Suyun ve nehrin öte yakasında öfke birikiyor; ‘Arap mısın, Kürt müsün?’ diye soran bir zamanın içinden geçiyoruz. Birbirimize benziyoruz; yaralıyız, direniyoruz, yürüyoruz. Yerinde kalmayı başaranlar, ölümün büyüklüğünden çok ‘Burası benim yurdum’ diyor
Enes Yıldız
Rojava’da yeni bir zamanın doğuşu, kendi toprağında kalıp direnenlerin yüreğinde yazılıyor. Suriye değişiyor; heykeller devriliyor, sokaklar susmuyor. Savaşın bütün ağırlığını omuzlarında taşıyan bir halk, yeni nesillere bir yaşam ve özgürlük yolu bırakmanın derdinde. Kin ve nefretin dili hâlâ tükenmese de, yaşanan her anın bıraktığı dersler insanların sohbetlerinde, iç çekişlerinde, sessiz bakışlarında dolaşıyor.
Kadınların tarihsel rolünün ve direnenlerin isimlerinin yazıldığı bir zaman bu. Zırhlı araçların üzerinde “jiyan jiyan azadî” diye haykırarak yürüyen Kürt kadınlarının gölgesi hâlâ bu tozlu çöllerin üzerinde. On dört yıldır kimse göç etmeyi ya da ölümü beklemeyi seçmedi; herkes kendi varlığının, yok sayılmanın, direnmenin kanununu yazdı. Rejimler değişti ama acılar değişmedi: petrolün, suyun, kimliğin, dilin kavgası; Alevilerin ve Dürzilerin sessiz kayıpları; rakamı bilinmeyen ölümler… On dört yılın inkârını taşıyanların sesi hâlâ kulaklarımızda. Bir mezarı ziyaret edememenin acısı, yarınlara dair özgürlük düşleriyle birleşiyor. Bir gazetecinin içten içe kırılmış bakışını görebilseydiniz, kelimelerin nasıl titrediğini de hissederdiniz.
Bu topraklarda kadınlar saçlarını örer, ölüler toprağa emanet edilirdi. “Kürtlerin zamanı bitti” diyenler oldu; oysa yok edilmenin eşiğine getirilen bu halkın varlığı, bir soykırımın içinden yeniden filizlendi. Bu coğrafyada asıl olan kimlikti, iradeydi, var olma ısrarıydı. Bugün Suriye’de ve her evde kırılan camları konuşuyoruz; ama aslında kırılan yıllardır insanların kalbi. Malını, canını ortaya koyanların hikâyesi, resmi kaydı bile olmayan bir ülkenin sessiz çığlığı. Akıbeti bilinmeyen kayıplar, göç yollarında kaybolanlar, suyun, elektriğin, ekmeğin yokluğunu anlatanlar… Bir yanda kuşatma, diğer yanda yitik bir ülkenin kederi.
“Bu savaş olması gerekenden çok daha uzun sürdü” diyen Suriyelilerin sesi, Hristiyanların, Çerkezlerin, Kürtlerin, Ermenilerin, Arapların kaygılarıyla birleşiyor. Hangi kentte, hangi kırsalda kaybolanların telaşı bitmiyor. Halep semalarında uçaklar dolaşırken, masa başında “Gider miyiz, kalır mıyız?” sorusu dönüp duruyor. Cami önlerine bırakılan insanlar, yardım tırlarının gelip geçişi… Her şey ağır bir bilançonun sessiz çığlığı.
“İstikrar sağlıyoruz” diyenlerin sözlerine rağmen Suriye hiçbir zaman güvenli olmadı. Bayrakların göğe kaldırıldığı bu coğrafyada “soykırım” kelimesi bile kolayca söylenir oldu. Geçmişin belirsizliği, geleceği hayal edememenin ağırlığıyla birleşiyor. Ölülerin yer değiştirmesi, kimliklerin sızlaması, geç fark edilen bir acıyı büyütüyor. Herkes kendi haklılığının propagandasına sarılmış durumda.
Bu savaşta kimi canını verdi, kimi evladını, annesini, kardeşini, şehrini kaybetti. “Ödediğimiz bedel kadar bir statümüz olmalı” diyenlerin sesi yankılanıyor. Kin ve öfke vardı; birbirini kurşunlayanlar, kesilen nefesler… Ama aynı zamanda kardeşlik duygusu, ezan sesi ve Kürtlerin bin yıllık direniş marşı da vardı. Belki de içimizi ezen, sevdiklerimizi toprağa vermenin ağırlığıdır. “Bu yüzyılı kaybetmeyiz” derdik; oysa kaybettiğimiz bir yüzyıldan çok daha fazlası gibi.
Birlikte yaşamak, aynı göğün altında nefes almak bir umut olabilirdi. Ama Suriye’de yaşamanın ağırlığı, bazen bir üniversite diplomasının tartışılmasına, bazen kaybolmuş bir mezarın sessizliğine dönüşüyor. Bir savaşçı inancını yükseklerde tutarak silah alıyor; bir kadın sokakta bağırıyor, cephede düş kuruyor. Kürtlerin zamanı bitmedi. Onların bin yıllık bir rengi vardı. Suyun ve nehrin öte yakasında öfke birikiyor; “Arap mısın, Kürt müsün?” diye soran bir zamanın içinden geçiyoruz. Birbirimize benziyoruz; yaralıyız, direniyoruz, yürüyoruz. Yerinde kalmayı başaranlar, ölümün büyüklüğünden çok “Burası benim yurdum” diyor.
Ve bütün bu acının, direnişin, kaybın içinden Kürtlerin yeni zamanı, Rojava’da bir varoluş savaşına dönüşüyor.
