Türkiye’nin en çok plastik atık ithal eden ülkelerden olduğu ve bu atıklarla Akdeniz’i kirlettiği raporlanırken, hasta tutsaklar konusunda sessiz kalan Adalet Bakanı Akın Gürlek, Uluslararası Sıfır Atık Günü’ne ilişkin açıklama yaptı. Gürlek’in atık konusunda yaptığı açıklamalar ise gerçek tabloyla örtüşmüyor
AKP, iktidara geldiği 3 Kasım 2002 tarihinde itibaren, ekonomiden eğitime, sağlıktan sosyal politikalara kadar hemen her alanda insanları, doğayı, tarihi ve kültürel değerleri yok sayan uygulamalara imza attı, atıyor. Bu uygulamaların en önemli parametrelerinden birisi de ekolojik katliam. Sermayenin çıkarı ve rant odaklı politika ve uygulamalar sonunda AKP döneminde tarım da hayvancılık da neredeyse bitme noktasına geldi.
Doğanın, insanın, gelecek nesillerin dikkate alınmayarak yok sayıldığı ranta dayalı sistemin uygulayıcısı olan hükümetin bir parçası olan Adalet Bakanı Akın Gürlek, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’nda kabul edilen 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü’ne dair sanal medya hesabından paylaşımda bulundu. Gürlek, “Herkesi dünya mirasımıza sahip çıkmaya ve gelecek nesillere daha yaşanabilir bir dünya bırakma. Doğal kaynakların verimli şekillerde kullanıldığı, çevreye saygılı çözümlerin hakim kılındığı bir geleceğe hep birlikte erişeceğiz. Bugünden yarınlarımızı güzelleştiren, yepyeni umut filizlerini yeşerten Uluslararası Sıfır Atık Günü’nü kutluyor, insanlığın çevre bilincini artırmasını diliyorum” açıklamasında bulundu. Gürlek, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın öncülüğüyle hayat bulan “Sıfır Atık” projesinin sınırları aştığını, etki alanını günden güne genişleterek dünyaya örnek olduğunu savunması ise dikkat çekti.
Barış ve Demokratik Toplum sürecinin önemli başlıklarından olan hapishanelerdeki hasta tutsaklar konusunda yapılan çağrılara karşı sessiz kalan Gürlek’in atık konusunda yaptığı açıklamalar gerçek tabloyla ise hiç uyuşmuyor. Pek çok gıda ürününde ve et konusunda dışa bağımlı hale gelindi. Bunun temel sebeplerinin başında da ekolojik katliamlarla verimli tarım alanlarının yok edilmesi yatıyor. Özellikle madencilik, HES, JES gibi projelerle verimli tarım alanları, zeytinlikler, doğal biyoçeşitlilik ve ekosistem, tarihi ve kültürel değerler, onarılamayan sorunlar yaratılarak ya tahrip edildi ya da yok edildi. Hasankeyf, Allianoi gibi insanlık tarihinin mirası olan tarihi, kültürel, antik kentler barajlara feda edilerek sulara gömüldü.
Akdeniz’i kirleten 3. ülke
Tüm bunların yanı sıra ülke, dünyanın da katı atık çöplüğü haline getirildi. ABD, İngiltere ve Avrupa Birliği (AB) ülkelerinden para karşılığı geri dönüşüm adı altında plastik atıklar başta olmak üzere katı atıklar, asbest ve kimyasal zehir yüklü gemilerin gelmesiyle sorun giderek ağırlaştırıldı. Türkiye, Avrupa’nın en büyük plastik atık ithalatçısı olarak ilk sırada yer alıyor. 2023 yılında yaklaşık 623 bin ton plastik atık ithal edildi. Adana’da işlenen bu çöplerden arta kalanlar ise verilere göre, Akdeniz’e günde yaklaşık 144 ton plastik atığın bir parçası. Türkiye, aynı zamanda bu yönüyle Akdeniz’i kirleten ülkeler arasında 3. sırada gösteriliyor
Adana’da rasgele açık alanlara, yol kenarlarına dökülen bu çöpler, tarım alanları, sulama kanalları ve yerleşim yerleri için ayrıca hayati risk taşıyor. Atıklar ciddi oranda kanserojen madde ve çeşitli hastalıklara da neden olabilecek içeriğe sahip.
Greenpeace’in 2025 yılında yayımladığı “Plastik Efsane Tüccarları: Döngüsel İddialar Suya Düşüyor” başlıklı rapora göre, Türkiye’de yaygın olarak kullanılan plastik türleri, ABD’de fiilen geri dönüştürülemeyen plastiklerle aynı. Buna karşın bu atıklar, “geri dönüştürülebilir hammadde” etiketiyle Türkiye’ye ihraç ediliyor.
Bu veriler ne kadar görmezden gelinecek?
Resmi uluslararası izleme verileri, Türkiye’nin plastik atık ticaretinde AB’nin yanı sıra ABD kaynaklı akışın da hedeflerinden biri olduğunu gösteriyor. Basel Action Network’ün Eurostat’a dayalı verilerine göre, AB ülkelerinden Türkiye’ye gönderilen plastik atık miktarı 2023’te 316 bin ton iken 2024’te bu rakam 426 bin ton olarak kaydedildi. ABD’den Türkiye’ye Temmuz 2025’te bin 200 ton atık plastik sevkiyatı gerçekleşti.
Greeenpeace’in verilerine göre Türkiye son 5 yılda dünya genelinde plastik atık ithalatında 315 bin tonla ilk sırada. 2023 yılı itibarıyla Türkiye, Avrupa’nın toplam plastik atık ihracatının yüzde 24’ünü karşılarken istatistiksel olarak her 4 Avrupa atığından biri Türkiye’ye geliyor. Tüm OECD ülkeleri arasında AB’den atık alma payı yüzde 56. Avrupa’dan OECD ülkelerine gönderilen her 2 atıktan 1’i Türkiye’de son buluyor.
Kaynak: MA
