YK Enerji, bir yandan ormanları zeytinlikleri katlederken, tarım arazilerini ise kömür madeni ve GES tarlasına dönüştürüyor. Yaşamın piyasalaştırdığı günümüzde ‘temiz enerji’ iddiasıyla tarım arazileri ve meralar işgal ediliyor
K. Bülent Ongun
Muğla Milas’ta yurttaşların yıllardır kömür santrallerine ve kömür madenlerine karşı yürüttüğü mücadele devam ediyor. Akbelen ormanını yok eden şirket, 40 bin adet zeytini katletmeye hazırlanırken, köylülerin arazilerine ‘acele’ el koyma kararıyla maden sahası ve bu sahaların 38.24 hektarında güneş tarlası oluşturmak için adım attı. Limak Holding ve İÇTAŞ’ın ortak olduğu YK Enerji Hüsamlar köyü etrafında kurulacak GES projesini ve kapasite artışını gündeme getirmişti. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı projelere “Çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) olumlu” kararı verildiğini duyururken, çevre düzeni planlarında tarım arazisi olarak kayıtlı alanlara GES tarlasına dönüştürülecek.
7 köy YK Enerji’ye
İki ayrı başvurusu da onaylanan şirket toplam 59 bin 656 güneş paneli konacak. Şirket buradan sağlayacağı enerjiyi Kemerköy Termik Santralı’na ek kaynak olarak kullanacağını iddia ederken, diğer yandan planlarda açıkça görülen ve gerçekte de köylülerin tarım yaptığı araziler için şirket tarafından yapılan açıklamada bölgenin tarım arazisi olmadığı belirtildi. Yedi köyün arazilerini kapsayan kamulaştırma adı altında çökülmesi kararıyla bölge tamamen YK Enerji’ye tahsis edilmiş durumda. Şirketin yarattığı yıkımlar ortada dururken, YK Enerji’ye ‘Sürdürülebilirlik’ ödülü verilmiş olması ise yıkım ve yağmanın uluslararası ayağını da gözler önüne serdi.
Amaç vergiden kurtulmak
2024 yılı Kasım ayında Yatağan Termik Santrali’de ‘hibrit’ üretime geçeceğini açıklayıp güneş tarlası oluşturmaya girişmişti. Benzer bir adıma Yk Enerji’den de gelirken, asıl amacına ‘Net Sıfır Emisyon’ hedefi ve karbon vergisinden kurtulmak ve elde edeceği enerjiyi de paraya çevirme temelinde atılmakta. Avrupa’da karbonla üretim yapanı ‘kirleten öder’ bağlamında vergiye tabi tutulurken, Yatağan ve YK Enerji patronlarının ‘güneş enerjisi’ santralini kurarak ekonomik anlamda ödüllendirilecek ve vergiden kurtulacak. İklim zirvelerinin çıkış noktası olan fosil yakıtlardan çıkma hedefi ‘net sıfır emisyon’ iddiası ile trajikomik bir durumu ortaya çıkarırken, bunun karbon ticareti ile sağlanıyor. Kirletici şirket ile kirletmediği iddia edilen şirketler arasında karbon ticareti başlatılırken, aynı zaman kirletici bir şirket kirletmeyen yatırım yapması halinde vergiden kurtulması sağlanıyor.
Karbon piyasası
İklim değişiminin önleme iddiası ile başlatılan Emisyon Ticareti Sistemi’nden (ETS) doğan karbon vergileri direkt olarak halkın sırtına yıkılma adımları yavaş yavaş atılmakta. Avrupa Birliği ülkelerine gelen ihraç ürünler için ‘Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’ (SKDM) 2026 yılı itibariyle başlamış durumda. ETS ile sera gazı emisyonlarına üst sınır konulması ve bu sınır içinde izinlerin piyasada alınıp satılması sağlanacak. Enerji Piyasaları İşletme AŞ (EPİAŞ) tarafından geliştirilen ETS Piyasası Yönetim Sistemi Platformu’nun test ortamında çalıştırılması sağlanmış durumda. SKDM gereği ihracatçılar ülkelerinden ‘Sınırda Karbon Uygulaması Sertifikası’ almaları ve her yılın 31 Mayıs`ında, önceki sene AB’ye ihraç ettikleri ürünün tonu ve yarattıkları seragazı emisyonunu ibraz etmeleri gerekecek.
Kirleticiler Kürdistan’da
Türkiye’de sermayeye, AB’ye yaptığı ihracatın vergisinden kurtulması için büyük teşviklerle GES veya RES kurmalarıyla sağlanıyor. Rüzgâr ve güneş enerjisi yatırımlarına KDV istisnası, gümrük vergisi vd. muafiyetler uygulanırken, araziler bilâ bedelle bedava olarak şirketlere sunuluyor. Halkın kullandığı meralar, tarım arazileri, ormanlar ve yurttaşların tapulu tarım arazilerine ‘acele kamulaştırma’ ile el konularak şirketlere peşkeş çekiliyor. İktidarın açıkladığı ‘Yeni Teşvik Sistemi’ 6 bölgeden oluşurken, en büyük destekler 6. Bölge olarak belirlenen Kürt coğrafyasında sömürgeciliğin tipik uygulamaların izlendiği 15 ili kapsıyor. İsdemir, Ereğli Demirçelik ve Kardemir gibi şirketler karbon vergisinden kurtulmak için herşeyin bedava olduğu 15 ilde GES tarlaları oluşturmuş durumda olması ise dikkat çekiyor.
Vergi muafiyetleri
Altıncı bölge teşvikleri ise gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, vergi indirimi, sigorta primi işveren hissesi desteği, gelir vergisi stopajı desteği, sigorta primi desteği, faiz desteği ve yatırım yeri tahsisi yer alıyor. Asgari sabit yatırım tutarının (500 bin) üzerindeki tüm teşvik belgesi kapsamındaki yatırım malları, İthalat Rejimi Kararı gereğince ödenmesi gereken Gümrük Vergisinden muaf. Sermayeye teşvik belgesi kapsamında yapılacak makine ve teçhizat ithal ve yerli teslimleri KDV’den istisna tutuluyor. Ayrıca ‘500 bin TL’ üzerinde gerçekleştirilecek yatırımlarda, 5520 sayılı Kanunun 32/A maddesi çerçevesinde gelir veya kurumlar vergisi, OSB dışındaki yatırımlarda yüzde 50, OSB içindeki yatırımlarda ise yüzde 55 oranında vergi indirimi uygulanıyor.
