Afganistan’da son yıllarda sivil katliamları artış kaydetti. Aylar süren pazarlıklar sonucu varılan geçici ateşkes sonrası gözler
Afganistan’da 20 yıldır yıkıcı bir savaş yaşanıyor. Afganistan’da sadece 2019’da hayatını kaybeden ya da yaralanan sivil sayısı 10 bini aştı, 10 yılda 100 binden fazla sivil hayatını kaybetti veya yaralandı. BM ise ABD ve Rusya’nın istemediği kararlar çıkaramıyor, trajediyi önleyici adımlar atamıyor.
Afganistan’daki savaş ve sivil katliamı barış, adalet vurgularını açıklamalarından düşürmeyen BM tarafından izleniyor. Birçok ülkenin asker gönderdiği, Afgan ordusu ve NATO güçlerinin katliamları, Taliban gibi örgütlerin katliamları ülkeyi onlarca yıl geriye götürdü. Taliban ile ABD ve Kabil yönetimi arasında görüşmeler yapılırken diğer yandan sivillerin hayatı altüst olmuş durumda. Son 10 yılda 100 binden fazla sivil hayatını kaybetti. NATO çatısı altında görev yapan Kararlı Destek Misyonu’nun (Resolute Support), ABD güçlerinin İHA’larla gerçekleştirdiği katliamlar “özür”lerle örtülüyor. Afganistan’daki BM Yardım Misyonunun yayınladığı rapor, ülkede 2019’da 3 bin 493 sivilin hayatını kaybettiğini, 6 bin 989’unun yaralandığını ortaya koydu.
Raporda, Afganistan’da son 10 yılda iç savaşta ölen veya yaralanan sivil sayısının 100 bini geçtiği belirtilirken, 2019’da Taliban’ın hedefi olan sivil sayısının yüzde 21, Afgan ve ABD güçlerinin saldırılarında ölen ya da yaralanan sivil sayısının da yüzde 18 arttığına dikkat çekildi. Raporda ayrıca, ABD güçlerinin, Afganistan’da geçen sene 2013’ten bu yana hiç olmadığı kadar bomba attığı kaydedildi. En fazla ölüm ya da yaralanma olayı da başkent Kabil’de yaşanıyor.
Etkilenmeyen sivil yok gibi
BM Genel Sekreteri’nin Afganistan Özel Temsilcisi Tadamichi Yamamoto, Afganistan’da neredeyse her sivilin süregelen şiddetten bir şekilde şahsen etkilendiğini belirterek, “Barış çok gecikmişken tüm tarafların çatışmayı durdurmaya sarılması kesinlikle mecburi. Sivil yaşamlar korunmalı” demişti. BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Michelle Bachelet de “Savaşan taraflar, kadınların, erkeklerin, kızların ve oğlan çocuklarının, bombalar, toplar, füzeler ve mayınlarla öldürülmesini önlemek için gereken önlemleri almak zorundadır. Aksi kabul edilemez” ifadesini kullanmıştı.
Geçici ateşkes
ABD ile Taliban arasındaki 18 aylık barış görüşmeleri kapsamında anlaşmaya varılan 7 günlük ateşkes 22 Şubat’ta başladı. Geçici ateşkes, 18 yıldır savaşın gölgesinde yaşayan Afganlarca coşkuyla karşılandı. Nangarhar vilayetinde, Paktiya vilayetinde sokağa çıkan yüzlerce kişi sevinç gösterisi yapmıştı. Paktiya vilayetinin merkezi Gardiz’de halk, Taliban’a ve Afgan hükümetine ateşkesi uzatma ve kalıcı bir barış için çalışma çağrısında bulundu. Kutlamalara katılan Afganlar, “Dileğimiz barış”, “Barışın önündeki tüm engeller kaldırılmalı” yazılı pankartlar taşımıştı. Ateşkes bozulmazsa ABD’nin Afganistan’a girdiği 2001 yılından bu yana uygulanan ikinci ateşkes olarak tarihe geçecek. ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo da ABD ile Taliban arasında Afganistan’da 29 Şubat’ta barış anlaşması imzalanmasının beklendiğini duyurmuştu
