Genelde ‘yoksulların mevsimi’ olarak bilinen yaz aylarında meyve sebze fiyatlarında ciddi bir düşüş olmaması, kış hazırlığını zorlaştırıyor
Düşük gelirli ailelerin kış günlerinde ekonomik olarak rahatlamak için yaptığı hazırlıklar, artık eskisi kadar “hesaplı” değil. Genelde “yoksulların mevsimi” olarak bilinen yaz aylarında meyve sebze fiyatlarında ciddi bir düşüş olmaması, kış hazırlığını zorlaştırıyor. Diyarbakır Sur’da kış hazırlığı yapan kadınlar, ekonomik kriz nedeniyle alım güçlerinin düştüğünü ve geçen seneye göre daha az ürün hazırladıklarını “Buzdolabının yarısını bile dolduramadık” sözleriyle paylaştı.
Eylül ayı neredeyse her coğrafyada kış için hazırlıkların başladığı bir ay. Bölgedeki kadınlar, kendi tarlalarından topladıkları ya da pazardan satın aldıkları malzemeler ile kurutmalık, salça, turşu, konserve ve reçel gibi ürünleri hazırlıyor. Ancak bu yıl durum farklı. Hevsel Bahçeleri’nde bulunan tarlasında kendi yetiştirdiği ürünleri toplayarak kışa hazırlayan Müyessel Bilbay, aynı zamanda bu ürünleri satıyor. Bilbay, buna rağmen geçim zorluğu yaşadığını belirterek “Biberlerimizi Hevsel Bahçesi’nde bulunan kendi tarlamızdan topladık. Ancak yine de yetmiyor” dedi.
Kriz cebimizi boşalttı
Kışa hazırlık yapan kadınlardan biri olan Keziban Aktaş ise malzemeleri pazardan alıyor. Aktaş, “Geçen sene daha çok şey yaptık ama bu sene her şey çok pahalı. Gücümüz yetmiyor. 4 çocuğum öğrenci. Bir de iki çocuğa bakıyorum. Komşularımdan borç alıyorum sonra geri ödüyorum. Geçen sene 2 torba patlıcan közlemiştim, bu yıl bir torbayı bile tam dolduramadım” dedi.
Geçtiğimiz yıllara oranla şu an alım gücünün düştüğüne dikkat çeken Necla Çelik ise “Geçen yıl 3 liraya aldığımız biber, şu anda 15 TL, patlıcan ise 10 TL. Çok zorlanıyoruz. Kış için haftalık 500-600 TL harcıyoruz, yetmiyor. Geçen sene 100 TL ile pazara gidiyorduk bu sene 500-600 TL dahi yetmiyor” şeklinde konuştu. Eskiden ihtiyacımız olan her şeyi alır dolapları doldururduk” diyen Çelik, şöyle devam etti: “Ekonomi batmış, kriz cebimizi boşalttı. Geçen sene kurutmalık yapmak için 2 torba biber alıyorduk bu sene 1 torba biber alabiliyoruz. Yine de elimizden ne geliyorsa yapıyoruz. En azından kışın idare edebilelim, yoksa açlıktan ölürüz” ifadelerine yer verdi.
Domateste kış paniği
İktidar, tarımda maliyetleri düşürüp üretimi artırmak yerine yine geçici çözümlere yöneldi. Domates fiyatlarının tırmanışa geçmesi ve kış aylarında “50 lira olacağı” açıklamaları üzerine domates konservesi ve salça ihracatına kısıtlama getirildi. Özellikle bu yıl Avrupa’da domates üretimi az olduğu için Türkiye’ye yoğun bir talep olduğu bu nedenle de kış aylarında domates fiyatlarının zirve yapacağı tahmin ediliyordu. Sera Yatırımcıları ve Üreticileri Birliği (Sera-Bir) Başkanı Müslüm Yanmaz, geçen hafta yaptığı açıklamada, “Yüzde 238 artan bir enerji maliyetiyle, yüzde 250 artan bir gübre maliyetiyle bizim bu yıl 50 TL’nin altında domates satmamamız gerekiyor. Bu kadar net ifade ediyorum. Aralık-nisan arasında dünyada domates yok. Kış ayları geldiğinde domates fiyatları yüzünden herkes ayağa kalkacak. Domates fiyatı 50 TL olacak” demişti.
DİYARBAKIR
