Rusya Federasyonu Başkanı Putin, yeni bir dünya krizini ateşledi, Ukrayna kuşatması ile. Halen bir işgalden bahsedemeyiz. Yaşanan işgal tehdidi…
Üstü örtülü nükleer silah tehdidinde bulunulması, bir anlamda ters tepti. Birleşmiş Milletler’den NATO’suna, AB’den Güney Kore’sine herkesi alarm durumuna geçirdi.
Sorun sadece bir Ukrayna sorunu olmaktan çıktı.
Ukrayna Başkanı komedyen Zelenski de az provakatör değil!
Kırım’ın ilhakı bir bakıma kolay atlatıldı. Nazi Almanya’sının Avusturya’yı ilhakı, ardında Çekoslovakya’nın işgali gibi.
Ama ardından Polonya paylaşılınca, 2. Dünya Harbi patlak verdi.
Donetsk, Don Kazaklarının namlı ülkesi, 2014 yılında Ukrayna’ya başkaldırarak , Bağımsızlık Beyannamesi’ni açıkladı Donetsk Halk Cumhuriyeti’ni ilan etti. Kendi kaderini tayin hakkını kullanarak.
İşte Putin’in 22 Şubat’ta yaptığı Donetsk Halk Cumhuriyeti’ni resmen tanımaktı. Donetsk Halk Cumhuriyeti de Rusya’dan Ukrayna tehdidi karşısında yardım istedi.
Ukrayna Başkanı komedyen Zelenski barışçıl ayrılmayı kabul etseydi belki de kriz bu kadar tırmanmazdı.
Bir anlamda, Donbas bölgesi Rusya’nın Kıbrıs’ı oldu.
TC, 1974 yılında doğru bir iş yaparak, faşist Yunan Cuntası’nın Makarios’a karşı darbesine karşı askeri müdahelede bulundu.
Ama daha sonra geri çekileceğine, yasal başkan Makarios’u tanımayarak, Kıbrıs’ın kuzeyini işgal etti, bir çeşit mübadele yaşandı, Kıbrıs’tak Türkler yetmeyince Anadolu’dan nüfus transferi yapıldı.
Bu el koymaya karşı uluslararası tepki geldi, ambargolar geldi ama bir işe yaramadı. Rusya’ya karşı da yarayacağını sanmıyorum. Sonunda Donbas’ın Rusya Federasyonu’na ilhakında uzlaşılacak bence.
Komedyen Zelensi’nin Putin’i direkt araması da bence bunun belirtisi. Her ne kadar ilk başta yanıt almasa da. Keşke bu aramayı daha önce yapsaydı!
Milliyetçiliğin iyisi kötüsü yok. Hiçbirinin geçmişi temiz değil. Hangi dünya gücünden aldığı önemli.
Putin, elinden gelirse eski Rus imparatorluğu’nu kurma hayalinde, dinle de ittifak halinde.
Al sana Başkanlık sistemi! Sonuç: bölgesel ve global krizler.
Putin, eski Sovyet Cumhuriyetleri’nin Rus kökenli yurttaşlarını fişekliyor.
Ama eski cumhuriyetlerinde egemen olan milliyetçilik. Baltık Cumhuriyetlerinin Rus kökenli yurttaşları dışlandıklarını ifade etmekte.
Ukrayna milliyetçiliği, geçmişten sabıkalı. Ukrayna’nın 1.5 milyon Yahudi nüfusu, Ukrayna milliyetçilerinin katılımı ile katledildi, Nazi ordusu daha çok Kızıl Ordu ile savaşa yoğunlaştığı için.
Ukrayna bugüne kadar, Holokaust’taki paydan dolayı özür dilemedi.
Odesa’nın Yahudi sakinleri ise, Nazilerin müttefiki Romen ordusu mensupları ile birlikte kıyıma uğradı. Sorumluları 1946 yılında Romanya’da Halk Mahkemesi’nde yargılandılar ve mahkum oldular. Odesa ve çevresinde 100 bin dolayında Yahudi insan katledildi. 2014 Mayıs’ında Ukraynalı radikal milliyetçiler Kulikovo Meydanı’ndaki sendika binasını ateşe verdi, eskiden KP merkezi olan binaya sığınmış olan Ruslardan 50’si yanarak öldü. 1993 Sivas’ındaki gibi.
Odesa benim gözde kentlerimdendir. Odesalı yazar İzak Babel en gözde yazarlarımdandı ve cezaevinde onun öykülerini tercüme etmiştim 1973 yılında. 1905 yılında çarlık rejiminin provoke ettiği pogromu çocuk gözüyle anlattığı “Güvercinliğimin Öyküsü”nden çok etkilenmiştim ve soykırım konusuna yönelmemi sağlamıştı. (*)
Kapağında, bölgeden yetişen büyük ressam Chagall’ın 17 Devrimi’ni simgeleyen bir resmini kullanmıştım.
Ve şimdi, Beyaz Rus Başkanın izniyle Beyaz Rusya üzerinden eğelen uçaklar Osesa’yı bombalıyor.
Ve elbette Eisenstein’ın “Potemkin Zırhlısı” filminde limana inen basamaklar…
(*) İzak Babel, Odesa Öyküleri, Türkçesi. R.Zarakolu, 3. Baskı, Belge Yayınları 2006
