SAMER’in Mêrdîn’in 4 ilçesinde gerçekleştirdiği ‘Kadın Profili ile Kadına Yönelik Şiddet Farkındalığı Saha Çalışma Raporu’na göre kadınların yaklaşık yüzde 80’i evlerinde şiddete maruz kaldığını belirtti
SAMER Saha Araştırmaları Merkezi, “Ergani, Artuklu, Nusaybin ve Kızıltepe Kadın Profili ile Kadına Yönelik Şiddet Farkındalığı Saha Çalışma Raporu”nu açıkladı. 2025 yılında 3 bin 713 kadınla yüz yüze görüşülerek hazırlanan rapor ile kadına yönelik şiddeti toplumsal bağlam ve dinamikleriyle birlikte analiz edilerek, kapsamlı bir şiddet profili ve haritası çıkarma amaçlandı.
Araştırmada kullanılan soru formu 4 bölümden oluştu. İlk bölümde, araştırma grubunu oluşturan kadınların sosyo-ekonomik-kültürel profillerini de içeren demografik verilere erişmeyi sağlayan sorulara odaklanıldı. İkinci bölümde, kadınların günlük ve kamusal yaşamı, karar alma ve sorumluluk çerçevelerine, üçüncü bölümde araştırma grubunun kadına yönelik şiddet algısına, şiddeti gerekçelendirme hallerine, şiddet sırasında ve sonrasındaki tutumlarına, şiddetle baş etme halleri, dördüncü bölümde ise kadınların yaşadıkları kentin belediye hizmetlerine dönük görüş, öneri ve beklentilerine yer verildi.
Evlendirme yaşı
“Kaç yaşında evlendiniz?” sorusuna Mêrdîn’in (Mardin) Artûklû (Artuklu) ilçesinde yanıt veren kadınların yüzde 74,4’ü, Nisêbîn’de (Nusaybin) yüzde 70,8’i, Qoser’de (Kızıltepe) yüzde 73,5’i, Amed’in Erxenî (Ergani) ilçesinde ise yüzde 73,4’ü evli kadınlardan oluştu.
Her dört ilçede de evlenme yaşı yaygın olarak 18-24 yaş arasında olurken, 9-14 yaş grubunun en yüksek görüldüğü yer ise Nisêbîn oldu. Rapora göre, Artûkl’u’da kadınların yüzde 47,4’ü, Nisêbîn’de yüzde 60,2’si, Qoser’de yüzde 62,5’i, Erxenî’de yüzde 58,3’ü görücü usulü ile evlendi. Yine aile baskısı sonucu evlenen kadınların oranı yüzde 1,8, berdel usulü yüzde 2,1 oranıyla Nisêbîn ön plana çıktı.
Çalışma durumu
Araştırmada “Çalışıyor musunuz?” sorusuna “evet” diyen yüzde 18,7 oranı ile en yüksek çalışan Qoser’de gözlemlenirken, Artûklû’da yüzde 16,6, Erxenî’de yüzde 14,7, Nisêbîn’de ise yüzde 13,9 oranında kaldı.
Araştırmaya göre, “Ev ve çocuk sorumluluklarım var” yanıtı, çalışmama nedenleri arasında tüm ilçelerde ilk neden olarak yer aldı. Bu oran Nisêbîn’de yüzde 53, Artûklû’da yüzde 56,7, Qoser’de yüzde 57,6 ve Erxenî’d yüzde 47,9 olarak kaydedildi.
“Eşim izin vermiyor” yanıtı Qoser’de yüzde 2,9, Erxenî’de yüzde 6,4 oranında dile getirilirken, Erxenî’de “Ekonomik şiddete maruz bırakılma” oranı ise yüzde 3,2 olarak görüldü. Ayrıca okur-yazarı olmayan kadınların oranı Erxenî’de yüzde 15,70, Qoser’de yüzde 19,70, Nisêbîn’de yüzde 22,90 ve Artûklû’da yüzde 16 olarak tespit edildi. Dört ilçede de kadınların zamanının büyük bölümünün ev işine verirken, en baskın başlığın “maddi sorunlar” olduğu gözlemlendi.
Erkek şiddeti
“Kadına yönelik şiddet denildiğinde aşağıdaki davranışlardan hangilerini şiddet olarak görüyorsunuz?” sorusuna kadınlar, fiziksel, psikolojik, cinsel ve dijital şiddet biçimlerinin büyük oranda şiddet olarak tanımladı. Nisêbîn’de haftada bir-iki kez şiddete maruz kaldığını belirtenlerin oranı yüzde 23,3, her gün şiddete maruz kaldığını belirtenlerin oranı ise yüzde 21,9, Artûklû’da da “her gün” ve “haftada bir-iki kez” yanıtını verenlerin oranı yüzde 19,7 olarak gözlemlendi. Buna karşın Qoser ve Erxenî’de şiddetin daha çok “ayda bir-iki kez” düzeyinde olduğu raporda yer aldı. Qoser’de bu oran yüzde 31,0 iken, Erxenî’de yüzde 27,9 oldu. Şiddetin en çok hangi ortamlarda yaşandığına ilişkin yanıtlar değerlendirildiğinde, dört ilçede de şiddetin evlerinde gerçekleştiği görüldü. “Kendi evinde” yanıtını veren kadıların oranı Nisêbîn’de yüzde 76,5, Artûklû’da yüzde 79,7, Qoser’de yüzde 83,3, Erxenî’de ise yüzde 73,0 oranlarıyla her ilçede ilk sırada yer aldı.
Şiddete karşı başvuru
Şiddetle karşılaşıldığında verilen tepkilere ilişkin yanıtlar incelendiğinde, dört ilçede de en baskın davranışın “susmak” olduğu görüldü. Öyle ki, “Sustum” yanıtı Nisêbîn’de yüzde 61,1, Artûklû’da yüzde 65,0, Qoser’de yüzde 74,1 ve Erxenî’de yüzde 45,2 oranlarıyla yine her ilçede ilk sırada yer aldı.
Şiddete karşı dört ilçede resmi ya da gayriresmi destek arama davranışının ise sınırlı kaldığı görüldü. “Hiçbir yere başvurmadım” diyenlerin oranı Nisêbîn’de yüzde 50,5, Artûklû’da yüzde 64,9, Qoser’de yüzde 37,7 ve Erxenî’de yüzde 60,6 düzeyinde oldu.
Şiddete maruz kalındığında sığınma, psikososyal destek ve 6284 kapsamındaki hukuki danışmanlık hizmetlerine erişim düzeylerine bakıldığında, “erişemedim” yanıtı Artûklû’da yüzde 77,1, Nisêbîn’de yüzde 90,8, Qoser’de yüzde 91,3 ve Erxenî’de yüzde 76,0 oranında kaldı.
Anadil
Anadilinde bilgi ya da destek alabilme yönündeki soruya ise “Hayır” yanıtını verenlerin oranı Nusêbîn’de yüzde 50,0, Artûklû’da yüzde 50,0 ve Erxenî’de ise yüzde 58,3. Qoser’de ise bu soruya “hayır” yanıtı verenlerin oranı yüzde 100 oldu.
Yerel yönetimlerden beklentiler
Kadınların belediyelerden beklentilerine bakıldığında ise, taleplerin yalnızca hizmet odaklı değil, gündelik yaşamı kolaylaştırmaya, güvenliği ve sosyal destek mekanizmalarını güçlendirmeye dönük olduğu görüldü.
Rapora göre kadınların belediyelerden belli başlı talepleri şu şekilde:
- Ekonomik destek ve istihdam olanaklarının artırılması,
- Sosyal destek ve danışmanlık hizmetleri,
- Güvenli kent ve güvenli ulaşım
- Çocuklara yönelik kreş, etüt ve bakım hizmetleri
- Kültürel, sosyal ve eğitim odaklı faaliyetlere erişimin artırılması.
HABER MERKEZİ
