Kamuya ait olan ne varsa şirketlere devreden iktidar Soma A santralini de satışa çıkardı. 2015’te çiftçinin parasıyla Konya Şeker’e 685 milyon dolara aldırılan Soma B santrali bugün batak durumda
K. Bülent Ongun
Özelleştirme İdaresi, Elektrik Üretim AŞ’ye (EÜAŞ) ait 960 MW güce sahip Soma B Termik Santralini satışa çıkarmış ve santrali Konya Şekerin aldığı duyurulmuştu. Soma’da bu kez yine EÜAŞ’a ait 44 MW gücündeki Soma A Termik Santrali de satışa çıkarıldı. İhalede son teklifler 10 Şubat 2026’da alınacağı belirtildi. Bu satışa herhangi bir şirketin alıcı çıkmaması halinde iktidarın baskısı ile aynen Soma B Santralinde olduğu gibi Pankobirlik ya da altıncılığa soyunan Gübretaş gibi köylüye ihanet içinde olan bir kuruma satılmasının gündeme gelebileceği belirtiliyor. Çiftçilerin üyesi olduğu pancar kooperatiflerinin birliği olan Pankobirlik’e bağlı Konya Şeker’e Soma B Termik Santrali satılmıştı.
TKİ’ye borcu yapılandırıldı
6 üniteden oluşan ve 960 mw gücünde olan Soma B Santrali 2015 yılında 685 milyon dolara yani bugünkü kurla 29 milyar 455 milyona Pankobirlik’e bağlı Konya Şeker’e aldırıldı. Soma Termik Santrali’ndeki üretim iddiaya göre TKİ’ye olan borcu sebebiyle uzun süredir durmuştu. Türkiye Kömür İşletmeleri’ne (TKİ) olan 18 milyar TL’nin üzerindeki borcu nedeniyle kömür alımı gerçekleştiremeyen ve santralde üretimi durdurmak zorunda kaldığı iddia edilen Konya Şeker, Ankara’da kurduğu temaslardan beklediği sonucu alamadığı yazılmıştı. Geçtiğimiz aralık ayında ise Konya Şeker ile Türkiye Kömür İşletmeleri 19- 20 milyar TL’lik borcun yapılandırılması konusunda anlaştığı bildirdi.
Sahibi değil işleticisi
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ise geçtiğimiz ekim ayında Soma B Termik Santrali’nin önümüzdeki ay (Kasım) yeni bir işletmeci ile yeniden faaliyete geçecek demişti. Bayraktar, “Somada oyuncu değişikliğine gideceğiz. Soma Santrali’ndeki ‘işletmecimiz’ iyi bir performans ortaya koymadı. Gerekli yatırımları yapmayan ‘işletmeciyi’ değiştireceğiz. Önümüzdeki ay yeni işleticiyle Soma yoluna devam edecek” sözleri dikkat çekerken, iktidarın baskısıyla santrali 685 milyon dolara almış olan Konya Şeker’in bugün işletmeci olarak anılması dikkat çekici.
Pankobirlik Çiftçiye ihanet etti
Pankobirlik, kurduğu enerji dairesiyle Soma Termik Santrali ve Kangal Termik Santralini iktidarın adreslemesi ve baskısıyla satın alırken, bu alım birliğe üye olan çiftçilerin aşından arttırıp ödedikleri ile gerçekleştirdi. Pankobirlik bu süreçte bir Holding (Anadolu Birlik Holding) kurarak bölgede pancar ikimi her geçen yıl daralırken, pancara bağlı şeker fabrikalarının tamamı satıldı. Konya ovası tarım yerine enerji üretiminin ikame edildiği bir yer haline geldi. Diğer yandan şeker fabrikalarının satışını seyreden Pankobirlik, ithal şekerin kapısının açılmasınıda sağladı. 27 Mayıs 2022 Tarihinde Resmi Gazete de yayımlanan kararla, 15.10.2022 tarihine kadar kamış veya pancar şekeri için sıfır gümrük vergisi ile 400.000 bin ton şeker ithalatı yapılırken ve şeker fabrikaları satılırken, Pankobirlik sessizliğe gömülmüştü.
Konya tarımdan enerjiye
Pankobirlik yöneticileri, Soma B Termik Santrali’ni iktidarın baskısıyla alırken, enerji üretiminde büyüyeceğiz iddialarında bulunarak çiftçiye ihanet ediyordu. Konya pancar üretiminin en çok yapıldığı bir bölge ve Pankobirliğin merkezi de burada. Enerji üretimi amaçlı organize sanayi bölgesinin ve güneş tarlası projelerinin varlığı gelecekte neler yaşanacağının açık göstergeleridir Yeraltı suları ve bölgedeki göl ve göletler enerji şirketlerine ve su şirketlerine tahsis edilme süreci yaşanırken, pancar üreticisinin temel ihtiyacı olan suların el değiştirmesine seyirci kalan Pankobirlik, çiftçinin parasıyla Soma ve ardından Kangal Termik Santrallerini almıştı.
Pancar yerine ithal mısır
Türkiye düne kadar Rusya, Fransa, Almanya, ABD’nin ardından pancar şekeri üretiminde dünyada 5’inci sırada yer alırken bu sıralama hızla değişime uğradı. Çıkarılan Şeker Yasası ile pancar üretiminde kota sistemine geçilirken, pancar üretimiyle birlikte şeker üretimi de kotaya bağlandı. Bu süreçle birlikte şeker ithalatının da kapısı ardına kadar açıırken, Cargill ve Ülker gibi şirketler GDO’lu olduğu iddia edilen mısırı gümrüksüz olarak ithal etmeye başladı. Nişasta bazlı şeker (NBŞ) yani fruktoz şekerini tüm üretim süreçlerinde (Meşrubat, kek, gofret, çikolata, baklava gibi tatlılar vd.) kullanılması sağlanırken, mısır itahalatında sıfır vergi aralıksız devam etmekte.
