğer yandan Dêrsim küçük nüfusu ve sınırlı altyapısı ile bugünkü turizm talebini bile karşılamakta güçlük çeken bir kent. Tüm bunların yanı sıra Dêrsim’in de önemli biçimde etkileneceğinin öngörüldüğü bir deprem gerçeğiyle yaşıyoruz. Kentin ve ilçelerinin dünyayla bağının tünellerle ve sıra sıra dizilmiş viyadüklerle, köprülerle kurulduğu da ortada. Bu anlamda kentin en acil ihtiyacı deprem durumunda ulaşım kesintiye uğramaması için yapılacak alternatif yol çalışmalarıdır.”
‘Dağa asfalt olur mu?’
Ekolojist Hasan Şen ülke genelinde “ulaşım kolaylığı” başlığıyla açılan her dosyanın doğanın, inancın ve yerel yaşamın geri çekilmesiyle sonuçlandığına dikkat çekti. “Projeyi meşrulaştırmak için kullanılan ‘terörün sona ermesiyle’ ifadesi meseleyi tüm çıplaklığıyla ele veriyor.” diyen Şen şunları paylaştı: “Munzur Dağları bir yol güzergâhı değildir. Endemik türlerin, kutsal mekânların, yaban hayatının ve kuşaktan kuşağa aktarılan hafızanın iç içe geçtiği bütünlüklü bir yaşam alanıdır. Proje teknik bir kazanım gibi sunulabilir. Ancak bu kısalma, dağların yarılması, vadilerin parçalanması ve bugüne kadar görece korunmuş alanların yeni yatırım sahalarına dönüştürülmesi anlamına geliyorsa, burada kısalan yol değil; doğanın kendisidir. Munzur’u bugüne dek koruyan şey askerî yasaklar ya da güvenlik politikaları değildi. Asıl koruyucu, yolun, madenin ve betonun bu coğrafyaya ulaşamamasıydı. Şimdi güvenlik söyleminin yerini turizm ve kalkınma dili aldığında, topraklarımız bu kez başka gerekçelerle hedef haline getiriliyor.”
‘Munzur yol değildir’
“Dêrsim’in ihtiyacı daha fazla asfalt değil, mevcut yolların iyileştirilmesi, yerel halkın söz ve karar hakkının tanınması, ekosistemi merkeze alan gerçek bir koruma anlayışıdır.” diyen Şen, “Tartışılması gereken turizmin varlığı değil; nasıl, nerede ve kimin yararına yapıldığıdır. Her dağ geçidini yola, her vadiyi seyir alanına, her suyu ekonomik değere indirgemek turizm değil; doğanın metalaştırılmasıdır. Bugün ‘ulaşım’ adıyla açılan kapılar, yarın maden ve enerji projelerine aralanır. Dêrsim için gerçek bir milat, protokol fotoğrafları ya da kısalan mesafeler olmayacak. Milat, bu topraklara rağmen değil, bu topraklarla birlikte karar alma cesaretinin gösterildiği gün olacaktır. Munzur Dağları yol değildir ve bu gerçeği hatırlatmak, yalnızca bir tercih değil, bu coğrafyaya karşı bir sorumluluktur.” şeklinde konuştu.
‘Neden bu yol öncelikli?’
DEM Parti Dêrsim Milletvekili Ayten Kordu projenin kentin öz dinamikleri, demokratik kitle örgütleri, ilgili mesleki örgütleriyle değerlendirilmeden gündeme getirilmesini ve merkezden karar verilmesini eleştirdi. Kordu, “Erzîngan’da İliç maden katliamının davası sürerken, İliç burnumuzun dibindeyken, Pulur’la Erzîngan yolunu bağlamaya çalışmak halkta ve hepimizde şu kaygıyı gündeme getiriyor: Acaba bu durum İliç’le, madenlerle mi ilgili? Hangi ihtiyaca ilişkin bir yol kısaltması yapılacak, kalkınma için mi yoksa ileride madenlere hizmet edebilecek bir çalışma mı yürütülecek burada? Bu şüpheden ziyade bir kanı bizde. Çünkü bu kentin işsizlik sorunu, kalkınma sorunu, doğaya peşkeş çekilme sorunu, yol ve altyapı sorunu var. 90’larda göç etmiş ve şu anda köylerine geri dönen insanların elektriği ve suyu yok hala. Bırakalım tarım ve hayvancılık konusunda desteklenmeyi köylerin yolları yok.” dedi.
‘İliç unutulmamalı’
Kordu, bir diğer yol projesi olan Qısle(Nazımiye) ile Erzîngan’ı birbirine bağlayacak 17 km’lik çalışmaya ihale bitmesine karşın uzun yıllardır başlanılmadığını hatırlatarak sözlerini şöyle sürdürdü: “Söz konusu yol yıllardır yapılmıyor ama birdenbire ‘Ovacık’la Erzincan arasını 45 dakikaya indireceğiz’ deyip bir anlaşma üzerine gidiliyor. Erzincan Valisi’ne şunu sormak lazım: İliç’te yaşanan katliamın hesabını verdiniz mi? Altın madeninin hala işletilmesi için canla başla bir çalışma yürütüldüğünü çok iyi biliyoruz. Bunlardan bir tanesi de Erzincan Valisi. Sizler hangi ihtiyaca göre Pulur’la Erzîngan arasındaki yolu kısaltmak için çalışma yapıyorsunuz?”
