Kars’ın Digor ilçesine bağlı Dumanlı Yaylası, eski canlılığını yitiriyor. Hayvancılıktan zarar eden halk bir yandan başka mesleklere yönelirken, bir yandan da göç yollarını tutuyor.
Geçmiş yıllarda her yaz ayı hayvancılık ile uğraşan yüzlerce aileye ev sahipliği yapan Kars’ın Digor ilçesinde yer alan Kolik Dağı yamaçlarındaki Dumanlı Yaylası’nın misafirleri son yıllarda iyiden iyide azaldı. İlçenin Bacalı (Bacelî) ve Hisarönü (Qizilqûle) köylerinde yaşayan yurttaşlar, besledikleri küçük ve büyükbaş hayvanlarını yazın üç ayı boyunca otlamaları için buraya çıkarıyor.
Yaylada taştan inşa edip, üstünü çadır ve brandalarla örttükleri tek göz odalarda kalan köylüler, elektrik ihtiyaçlarını güneş panelleri, su ihtiyaçlarını ise kazdıkları kuyulardan karşılıyor. Yaylada geçirdikleri üç ay boyunca peynir ve yağ üretip, kendi ihtiyaçlarının dışındakileri satıp gelir sağlayan köylüler sonbaharla birlikte tekrar köylerine geri dönüyor. Fakat yayla geçmiş yıllardaki canlılığından uzak. Eskiden her iki köyden yüzden fazla aile yaylaya çıkarken, şimdilerde bu sayı 50’lere kadar düşmüş durumda.
‘Böyle giderse yaylalar unutulacak’
Batı metropollerine göç etmeleri nedeniyle köylerinde neredeyse genç kalmadığından yakınan 78 yaşındaki Fevzi Özboğan, “Gençler yaylalara gelmeyince haliyle buradaki eski neşe ve birliktelikte kalmadı. Eskiyi çok özlüyoruz. Biz yaşlılar dışında artık kimse gelmiyor. Böyle giderse bir süre sonra artık yaylalar unutulup gidecek” diye belirtti.
Kısa bir süre önce İstanbul’a çocuklarının yanına gittiğini ama kendisini kapalı cezaevindeymiş gibi hissettiğini anlatan Özboğan, yaylada olmaktan duyduğu mutluluğu “Kentte kaldığımda nefes alamıyorum. Ben bu havayı dünyaya değişmem” sözleriyle dile getirdi.
‘Göçler, köylerin boşalmasına neden oldu’
Seyithan Özboğan ise her yıl 15 Haziran’dan sonra çıktıkları yaylalarının yüzlerce ailenin hayvanlarını otlatabileceği geniş bir alanı kapsasa da, eskisi gibi artık kimsenin yaylaya çıkmadığını ifade etti. İnsanların zarar etmeleri nedeniyle hayvancılıktan vazgeçip, başka işlere yöneldiğini söyleyen Özboğan, yaşanan göçler yüzünden köylerinin boşaldığını kaydetti.
Hiç bir şey eskisi gibi değil
15 yıldır İstanbul’da yaşayan 65 yaşındaki Hanım Bakır ise, doğup büyüdüğü yaylaya yıllar sonra salgın nedeniyle gelmiş. O da diğerleri gibi yaylaların eski tadı tuzunun olmamasından şikayetçi. Bakır, bu durumu “45 gündür burdayım, daha fazla kalmayı düşünüyorum ama yaylaların eski tadı tuzu yok. Çünkü artık kimse yaylalara gelmek istemiyor” diye belirtti.
MA/KARS
