Libya’da Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe ve İstikrar Hükümeti Başkanı Fethi Başağa arasındaki çekişme ile elektrik kesintileri halkı sokağa döktü. Trablus’ta gösteriler oldu, Tobruk’ta meclisin bazı bölümleri ateşe verildi
Petrol ve doğal gaz açısından dünyanın en zengin ülkelerinden Libya’da istikrar yakalanamadı. Enerji zengini ülkede elektrik kesintileri bardağı taşırınca protestolar Meclis yakmaya vardı. Parlamento binasına baskında ele geçirilen gizli belgelerin halkın siyasilere öfkesini artırdığı kaydedildi.
Libya’da çift hükümet krizi aşılamadı. Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) Başbakanı Abdülhamid Dibeybe de İstikrar Hükümeti Başkanı Fethi Başağa da koltuklarında kalmaya ısrarlı. Türkiye, Rusya ve bazı Afrika ülkelerinden askerler, paramiliter gruplar da çağrılara, BM anlaşmalarına, verilen sözlere rağmen Libya’dan çıkmış değil.
Petrol ve doğalgaz rezervlerinde öne çıkan ülkeler arasındaki Libya’da yoksulluk artınca, elektirik kesintileri yaşanınca halk ayaklandı. Elektrik kesintilerinden kaynaklanan sorunlar ve rakip yönetimlerin başarısız olması, 1 Temmuz Cuma günü bütün taraflara bağlı siyasi parti ve kurumlara karşı protestolara yol açtı.
Başkent Trablus’ta yüzlerce yurttaş Şehitler Meydanı’nda gösteri yaparken Tobruk’ta da protestocular meclisi bastı. Tobruk’taki eylemciler meclisin bazı bölümlerini ateşe verdi.
Belgeler halkın eline geçti
Şarku’l Avsat’ın haberine göre Parlamento binasına yapılan baskında ele geçirilen gizli belgeler de halkın siyasilere öfkesini artırdı. Haberde “31 siyasi parti, halkın iradesine saygı gösterilmesi, başkanlık ve milletvekili seçimlerinin bir an önce yapılması taleplerinin yerine getirilmesi gerektiğini vurguladı. 1 Temmuz Cuma günü Tobruk şehrinde meydana gelen olaylar, özellikle de öfkeli protestocuların parlamento binasına girerek burayı ateşe vermesi, ülkede siyasi bir deprem tehdidi oluşturmaya devam ediyor. Binada gizli belgelerde ortaya çıkan şok edici ayrıntılar ise halkın egemen siyasi sınıfa karşı öfkesini artırarak bu sınıfın istifası çağrılarını körükledi. Diğer yandan Trablus’taki protestocular, siyasi kurumların dağıtılması ve acilen seçimlere gidilmesi gibi talepleri bir an önce gerçekleşmediği taktirde Şehitler Meydanı’nda çadır kuracaklarını ve sivil itaatsizliğe başlayacaklarını açıkladı.”
Milyonlarca Libya dinarlık savurganlık…
Haberde belgelerle ilgili şunlar kaydedildi: “Binaya girişleri ardından protestocuların eline geçen belgeler, halkın kemer sıktığı, ülkedeki siyasi çatışmaların sonuçlarına zar zor katlandığı sırada meclis üyelerinin ise gıda, ulaşım ve kişisel fayda hususlarında milyonlarca Libya dinarı değerindeki savurganlığını ortaya çıkardı. Bu belgeler Libya’daki bazı aktivistler ve haber siteleri tarafından yayınlandı. Protestoculardan birinin yayınladığı görüntülere göre bazı belgeler; yiyecek, içecek, şahsi arabalara alınan benzin gibi hususlarda parlamento üyeleri için 69 milyon Libya dinarı (14 milyon dolar) harcandığını gösterdi. Ancak bu miktarın karşılanması için harcanan süre ise belirtilmedi.
Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia kaynaklı haberine göre, diğer bazı belgeler ise parlamentonun geçtiğimiz sene her milletvekiline lüks birer araba sağlanması için araba ithal edilmesi yönünde özel bir şirketle sözleşme imzaladığını, bu kapsamda minimum 1 milyon 600 bin Libya dinarı (333 bin dolar) değerinde maliyetin kaydedildiğini ortaya çıkardı.
Bingazi’de Ordu Genel Komutanlığı, Libya krizinin alevlenmesi, vatandaşa sağlanan düşük hizmet ve yaşam standardı ışığında meşru talepleri ifade eden değişim talebindeki halk hareketine desteğini açıkladı. Söz konusu açıklamada, ‘Ordu Genel Komutanlığı, ulusal güvenliğin korunmasındaki rolünden hareketle, halka doğrudan hitap etmeyi ulusal bir görev olarak görüyor. Aynı zamanda kamu ve özel tesislere zarar verilmemesi çağrısında bulunuyor. Acı gerçeklikten ve saçmalıklardan çıkış yolunun belirlenmesi için Libya halkını meşru gösterilerini düzenlemeye ve örgütlü barışçıl bir sivil harekete davet ediyor’ ifadelerine başvuruldu. Ordu Genel Komutanlığı aynı zamanda ‘herhangi bir taraf, projelerini ve kararlarını Libyalılara empoze etmeye çalışan herhangi bir dış irade doğrultusunda tek taraflı olmaya yeltendiği taktirde Libya karar alma mekanizmasının bağımsızlığını korumak için gerekli önlemleri alacağı tehdidinde bulundu.”
Menfi ile Sisi görüştü
Bu arada Libya Başkanlık Konseyi Başkanı Menfi, Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi ile Libya’daki siyasi gelişmelerin ele alındığı bir telefon görüşmesi yaptı. İki ülkenin resmi makamlarından yapılan açıklamalara göre, telefonda görüşen Menfi ve Sisi, Libya’daki siyasi krize tek çözüm yolunun seçimlerin gerçekleşmesinden geçtiği konusunda mutabık kaldı. Sisi, Menfi ile görüşmesinde, Libya’da ulusal uzlaşının sağlanması amacıyla Mısır olarak ellerinden gelen çabaları sarf edeceklerini belirtti. Menfi ve Sisi, siyasi anlaşmaların hayata geçirilmesi için yabancı güçlerin ülkeden çıkarılması gerektiğine de işaret etti. Libya Başkanlık Konseyi Başkanı Menfi’nin basın ofisinden yapılan açıklamada da Sisi’nin, Libya’nın birliğine dikkat çekerek siyasi güçleri diyaloğa çağırdığı belirtildi.
Libya’daki siyasi kriz
BM öncülüğündeki Libya Siyasi Diyalog Forumu’nun Kasım 2020’deki toplantılarında, ülkede devlet başkanlığı ve parlamento seçimlerinin 24 Aralık 2021’de yapılmasına karar verilmişti ancak seçimler planlanan tarihte yapılamamıştı. Taraflar, Türkiye gibi güçlerin asker ve SMO güçlerini çekmesini de istemiş, anlaşma imzalamışlardı. Ancak asker ve SMO çekilmemişti.
Tobruk’taki Temsilciler Meclisi, mevcut Ulusal Birlik Hükumeti’nin görev süresi 24 Aralık 2021’de dolduğu gerekçesiyle 10 Şubat 2022’de ülkenin batısındaki milletvekillerinin çoğunun katılmadığı oturumda Fethi Başağa’yı başbakan seçmiş, 1 Mart’ta ise Başağa hükumetine güvenoyu vermişti. Libya Ulusal Birlik Hükumeti Başbakanı Abdulhamid Dibeybe ise Temsilciler Meclisini Cenevre Anlaşması’nda belirlenen yol haritasından ayrılmakla suçlayarak görevinin başında olduğunu ve görevi ancak seçilmiş bir hükumete teslim edeceğini söylemişti. Taraflar birbirini tehdit etmişti. Fethi Başağa Trablus’a sokulmamıştı.
TRABLUS
