Washington yönetimi ile Ankara hükümeti arasında bir süredir Rusya’dan S-400 alımı ile Suriye’nin kuzeyine ilişkin ikili ilişkilerde yaşanan gerginlik ve karşılıklı hamlelere bir yenisi daha eklendi. ABD, Türkiye’yi ‘gelişmekte olan ülkelere’ sunulan ticaret programından çıkarma kararı aldı. Karar, Trump’ın Suriye Özel Temsilcisi James Jeffrey’in Türkiye’de temaslarda olduğu bir sırada geldi. ABD Başkanı Donald Trump, bazı ürünlerin ABD’ye gümrüksüz girişine imkan sağlayan ve gelişmekte olan ülkelere sunulan ‘Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS) Programı’ndan Türkiye’yi çıkarmak istediğini açıkladı.
Trump’tan mektup
Trump’ın Kongre’ye yolladığı mektup, Beyaz Saray tarafından yayınlandı. Mektupta 1974 Ticaret Yasası’nın 502 (2) maddesi referans verilerek, “Türkiye’yi gelişmekte olan ülkelere sunulan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi(GTS) Programı’ndan çıkarmak niyetimi size bildiriyorum” ifadesi kullanıldı.
Türkiye artık gelişmiş!
Trump’ın mektubunda şunlar kaydedildi: “Türkiye’nin ekonomik durumu göz önünde bulundurularak artık GTS’den yararlanan gelişmekte olan ülkeler listesinde olmaması gerektiğini düşündüğüm için bu adımı atıyorum. Fakirliğin azalması, kişi başına düşen yıllık milli hasıla ve ticaret yaptığı ülkelerle ithalatın artması ve Türkiye’deki sektörler, gelişmiş ticaretinin göstergesidir. Buna ilave olarak Türkiye, gelişmiş ekonomisi sayesinde ve yaptığı karşılıklı anlaşmalarla diğer gelişmiş ülkelerin seviyesine gelerek diğer ülkelerin GTS programlarından da geçmiştir.” Mektupta ayrıca, ABD’nin Türkiye ile adil ve mütekabiliyet esasına dayalıticari ilişkilerini sürdüreceğine vurgu yapıldı.
Ticaret Bakanı’ndan tepki
Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan, ABD’nin kararına tepki gösterdi.İkili ilişkilere katkı sunmayacağını belirterek, bu karardan en çok ABD’li küçük ve orta derecedeki işletmelerin zarar göreceği uyarısında bulundu. Trump yönetimi, S-400 alımından vazgeçilmemesi durumuda ekonomik yaptırımlara başvuracağını söylemişti. Türkiye’den alüminyum ve çelik için ithalatına ek vergiler koymuş, buna karşılık Türkiye’de onlarca kalemde ABD’den ithal edilen mallara ek vergiler getirmişti.
İhracatın yüzde 18’i
GTS ABD Ticaret Temsilciliği Ofisi’ne (USTR) göre, ithalatta tercih edilen ülkeler sistemi olan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi(GTS) Programı kapsamında 2017’de Türkiye’den 1.66 milyar dolarlık ithalat yapıldı. Bu ithalatın ABD’nin Türkiye’den yaptığıtoplam ithalatın yüzde 17.7’sine tekabül ediyor. GTS’ye konu olan öncelikli kategorilerin; araç ve araç parçaları ile mücevherat, değerlitaş ve metaller olduğunu, TİM verilerine göre 2017 yılında ABD’ye 1.4 milyar dolarlık otomotiv, 257 milyon dolarlık mücevher sektörü ihracatı gerçekleştirildi.
Hindistan da çıkarıldı
Öte yandan Trump, yine Kongre’ye gönderdiği ayrı bir mektupta, Hindistan’ın da söz konusu GTS Programı’ndan çıkarılması niyetini ifade etti. Hindistan, söz konusu programdan son yıllarda en fazla faydalanan ülkelerin başında geliyordu. ABD resmi kaynaklarında yer alan bilgiye göre, 1974’te yürürlüğe giren GTS programı, aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 131 gelişmekte olan ülkeye toplam 3 bin 474 üründe ABD pazarına gümrüksüz giriş imkanı sağlamaktaydı.
EKONOMİ SERVİSİ
