BM Çevre Meclisi’nde kabul edilen kararla dünya liderlerinin iki yıl içinde plastiğe dair bir anlaşma hazırlaması öngörülüyor. Bu anlaşma ile plastiğin üretiminden imhasına kadar bütünlüklü bir yaklaşımla tedbirlerin alınacağı belirtiliyor
İklim krizi canlı yaşamı tehdit etmeye devam ediyor. Doğaya saldığımız sera gazlarından doğal yaşam alanlarının tahribatına kadar ekolojik dengeye verdiğimiz zarar her geçen gün yaşam alanlarımızı da kısıtlamaya devam ediyor. Hızlı tüketim çılgınlığının yarattığı devasa atıklar birçok canlının yaşam alanını da hızla istila ediyor. Yapılan araştırmalar denizlere karışan plastik atıkların milyonlarca deniz canlısının yaşamına mal olduğunu ortaya koyuyor.
Tüm yaşam döngüsünü kapsayacak
Kenya, Nairobi’deki BM Çevre Meclisi’nde kabul edilen karar ile plastiklerin üretiminden imhasına kadar “tüm yaşam döngüsünü” kapsayan bir anlaşma çağrısında bulunuluyor. Paris İklim Anlaşması’ndan bu yana en önemli çok taraflı çevre anlaşması olarak tanımlanan anlaşma gereği iki yıllık müzakereler neticesinde kapsamlı bir anlaşma yapılması öngörülüyor.
7 milyar ton atık
1950 ile 2017 yılları arasında üretilen tahmini 9.2 milyar ton plastiğin yaklaşık 7 milyar tonu artık atık. Bu atığın yüzde 75’i çöplükler ya da karasal ve sucul ortamlarda biriktiriliyor. Alınan karar sadece atıkları değil, üretim ve tasarım süreçlerini de kapsayan geniş bir çalışma yapacak. Bu kapsamda anlaşmayı hazırlamakla görevli hükümetler arası müzakere komitesi kuruldu, bu komitenin çalışmalarını 2024’e kadar bitirmesi bekleniyor. Kararı değerlendiren STK’lar, bu karar gereği atık toplayıcıların ve yerli halkın rolünün kabulünün gerektiğini belirtirken, atık toplayıcılar ilk kez çevresel bir kararda tanınıyor.
Kritik bir değişim
UNEA-5 Başkanı ve Norveç’in İklim ve Çevre Bakanı Espen Barth Eide, “Plastik kirliliği bir salgın haline geldi. Bugünkü kararla resmi olarak bir tedavi için yoldayız” dedi. STK’lar ise kararı, şimdiye kadar deniz çöpü sorunu olarak görünen plastiğe yaklaşımda kritik bir değişimin olduğuna işaret ettiğine dikkat çektiler. 2050’ye kadar dört katına çıkacağı tahmin edilen karbon bütçesinin yüzde 10-13’ünü oluşturan plastik üretimiyle mücadelede önemli bir karar olduğunu belirten STK’lar hükümetlere daha fazla kararlılık gösterme çağrısında bulundu.
Karar, 79 bakan ve 17 üst düzey yetkili dahil olmak üzere 175 BM üye ülkesinden 3 bin 400’den fazla delegenin ve bin 500 çevrimiçi katılımcının katıldığı üç günlük UNEA-5.2 toplantısının sonuçlanmasıyla kabul edildi. Planet Tracker düşünce kuruluşuna göre gelişmiş ülkelerde kişi başına düşen plastik tüketimi gelişmekte olan ülkelere göre 2.5 kat daha fazla.
EKOLOJİ SERVİSİ
