Kurye Hakları Derneği’nin yayımladığı ‘Moto Kurye Ölümleri Raporu 2025’e göre, geçen yıl en az 44 moto kurye iş cinayetlerinde hayatını kaybetti. Raporda, ‘esnaf kurye’ modelinin hem ölümleri hem de meslek hastalıklarını sistematik olarak görünmez kıldığı vurgulandı
Kurye Hakları Derneği, 2025 yılında Türkiye’de iş cinayetlerinde yaşamını yitiren moto kuryelerin verilerini derlediği “Moto Kurye Ölümleri Raporu 2025”i yayımladı. Rapora göre, geçen yıl en az 44 moto kurye çalışırken hayatını kaybetti. Ölümlerin yarısı platform şirketlerinde, yarısı ise restoran ve yerel işletmelerde gerçekleşti. Ancak raporda, “esnaf kurye” modelinin yaygınlaşmasıyla birlikte hem ölümlerin hem de meslek hastalıklarının sistematik olarak kayıt dışı kaldığı ve görünmez hale geldiği vurgulandı.
Rapor, kamu otoritelerinin kurye ölümlerine dair resmi bir veri tutmadığına dikkat çekiyor. Dernek, vakalara ulaşmak için sendikalar, avukatlar, sosyal medya ve dijital medya taramaları gibi kısıtlı imkanlarla çalıştıklarını belirterek, “en az” vurgusunun altını çiziyor. 2024’te en az 63 kuryenin yaşamını yitirdiği bilgisinin ardından 2025’teki sayısal düşüşün, sektördeki risklerin azaldığı şeklinde yorumlanmaması gerektiği ifade ediliyor.
Gençler ve Çocuklar Ön Sırada
Hayatını kaybeden kuryelerin yaş dağılımı, sektörün ağırlıklı olarak gençler ve hatta çocuklar tarafından yapıldığını ortaya koyuyor. Ölümlerin %61’i (27 kişi) 18-28 yaş aralığındaki gençlerden oluşurken, 29-50 yaş arası 12 kurye yaşamını yitirdi. Raporda, 2025’te 4 çocuk kuryenin (17 yaşında) öldüğü belgelenerek, çocuk işçiliği ve denetimsizliğin kronik bir sorun olduğu vurgulandı. Adana’da başkasının hesabı üzerinden Burger King için çalışırken ölen 17 yaşındaki Mehmet Efe Yaman’ın hikâyesi, bu acı tablonun sadece bir yansıması.
Coğrafi Dağılım
Moto kurye ölümlerinin coğrafi dağılımı, riskin artık yalnızca metropollerde değil, Türkiye geneline yayıldığını gösteriyor. 2025’te 13 ölümle İstanbul ilk sırada yer alırken, 7 ölümle İzmir dikkat çeken bir artışa sahne oldu. Toplamda 18 farklı şehirde kurye ölümü yaşandığı kaydedildi. Bu durum, moto kuryeliğin ülke çapında yaygınlaşan bir iş kolu haline geldiğini ve iş güvenliği zafiyetlerinin de benzer şekilde yayıldığını ortaya koyuyor.
Meslek Hastalıkları
Raporun dikkat çektiği başlıklardan biri, moto kuryelerin maruz kaldığı meslek hastalıkları. Uzun çalışma saatleri, yoğun fiziksel efor, titreşim, egzoz maruziyeti ve sürekli hız baskısı; kuryelerde kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları, solunum hastalıkları, kronik yorgunluk ve psikolojik tükenmişlik gibi kalıcı sağlık sorunlarına yol açıyor. Ancak bu yıkım, kazalar kadar görünür olmadığı için çoğu zaman kayıt altına alınmıyor.
Raporda, Ankara Tabip Odası İşçi Sağlığı Komisyonu Başkanı Buket Gülhan’ın “Dünyada ve Türkiye’de Meslek Hastalıkları” başlıklı yazısına atıfla, meslek hastalıklarının ancak düzenli izleme ve etkin tanı mekanizmalarıyla tespit edilebileceği vurgulanıyor. Türkiye’de güvencesiz ve esnek çalışmanın bu mekanizmaları fiilen işlemez hale getirdiğine dikkat çekiliyor.
Ayşe Özçelik’in (MeslekHastaligi.org) “Çalışırken Tükenmek Kader Değil” başlıklı değerlendirmesi ise özellikle “esnaf kurye” modelinin altını çiziyor. Bağ-Kur (4/b) statüsündeki kuryeler; prim borcu, illiyet bağını kanıtlama zorluğu ve iş güvencesi eksikliği nedeniyle meslek hastalığı tanısı ve tazminat hakkına neredeyse hiç ulaşamıyor. Böylece kuryelerin bedelini bedenleriyle ödediği bu hastalıklar, sistematik biçimde görünmez kılınıyor.
Çözüm Önerileri
Kurye Hakları Derneği, raporda çözüm önerilerini de sıraladı. Moto kuryeliğin “Çok Tehlikeli İşler” kapsamına alınması, çalışma koşullarının düzenli denetlenmesi, mesleki yeterlilik ve güvenli sürüş belgesi zorunluluğu getirilmesi talep edildi. Ayrıca, platform şirketlerinin çalıştırdıkları kurye sayısını ve kaza-ölüm verilerini düzenli olarak açıklamaları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın ise bu verileri şeffaf şekilde kamuoyuyla paylaşması gerektiği vurgulandı.
Rapor, her bir rakamın ardındaki insan hikâyelerine dikkat çekerek, “Mahmutların, Aykutların ve Ali Canların” artık birer istatistik olarak kalmaması için acil önlem alınması çağrısında bulunuyor.
Not: Bu haber, Kurye Hakları Derneği’nin resmi internet sitesinde yayımlanan “Moto Kurye Ölümleri Raporu 2025”ten derlenmiştir. Rapora şu linkten ulaşılabilir: https://kuryehaklari.org/moto-kurye-olumleri-raporu-2025/
HABER MERKEZİ
